რა არის ღვიძლის ბიოფსია? როდის და როგორ ტარდება?
ამ სტატიაში
რა არის ღვიძლის ბიოფსია?
ღვიძლის ბიოფსია არის ტესტი, რომელიც ექიმებს ღვიძლიდან აღებული ქსოვილის ნიმუშის მიკროსკოპით გამოკვლევის საშუალებას აძლევს. ღვიძლის ბიოფსიით შეიძლება მრავალი მძიმე სამედიცინო მდგომარეობის, მათ შორის კიბოს, გამოკვლევა. თუ ადამიანს ღვიძლის დაავადების ნიშნები აქვს, ექიმმა შეიძლება ღვიძლის ბიოფსია ურჩიოს.
ღვიძლის ბიოფსია რუტინული სამედიცინო ტესტი არ არის და ექიმები მას ყოველწლიური გასინჯვის ნაწილად არ ნიშნავენ. პირიქით, ბიოფსია შეიძლება მოითხოვონ, როდესაც ღვიძლის დაავადების სხვა ნიშნებზე ეჭვობენ, მაგალითად ღვიძლის სისხლის ანალიზის დარღვეულ შედეგებზე ან ულტრაბგერით ღვიძლის პრობლემის (ციროზი, ფიბროზი, კიბო) ნიშნებზე.
ღვიძლის ბიოფსიის დროს ინტერვენციული რადიოლოგი ღვიძლში გრძელ, წვრილ ნემსს შეიყვანს და ქსოვილის მცირე ნაწილს იღებს. შემდეგ პათოლოგი ამ ქსოვილს დაავადების ნიშნების გამოსავლენად მიკროსკოპით იკვლევს.
რატომ ტარდება ღვიძლის ბიოფსია?
ღვიძლის ბიოფსია ექიმებს ღვიძლის ქსოვილის მიკროსკოპით გამოკვლევის შესაძლებლობას აძლევს. ამგვარად, ღვიძლის დაავადებისა თუ ღვიძლის კიბოს მსგავსი მდგომარეობებისას უჩვეულო ცვლილებების გამოვლენას ეხმარება.
- დაკავშირებული თემა: 5 მნიშვნელოვანი ფაქტი ღვიძლის კიბოს შესახებ
ბიოფსია სპეციალისტს ღვიძლის ჯანმრთელობის პრობლემების სხვადასხვა შესაძლო მიზეზის გარჩევაშიც ეხმარება. მაგალითად, ღვიძლის არაალკოჰოლური ცხიმოვანი დაავადების ან აუტოიმუნური ჰეპატიტის გამოსავლენად შეიძლება ღვიძლის ბიოფსია გამოიყენოს.
რა უნდა გააკეთოთ ღვიძლის ბიოფსიამდე?
ღვიძლის ბიოფსიამდე საჭიროა სისხლის ანალიზები, რათა შეფასდეს, ხომ არ აქვს ადამიანს სისხლდენისა თუ სხვა გართულებების რისკის გამზრდელი მდგომარეობა (ჰემოგრამა, ბიოქიმია, სისხლდენის დროის ტესტები, როგორიცაა PT).
ადამიანმა ექიმსა და სამედიცინო გუნდს უნდა აცნობოს ყველა მიმდინარე წამლისა და დანამატის შესახებ და, თუ სპეციალისტი სხვას არ ურჩევს, მათი მიღება ჩვეულებრივი რეჟიმით უნდა გააგრძელოს.
ექიმები, ჩვეულებრივ, ბიოფსიამდე 1 კვირით ადრე ასპირინის, სისხლის გამათხელებლებისა და არასტეროიდული ანთების საწინააღმდეგო პრეპარატების (NSAIDS) მიღების შეწყვეტას ურჩევენ. მათ შეიძლება სისხლდენის რისკი გაზარდოს. ასევე, პროცედურის წინა ღამეს, შუაღამის შემდეგ, ჭამისა და დალევისგან თავის შეკავების მითითება შეიძლება გაიცეს.
ღვიძლის ბიოფსიის შემდეგ სედაციის (დამამშვიდებლის) გამო შეიძლება გაბრუება იგრძნოთ, ამიტომ მნიშვნელოვანია, რომ ბიოფსიაზე თანმხლებ პირთან ერთად მიხვიდეთ.
როგორ ტარდება ღვიძლის ბიოფსია?
