کوآنزیم Q10 چیست؟ چگونه عمل می‌کند و چه اثراتی بر سلامت دارد؟
در این مقاله
نام‌های شناخته‌شده
- یوبی‌کینون
- یوبی‌کینول
- CoQ
- CoQ10
- UbiQgel™ (نام تجاری)
- 2,3 دی‌متوکسی-5 متیل-6-دکاپرنیل بنزوکینون (نام علمی)
کوآنزیم Q10 چیست؟
کوآنزیم Q10 (CoQ10)، که یوبی‌کینون نیز نام دارد، ماده‌ای شبه‌ویتامین است که در تمام سلول‌های ما تولید می‌شود و با ساخت ATP، واحد بنیادی انرژی سلول‌ها، ارتباط دارد. یکی از آنتی‌اکسیدان‌های قوی است و معمولاً برای بیماری‌های قلبی‌عروقی، پارکینسون و ناباروری آزمایش می‌شود و ادعا می‌شود از سرطان پیشگیری می‌کند.
کوآنزیم‌ها مولکول‌های آلی پیچیده‌ای هستند که به تبدیل‌های مهم زیستی، مانند تولید انرژی سلول با اکسیژن و مواد غذایی، کمک می‌کنند. کوآنزیم q10 جزء لیپیدی زنجیره انتقال الکترون و حاوی واحد ایزوپرن است. در غشای داخلی میتوکندری قرار دارد و الکترون‌هایی را که از کمپلکس 1 و کمپلکس 2 می‌گیرد به کمپلکس 3 منتقل می‌کند.
مصرف مکمل کوآنزیم Q10 چه اثراتی بر سلامت دارد؟
نشان داده نشده است که کوآنزیم Q10 سرطان را درمان کند یا در برابر آن محافظت و پیشگیری ایجاد کند.
کوآنزیم Q10 به‌طور طبیعی توسط سلول‌های بدن تولید می‌شود. برای تولید آدنوزین تری‌فسفات (ATP)، سوخت سلول‌های زنده، ضروری است. در وضعیتی مانند حمله قلبی که خون‌رسانی قلب کافی نیست (ایسکمی)، مشاهده شده CoQ10 آسیب بافت قلب و میتوکندری سلول‌های قلبی، محل تولید ATP، را کاهش می‌دهد.
شناخته شده است که به‌عنوان آنتی‌اکسیدان غشاهای سلول و اندامک‌ها را پایدار و محافظت می‌کند. در مطالعات حیوانی، کوآنزیم Q10 می‌تواند رادیکال‌های آزاد آسیب‌زننده به DNA و سلول‌ها را خنثی کند. اما جذب خوراکی کوآنزیم Q10 به دلیل نسبتاً بزرگ بودن مولکول کم است. مطالعاتی درباره مصرف همراه با آلفا لیپوئیک اسید برای افزایش فراهمی زیستی شکل خوراکی آن وجود دارد.
CoQ10 به دلیل فعالیت آنتی‌اکسیدانی ممکن است اثر برخی داروهای شیمی‌درمانی و پرتودرمانی را کاهش دهد.
بیماری‌هایی که کوآنزیم Q10 در آنها آزمایش شده و نتایج
به‌عنوان آنتی‌اکسیدان
مطالعات آزمایشگاهی نشان می‌دهند CoQ10 اثر آنتی‌اکسیدانی دارد.
در درمان سرطان پستان
در دهه 90 گزارش‌هایی از چند مورد سرطان پستان درمان‌شده با دوز بالای CoQ10 وجود دارد، اما این مطالعات ادامه نیافتند و نتایج در مطالعات بزرگ‌تر تأیید نشدند.
در بیماری‌های قلبی‌عروقی
چند مطالعه نشان می‌دهند CoQ10 عملکرد بطن چپ (پمپ قلب) را بهبود می‌دهد و فشار خون بالا را کاهش می‌دهد. مطالعات دیگر نتایج منفی داشتند.
برای کاهش کلسترول بالا
مطالعات بالینی در این زمینه نتایج ناسازگاری نشان می‌دهند. برخی مطالعات گفته‌اند Q10 کلسترول خوب HDL را افزایش و کلسترول بد LDL را کاهش می‌دهد، اما مطالعات مخالف بیشترند.
برای پیشگیری از سمیت قلبی ناشی از آنتراسیکلین‌ها
آنتراسیکلین‌ها، مانند داروهای شیمی‌درمانی آدریامایسین و اپی‌روبیسین، گروهی دارویی با عوارض قلبی شناخته‌شده‌اند. یک مطالعه بالینی از مصرف آن برای کاهش سمیت قلبی حمایت می‌کند، اما مطالعات بیشتری لازم است.
