რა არის კორონავირუსის ახალი ვარიანტი-მუტაცია? როგორ აღმოაჩინეს? იქნება ვაქცინები ეფექტიანი?
ამ სტატიაში
გაერთიანებული სამეფოს Covid-19 გენეტიკის კონსორციუმი აპრილიდან, 2020 წლიდან, 140 ათასი SARS-CoV-2 ვირუსის გენომის სეკვენირებითკორონავირუსის გენეტიკურ ცვლილებას აანალიზებდა. 18 დეკემბერს, 2020 წელს, ახალი ვარიანტის (ვირუსის გენეტიკურად და ქცევით ახალი სახეობის) აღმოჩენა კონსორციუმმა გამოაცხადა. SARS-CoV-2-ის ამ ახალ ვარიანტს „VUI-202012/01“ ან „B.1.1.7“ უწოდეს. აქამდე არსებული სამეცნიერო მიღწევების ფონზე ვუპასუხოთ თქვენს კითხვებს ამ ვარიანტზე.
რა არის ახალი SARS-CoV-2? რა ვიცით მის შესახებ?
გაერთიანებულ სამეფოში აღმოჩენილ ახალ ვარიანტს „VUI-202012/01“ ან „B.1.1.7“ უწოდეს. მისი მნიშვნელობის მიზეზია წინა ვარიანტებისგან განსხვავებით მრავალი მუტაციის (გენეტიკური ცვლილების) გამოვლენა.
B.1.1.7-ს 17 მუტაცია აქვს. ისინი ვირუსის სხვადასხვა რეგიონში წარმოიქმნა.
კორონავირუსში ახლად აღწერილი მუტაციებია:
- ORF1ab რეგიონში T1001I, A1708D, I2230T, SGF 3675-3677 (დელეცია / წაშლა)
- სპაიკის (გვირგვინის / წვეტის) რეგიონში 69-70 დელეცია, Y144 დელეცია, N501Y, A570D, P681H, T716I, S982A და D1118H
- N რეგიონში Q27stop, R52I და Y73C in ÖRF8; D3L და S235F
ამ მუტაციებს შორის ყველაზე მნიშვნელოვანი კი სპაიკ ცილებში წარმოქმნილი N501Y, N439K, Y453F და 69-70del-ია.
რატომ არის კორონავირუსის ახალი ვარიანტი უფრო გადამდები?
N501Y მუტაცია სპაიკ ცილის რეცეპტორთან შემაკავშირებელ რეგიონში წარმოიქმნა. ამ რეგიონს ვირუსი ადამიანის უჯრედებზე არსებულ ACE2 რეცეპტორთან შესაკავშირებლად იყენებს. ამ მუტაციამ ვირუსის ACE2 რეცეპტორთან შეკავშირება შეიძლება გაზარდოს.
სხვა ორი მუტაცია N439K და Y453 ასევე რეცეპტორთან შემაკავშირებელ რეგიონში წარმოიქმნა. აღმოჩნდა, რომ ისინი ACE2 რეცეპტორებთან შეკავშირებას ზრდის და იმუნური სისტემისგან თავის დაღწევას აადვილებს .
P681H მუტაცია კი სპაიკ ცილის ფურინის ჭრის ადგილზე წარმოიქმნა. მისი ბიოლოგიური ეფექტი ჯერ არ ვიცით.
69-70 დელეციური მუტაცია სპაიკ ცილის 69 და 70. ამინომჟავების წაშლით წარმოიქმნა. მიიჩნევა, რომ ის ვირუსის იმუნური სისტემისგან თავის დაღწევას გააადვილებს. ვარაუდობენ, რომ მუტაცია კონვალესცენტური (გამოჯანმრთელებულთა) პლაზმით ნამკურნალებ ქრონიკულ Covid-19 პაციენტში გაჩნდა. ვირუსი მასში ანტისხეულებით მკურნალობისგან თავის დასაღწევად შეიძლება შეცვლილიყო.
ლაბორატორიაში ადრე აჩვენეს, რომ ეს მუტაციები ვირუსს უჯრედებისა და თაგვების უფრო ადვილად ინფიცირებაში ეხმარება. თუმცა უშუალოდ ადამიანებში მეტი გადამდებლობის სამეცნიერო მტკიცებულება ჯერ არ გვაქვს.
როდის აღმოაჩინეს ახალი ვარიანტი?
ყველა ვირუსი დროთა განმავლობაში მუტაციას განიცდის და ახალი ვარიანტები ჩნდება. ეს მოსალოდნელია.
გენეტიკური ანალიზები აჩვენებს, რომ SARS-CoV-2-ის ახალი ვარიანტი სექტემბერში, 2020 წელსგაჩნდა და ნოემბრის შუა რიცხვებამდე საზოგადოებაში დაბალ დონეზე გვხვდებოდა.