ღვიძლის ბიოფსიის სამი სხვადასხვა ტიპი არსებობს:
- ღვიძლის პერკუტანული ბიოფსია
- ღვიძლის ტრანსვენური ბიოფსია
- ღვიძლის ლაპაროსკოპიული ბიოფსია
ღვიძლის პერკუტანული ბიოფსია
ეს ღვიძლის ბიოფსიის ყველაზე გავრცელებული ტიპია. პროცედურისას ადამიანი ფხიზლადაა და სპეციალისტი ქსოვილის ნიმუშის ასაღებად კანიდან ღვიძლში ნემსს შეიყვანს. სპეციალისტს ღვიძლის მდებარეობის დადგენა კანქვეშ ხელით გასინჯვით ან ულტრაბგერით შეუძლია.
ღვიძლის მიდამოში კანსა და მის ქვემოთ ლიდოკაინი (ადგილობრივი საანესთეზიო) შეჰყავთ. ნეკნების გასწვრივ მცირე ჭრილი კეთდება, შემდეგ ჭრილში ნემსი შეჰყავთ. ნემსის შეყვანისას ადამიანს შეიძლება ხანმოკლედ სუნთქვის შეკავება სთხოვონ.
ადამიანთა უმრავლესობა ტკივილს არ გრძნობს, თუმცა შესაძლოა ყრუ ან მხრის ტკივილი იგრძნოს.
ქვემოთ გამოსახულია ღვიძლის პერკუტანული ბიოფსიის ახალი თაობის მეთოდი. სხვა პერკუტანული ბიოფსიებისგან განსხვავებით, ამ მეთოდში ოპტიკური (ულტრაბგერის ქვეშ მანათობელი) ნემსია გამოყენებული. ამგვარად, უბანი, საიდანაც ბიოფსიის აღებაა სასურველი, უფრო ზუსტად მოინიშნება (ONP= ოპტიკური ნემსის ზონდი).
ღვიძლის ტრანსვენური ბიოფსია
ეს ძალიან იშვიათად შერჩეული მეთოდია. ღვიძლის ტრანსვენური ბიოფსიის დროს ნემსი პირდაპირ კანში არ შედის — ღვიძლამდე სისხლძარღვით მიდიან. ამან გარკვეული სამედიცინო მდგომარეობების მქონე ადამიანებში შეიძლება გართულებების რისკი შეამციროს. ამ დროს ადამიანი გონზეა, თუმცა დამამშვიდებელი აქვს მიღებული.
თავდაპირველად აყუჩებენ ადგილს, საიდანაც ნემსი სისხლძარღვში უნდა შევიდეს. შემდეგ ნემსი, ჩვეულებრივ, კისრის სისხლძარღვში შეჰყავთ. სხეულის შიგნიდან გამოსახვისთვის ფლუოროსკოპის გამოყენებით ის ნელა გადაადგილდება ღვიძლისკენ, რის შემდეგაც ნიმუშს იღებენ.
ღვიძლის ლაპაროსკოპიული ბიოფსია
ღვიძლის ლაპაროსკოპიული ბიოფსია საოპერაციოში ზოგადი ანესთეზიით ტარდება. თუმცა იშვიათად ის ზომიერი სედაციით ამბულატორიულ პროცედურადაც შეიძლება შესრულდეს.
ადამიანის მუცელზე მცირე ჭრილი კეთდება და ღვიძლის ნიმუშს იღებენ. ღვიძლის ლაპაროსკოპიული ბიოფსია სხვა ქირურგიული ოპერაციის დროსაც ტარდება. ეს ქრონიკული ღვიძლის დაავადების (ციროზის) მქონე ადამიანებისთვის რეკომენდებული პროცედურაა.
რას გრძნობთ ღვიძლის ბიოფსიის დროს?
ადამიანებს ხშირად ღვიძლის ბიოფსიის დროს ტკივილის ეშინიათ. უმეტეს შემთხვევაში შეიძლება იგრძნონ ნემსი, რომლითაც სპეციალისტი ბიოფსიის უბანს აყუჩებს. ტკივილი არ იგრძნობა; უბნის დაბუჟებისას ჩხვლეტის შეგრძნება შეიძლება გაჩნდეს.
ლაპაროსკოპიული პროცედურისას ანესთეზიის ქვეშ მყოფი ადამიანები ვერაფერს იგრძნობენ.
პროცედურების შემდეგ შეიძლება მცირე წვა ან ტკივილი იგრძნოთ, თუმცა ის ძლიერი ან აუტანელი არ იქნება.
რა ხდება ღვიძლის ბიოფსიის შემდეგ?
