რა არის კოენზიმი Q10? როგორ მოქმედებს და რა გავლენა აქვს ჯანმრთელობაზე?
ამ სტატიაში
ცნობილი სახელები
- უბიქინონი
- უბიქინოლი
- CoQ
- CoQ10
- UbiQgel™ (სავაჭრო სახელი)
- 2,3 dimethoxy-5 methyl-6-decaprenyl benzoquinone (სამეცნიერო სახელი)
რა არის კოენზიმი Q10?
უბიქინონადაც ცნობილი კოენზიმი Q10 (CoQ10) ვიტამინის მსგავსი ნივთიერებაა, რომელიც ჩვენს ყველა უჯრედში წარმოიქმნება და უჯრედის ენერგიის ძირითადი შემადგენლის, ATP-ის სინთეზთანაა დაკავშირებული. იგი ძლიერი ანტიოქსიდანტია და ჩვეულებრივ გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების, პარკინსონის დაავადებისა და უნაყოფობის დროს იცდება; ასევე ამტკიცებენ, რომ კიბოსგან იცავს.
კოენზიმები რთული ორგანული მოლეკულებია, რომლებიც მნიშვნელოვან ბიოლოგიურ გარდაქმნებს ეხმარება, მაგალითად ჟანგბადითა და საკვებით უჯრედის ენერგიის წარმოებას. კოენზიმი q10 იზოპრენის ერთეულის შემცველი ლიპიდური ელექტრონტრანსპორტული ჯაჭვის კომპონენტია. იგი მიტოქონდრიის შიდა მემბრანაში მდებარეობს. კომპლექსი 1-დან და კომპლექსი 2-დან მიღებულ ელექტრონებს კომპლექსი 3-ს გადასცემს.
რა გავლენა აქვს ჯანმრთელობაზე დანამატად მიღებულ კოენზიმ Q10-ს?
არ დადასტურებულა, რომ კოენზიმი Q10 კიბოს მკურნალობს ან მისგან იცავს/ხელს უშლის.
კოენზიმი Q10 ორგანიზმში ბუნებრივად წარმოიქმნება უჯრედების მიერ. იგი აუცილებელია ცოცხალი უჯრედების საწვავის, ადენოზინტრიფოსფატის (ATP) წარმოსაქმნელად. გულის კვების დარღვევისას (იშემია), მაგალითად ინფარქტის დროს, CoQ10 გულის ქსოვილისა და გულის უჯრედების მიტოქონდრიების, სადაც ATP წარმოიქმნება, დაზიანებას ამცირებდა.
ცნობილია, რომ ანტიოქსიდანტად უჯრედებისა და ორგანელების მემბრანებს ასტაბილურებს/იცავს. ცხოველურ კვლევებში კოენზიმი Q10 დნმ-ისა და უჯრედების დამაზიანებელ თავისუფალ რადიკალებს ანეიტრალებს. თუმცა პერორალურად (პირით) მიღებული კოენზიმი Q10 შედარებით დიდი მოლეკულის გამო ნაკლებად შეიწოვება. პერორალური ფორმის ბიოშეღწევადობის ასამაღლებლად ალფა-ლიპოის მჟავასთან ერთად მიღებას იკვლევენ.
ანტიოქსიდანტური აქტივობის გამო CoQ10-მა შეიძლება ზოგი ქიმიოპრეპარატისა და სხივური თერაპიის მოქმედება შეამციროს.
რა სამედიცინო მდგომარეობებში გამოიცადა კოენზიმი Q10 და რა შედეგით
როგორც ანტიოქსიდანტი
ლაბორატორიული კვლევები აჩვენებს, რომ CoQ10-ს ანტიოქსიდანტური მოქმედება აქვს.
ძუძუს კიბოს მკურნალობაში
90-იან წლებში ძუძუს კიბოს რამდენიმე შემთხვევა აღწერეს, რომლებსაც CoQ10-ის მაღალი დოზით მკურნალობდნენ, მაგრამ კვლევები აღარ გაგრძელდა და შედეგები უფრო ფართომასშტაბიან კვლევებში ვერ დადასტურდა.
გულ-სისხლძარღვთა (კარდიოვასკულური) დაავადებებისას
რამდენიმე კვლევა აჩვენებს, რომ CoQ10 მარცხენა პარკუჭის (გულის ტუმბოს) ფუნქციას აუმჯობესებს და ჰიპერტენზიას ამცირებს. სხვა კვლევებმა უარყოფითი შედეგები აჩვენა.
მაღალი ქოლესტერინის შესამცირებლად
კლინიკური კვლევები ამ საკითხზე არათანმიმდევრულ შედეგებს აჩვენებს. ზოგ კვლევაში Q10 „კარგ“ ქოლესტერინ HDL-ს ზრდიდა და „ცუდ“ LDL-ს ამცირებდა, მაგრამ საპირისპირო შედეგის კვლევები ჭარბობს.