ვარიანტის აღმოჩენა ეფუძნება ინგლისის საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ცენტრის კვლევას, რატომ არ მცირდებოდა „კენტის“ ქალაქში შემთხვევები მკაცრი ზომების მიუხედავად.
შემდეგ აღმოჩნდა, რომ ვარიანტი ლონდონსა და ესექსში სწრაფად გავრცელდა. სხვა ქვეყნებში დეტალური გენომური ანალიზის არჩატარების გამო განაწილება ჯერ უცნობია. თუმცა იტალიაში გაერთიანებული სამეფოდან ჩამოსულ ადამიანში ახალი ვარიანტი გამოვლინდა.
იქნება ვაქცინები ეფექტიანი ახალი კორონავირუსის წინააღმდეგ?
ამ საკითხზე არავითარი სამეცნიერო მტკიცებულება არ გვაქვს. ახალი ვარიანტი მოქმედებს თუ არა ვაქცინებზე, ლაბორატორიული კვლევებით დადგინდება.
შემუშავებული 3 თანამედროვე ვაქცინა (BioNTech, Moderna და AstraZeneca) ვირუსის სპაიკ ცილებს უმიზნებს. ახალ ვარიანტს სპაიკის რეგიონში მუტაციები აქვს. ვაქცინები სპაიკ ცილის მრავალი რეგიონის წინააღმდეგ ანტისხეულებს წარმოქმნის. ამიტომ ახალი ვარიანტის მიერ მათი ეფექტიანობის შემცირების ალბათობა ძალიან დაბალია. ვაქცინები მრავალი ანტისხეულით იმუნიტეტს უზრუნველყოფს.
მოსალოდნელია SARS-CoV-2-ში მუტაციების წარმოქმნა?
SARS- CoV-2 არის RNA ვირუსი. გამრავლებისას მუტაცია ბუნებრივი პროცესია. ეპიდემიის დაწყების შემდეგ SARS-CoV-2-ში ათასობით მუტაცია გამოვლინდა. მათი უდიდესი ნაწილი არავითარ ეფექტს არ ახდენს. მაგალითად, დღემდე SARS-CoV-2-ის სპაიკ ცილაში 4000-ზე მეტი მუტაციაა გამოვლენილი.
ქვეყნების მიერ მიღებული კარანტინისა და ფრენების აკრძალვის ზომები სრულიად ნორმალურია. ახალი ვარიანტის თვისებების გაგებამდე მათი მიღება საჭიროა.
*
*
დაკავშირებული თემები
წყაროები
2. COVID-19 Genomics UK (COG-UK) [email protected]. 2020. An Integrated National Scale SARS-CoV-2 Genomic Surveillance Network. The Lancet. Microbe 1 (3): e99–100. Bal A, Destras G, Gaymard A, Regue H, Semanas Q, d’Aubarde C, Billaud G, Laurent F, Gonzales C, Valette
3. M, Lina B, Morfin F, Josset L. Screening of the H69 and V70 deletions in the SARS-CoV-2 spike protein with a RT-PCR diagnosis assay reveals low prevalence in Lyon, France. medRxiv 2020, 2020.11.10.20228528.
4. Kemp, Steven A., Dami A. Collier, Rawlings Datir, Salma Gayed, Aminu Jahun, Myra Hosmillo, Isabella Atm Ferreira, et al. 2020. Neutralising Antibodies Drive Spike Mediated SARS-CoV-2 Evasion. medRxiv.
5. Andrew Rambaut, Edward C. Holmes, Áine O’Toole, Verity Hill, John T. McCrone, Christopher Ruis, Louis du Plessis, and Oliver G. Pybus. 2020. A Dynamic Nomenclature Proposal for SARS-CoV-2 Lineages to Assist. Genomic Epidemiology. Nature Microbiology 5 (11): 1403–7.
6. Thomson EC, Rosen LE, Shepherd JG, Spreafico R. 2020. The Circulating SARS-CoV-2 Spike Varyant N439K Maintains Fitness While Evading Antibody-Mediated Immunity. bioRxiv.
7. Erik Volz, Verity Hill, John T. McCrone, Anna Price, David Jorgensen, Áine O’Toole, Joel Southgate, et al. 2020. “Evaluating the Effects of SARS-CoV-2 Spike Mutation D614G on Transmissibility and Pathogenicity.” Cell, November.
8. NERVTAG: Risk assessment of SARS-CoV-2 varyants that have been selected in mink, 12 November 2020. Paper prepared by the New and Emerging Respiratory Virus Threats Advisory Group (NERVTAG).
9. Preliminary genomic characterisation of an emergent SARS-CoV-2 lineage in the UK defined by a novel set of spike mutations, Andrew Rambaut, Nick Loman, Oliver Pybus, Wendy Barclay, Jeff Barrett, Alesandro Carabelli, Tom Connor, Tom Peacock, David L Robertson, Erik Volz, on behalf of COVID-19 Genomics Consortium UK (COG-UK). https://virological.org/t/563
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.