ღვიძლის ბიოფსიის ტიპის მიუხედავად, ღვიძლის დაავადებების შემსწავლელი ამერიკული ასოციაცია ადამიანებს პროცედურის შემდეგ 2 – 4 საათით საავადმყოფოში ან სპეციალისტის მეთვალყურეობის ქვეშ დარჩენას ურჩევს. გართულებების უმრავლესობა ბიოფსიის შემდეგ პირველ 1 – 3 საათში ვითარდება, თუმცა უნდა გვახსოვდეს, რომ გართულება 24 საათის განმავლობაშიც შეიძლება გამოვლინდეს.
თუ პროცედურის შემდეგ ადამიანს ძლიერი ტკივილი აქვს და თავს ძალიან სუსტად ან ცუდად გრძნობს, აუცილებლად უნდა მიმართოს სპეციალისტს. ასევე, ღვიძლის ბიოფსიაზე მიმავალი ადამიანები სპეციალისტებმა წინასწარ უნდა გააფრთხილონ, პროცედურის შემდეგ რომელი მდგომარეობები თუ სიმპტომებია გადაუდებელი.
რა რისკები უკავშირდება ღვიძლის ბიოფსიას?
ღვიძლის ბიოფსია ადამიანთა 95%-ზე მეტში წარმატებულია. გართულებების საერთო მაჩვენებელი დაბალია, დაახლოებით 1%, ხოლო სიკვდილიანობა 0,2%-ია.
მიუხედავად ამისა, ღვიძლის ბიოფსიას სრულიად ურისკო პროცესს ვერ ვუწოდებთ. ამიტომ ადამიანებმა — განსაკუთრებით ხანდაზმულებმა და ჯანმრთელობის პრობლემების მქონე პირებმა — სპეციალისტთან ერთად უნდა შეაფასონ ტესტის რისკები და სარგებელი.
ღვიძლის ბიოფსიის ყველაზე გავრცელებული გართულებებია:
- პროცედურის შემდეგ ტკივილი ადამიანთა უმრავლესობაში
- სისხლდენა, რომელიც კიბოს მქონე ადამიანებში იშვიათია (0,57%), ხოლო კიბოს არმქონეებში — კიდევ უფრო იშვიათი (0,16%)
- სისხლის მიმოქცევაში ბაქტერიები, რაც ჩვეულებრივ თავისით გაივლის
- მძიმე ბაქტერიული ინფექცია ღვიძლში ან მის გარშემო
- ძალიან იშვიათი გართულებები, როგორიცაა გულის დაზიანება ან ფილტვის კოლაფსი
როგორ განიმარტება ღვიძლის ბიოფსიის შედეგები?
ნორმალური ღვიძლის ბიოფსია აჩვენებს:
- ღვიძლში ნაწიბურის ან ფიბროზის ნიშნები არ არის / არის
- ღვიძლში ცხიმის მნიშვნელოვანი დაგროვება არ არის / არის
- კიბოს ან უჯრედების არანორმალური ზრდის ნიშნები არ არის / არის
- ჰეპატიტის ვირუსის ანთება ან ნიშანი არ არის / არის
- სპილენძის არანორმალური დონე, რომელიც უილსონის დაავადების ნიშანია, არ არის / არის
ღვიძლის ბიოფსიის არანორმალური შედეგები შეიძლება რამდენიმე სხვადასხვა დაავადებაზე მიუთითებდეს, მაგალითად:
- ღვიძლის ციროზი
- ღვიძლის კიბო
- აუტოიმუნური ჰეპატიტი
- ვირუსული ჰეპატიტი
- უილსონის დაავადება
- ღვიძლის ცხიმოვანი დაავადება, რომელიც ალკოჰოლს არ უკავშირდება
შეჯამება
ღვიძლის ბიოფსია რამდენიმე სამედიცინო მდგომარეობის დიაგნოზის დასმაში გვეხმარება. ის ერთი მდგომარეობის მეორისგან გარჩევაშიც სასარგებლოა. ღვიძლის ბიოფსია შეიძლება მოითხოვონ ადამიანებისთვის, რომლებსაც ღვიძლის ულტრაბგერის დარღვეული შედეგი, ღვიძლის სისხლის ანალიზის დარღვეული შედეგი ან ღვიძლის კიბოსა თუ სხვა მძიმე ღვიძლის დაავადების მნიშვნელოვანი რისკფაქტორები აქვთ.
ადამიანებმა, რომლებიც ღვიძლის ბიოფსიას განიხილავენ, ექიმებს რისკებსა და სარგებელზე უნდა ესაუბრონ და ალტერნატივები გაიცნონ. უმრავლესობისთვის ღვიძლის ბიოფსია უსაფრთხო პროცედურაა და ძლიერი ტკივილის გამოწვევის ალბათობა დაბალია.
წყაროები
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.