ანტრაციკლინების კარდიული ტოქსიკურობის პრევენციისთვის
ანტრაციკლინები, მაგალითად ქიმიოპრეპარატები ადრიამიცინი და ეპირუბიცინი, გულის გვერდითი ეფექტებით ცნობილი ჯგუფია. ერთი კლინიკური კვლევა კარდიული ტოქსიკურობის შესამცირებლად გამოყენებას მხარს უჭერს, მაგრამ მეტი კვლევაა საჭირო.
სპორტული შედეგების გასაუმჯობესებლად
კლინიკური კვლევები ამ მიზნით გამოყენებას მხარს არ უჭერს.
პარკინსონის დაავადების პროგრესირების შესაჩერებლად
ერთი კლინიკური კვლევა აჩვენებს, რომ მაღალი დოზის კოენზიმი Q10 პარკინსონის პროგრესირებას ანელებს, მაგრამ ამ მიზნით გამოყენების დასასაბუთებლად უფრო ფართო კლინიკური ცდებია საჭირო.
ჰანტინგტონის დაავადების მკურნალობაში
ერთადერთი ჩატარებული კლინიკური კვლევა ამ მიზნით გამოყენებას მხარს არ უჭერს.
პერიოდონტული დაავადებების მკურნალობაში (პირისა და კბილების დაავადებები)
მხოლოდ ერთი კვლევა უჭერს მხარს ამ მიზნით გამოყენებას, თუმცა მეტი კლინიკური კვლევაა საჭირო.
უნაყოფობის მკურნალობაში
კოენზიმმა Q10 სპერმის მოტილობა (მოძრაობა) გააუმჯობესა, მაგრამ შეიძლება თუ არა მისი უნაყოფობის სამკურნალოდ გამოყენება, ჯერ უცნობია.
არ გამოიყენოთ შემდეგ შემთხვევებში
- თუ სისხლის გამათხელებელ ვარფარინს (coumadin) იღებთ (CoQ10-მა შეიძლება მისი მოქმედება შეცვალოს)
- თუ ქიმიოთერაპიას იღებთ (თეორიულად ანტიოქსიდანტობის გამო CoQ10-მა შეიძლება ქიმიოთერაპიის მოქმედება შეამციროს; სამედიცინო ონკოლოგს უნდა მიმართოთ)
- თუ თეოფილინს იღებთ (CoQ10 ორგანიზმიდან მის გამოდევნას აყოვნებს, რამაც შეიძლება მძიმე ღებინება, გულის რიტმის დარღვევა და შეუპოვარი ეპილეფსიური შეტევები გამოიწვიოს)
გვერდითი ეფექტები
- გულისრევა
- დიარეა
- მადის დაკარგვა
სიფრთხილეა საჭირო
თაგვებზე ჩატარებულ კვლევაში CoQ10-ის მაღალი დოზით მიღება არაწვრილუჯრედოვანი ფილტვის კიბოს სამკურნალოდ გამოყენებული რადიოთერაპიის ეფექტს ამცირებდა. პაციენტებმა CoQ10-ის მიღებისას ეს საკითხი აუცილებლად სპეციალისტ ექიმთან უნდა განიხილონ.
დასკვნის სახით, მიუხედავად ადრეული კვლევებისა, რომლებიც ანტიოქსიდანტური მოქმედების გამო კოენზიმის დანამატის შესაძლო სარგებელს ვარაუდობს მაღალი წნევის, გულის უკმარისობის, ქოლესტერინის წამლებით გამოწვეული გულის კუნთის დაზიანების (მიოპათიის) და კიბოს ქიმიოთერაპიისას, კლინიკურ კვლევებში კოენზიმი q10-ის დანამატის სარგებელი ამ მდგომარეობებისთვის ნათლად არ დადასტურებულა. ამასთან, კიბოს მკურნალობისას გამოყენებამ შეიძლება ქიმიოთერაპიისა და რადიოთერაპიის ეფექტიანობა შეამციროს.
- დაკავშირებული თემა: ანტიოქსიდანტები კიბოს არ კლავს, არამედ ხელს უწყობს
წყაროები
Memorial Sloan Kettering Cancer Center Integrative Medicine Service.
mskcc.org - article last updated 2015
2. Lockwood K, et al.
Partial and complete regression of breast cancer in patients in relation to dosage of coenzyme Q10.
Biochem Biophys Res Comm 1994
3. Lesser GJ, Case D, Stark N, et al.
A randomized, double-blind, placebo-controlled study of oral coenzyme Q10 to relieve self-reported treatment-related fatigue in newly diagnosed patients with breast cancer.
J Support Oncol. 2013
4. Bogsrud MP, Langslet G, Ose L, et al.
No effect of combined coenzyme Q10 and selenium supplementation on atorvastatin-induced myopathy.
Scand Cardiovasc J. 2013
5. El-Sheikh AA, Morsy MA, Mahmoud MM, Rifaai RA.
Protective mechanisms of coenzyme-Q10 may involve up-regulation of testicular P-glycoprotein in doxorubicin-induced toxicity.
Environ Toxicol Pharmacol. 2014 Feb.
6. Seet RC1, Lim EC, Tan JJ, et al.
Does high-dose coenzyme Q10 improve oxidative damage and clinical outcomes in Parkinson’s disease?
Antioxid Redox Signal. 2014 Jul
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.