برای افزایش عملکرد ورزشی
مطالعات بالینی از استفاده با این هدف حمایت نمی‌کنند.
برای جلوگیری از پیشرفت بیماری پارکینسون
یک مطالعه بالینی نشان می‌دهد دوز بالای کوآنزیم Q10 پیشرفت پارکینسون را کند می‌کند، اما برای حمایت از این کاربرد به کارآزمایی‌های بالینی بزرگ‌تر نیاز است.
در درمان بیماری هانتینگتون
تنها مطالعه بالینی انجام‌شده از این کاربرد حمایت نمی‌کند.
در درمان بیماری‌های پریودنتال (بیماری‌های دهان و دندان)
فقط یک مطالعه از این کاربرد حمایت می‌کند، اما مطالعات بالینی بیشتری لازم است.
در درمان ناباروری
کوآنزیم Q10 حرکت‌پذیری اسپرم را بهبود داده است، اما هنوز معلوم نیست بتوان آن را برای درمان ناباروری استفاده کرد.
در این شرایط مصرف نکنید
- اگر رقیق‌کننده خون وارفارین (کومادین) مصرف می‌کنید (CoQ10 ممکن است اثر آن را تغییر دهد)
- اگر شیمی‌درمانی می‌شوید (CoQ10 از نظر نظری به دلیل آنتی‌اکسیدان بودن ممکن است اثر شیمی‌درمانی را کاهش دهد؛ باید با انکولوژیست پزشکی خود مشورت کنید)
- اگر تئوفیلین مصرف می‌کنید (CoQ10 پاک‌سازی تئوفیلین از بدن را به تأخیر می‌اندازد و این امر ممکن است استفراغ شدید، اختلال ریتم قلب و حملات صرعی مقاوم ایجاد کند)
عوارض جانبی
- تهوع
- اسهال
- از دست دادن اشتها
باید توجه کرد
در مطالعه‌ای روی موش‌ها مشاهده شد دریافت دوز بالای CoQ10 برای درمان سرطان ریه غیرسلول کوچک، اثر پرتودرمانی را کاهش می‌دهد. بیماران هنگام مصرف CoQ10 حتماً باید درباره این موضوع با پزشک متخصص خود گفت‌وگو کنند.
در نتیجه، اگرچه برخی مطالعات اولیه پیشنهاد می‌کنند مکمل کوآنزیم به دلیل اثرات آنتی‌اکسیدانی ممکن است در فشار خون بالا، نارسایی قلب، آسیب عضله قلب ناشی از مصرف داروهای کلسترول (میوپاتی) و حین شیمی‌درمانی سرطان مفید باشد، مطالعات بالینی فایده مکمل کوآنزیم q10 را برای این وضعیت‌ها به‌روشنی نشان نداده‌اند. همچنین هنگام استفاده طی درمان سرطان، خطر کاهش اثربخشی شیمی‌درمانی و پرتودرمانی وجود دارد.
- موضوع مرتبط: آنتی‌اکسیدان‌ها سرطان را نمی‌کشند؛ آن را تحریک می‌کنند
منابع
Memorial Sloan Kettering Cancer Center Integrative Medicine Service.
mskcc.org - article last updated 2015
2. Lockwood K, et al.
Partial and complete regression of breast cancer in patients in relation to dosage of coenzyme Q10.
Biochem Biophys Res Comm 1994
3. Lesser GJ, Case D, Stark N, et al.
A randomized, double-blind, placebo-controlled study of oral coenzyme Q10 to relieve self-reported treatment-related fatigue in newly diagnosed patients with breast cancer.
J Support Oncol. 2013
4. Bogsrud MP, Langslet G, Ose L, et al.
No effect of combined coenzyme Q10 and selenium supplementation on atorvastatin-induced myopathy.
Scand Cardiovasc J. 2013
5. El-Sheikh AA, Morsy MA, Mahmoud MM, Rifaai RA.
Protective mechanisms of coenzyme-Q10 may involve up-regulation of testicular P-glycoprotein in doxorubicin-induced toxicity.
Environ Toxicol Pharmacol. 2014 Feb.
6. Seet RC1, Lim EC, Tan JJ, et al.
Does high-dose coenzyme Q10 improve oxidative damage and clinical outcomes in Parkinson’s disease?
Antioxid Redox Signal. 2014 Jul
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک می‌کند.
نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر می‌شود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمی‌شود.
اولین نظر را شما بنویسید.