რა არის სესილური (უყუნწო) პოლიპი? რა უნდა იცოდეთ

პოლიპები უჯრედთა ჯგუფებია, რომლებიც ცხვირიდან კოლონამდე სხვადასხვა ორგანოს ქსოვილში ვითარდება. პოლიპები შეიძლება ყუნწიანი ან უყუნწო იყოს. ყუნწიანი პოლიპები ყუნწზე იზრდება, უყუნწო კი გუმბათის სახით ბრტყლად არის განლაგებული.

პოლიპები პათოლოგიური წარმონაქმნებია, რომლებიც მრავალი შინაგანი ორგანოს ზედაპირის დამფარავი ქსოვილოვანი შრიდან, ლორწოვანი გარსიდან, ამოდის. პოლიპები ხშირად შარდის ბუშტში, კუჭში, ცხვირში, ნაღვლის ბუშტსა და საშვილოსნოს ყელში ჩნდება, თუმცა ყველაზე გავრცელებულია კოლონში.

მოზრდილების 20 – 30%-ს კოლონის პოლიპები უვითარდება. ისინი ჩვეულებრივ კეთილთვისებიანია, თუმცა ზოგჯერ კიბოსებრი შეიძლება იყოს. ამიტომ პოლიპების დაკვირვება მნიშვნელოვანია, ზოგ შემთხვევაში კი საუკეთესო გზა მათი სრული მოცილებაა.

- დაკავშირებული თემა: რა არის პოლიპი და როგორ უნდა ვუმკურნალოთ მსხვილი ნაწლავის პოლიპებს?

რა არის სესილური (უყუნწო) პოლიპი?

უყუნწო პოლიპი ბრტყელი მასაა, რომელიც ორგანიზმში ღრუ ორგანოს ლორწოვან შრეში წარმოიქმნება. ეს პოლიპები ორგანოს დამფარავ ქსოვილზე ბრტყლად იზრდება და თანდათან შეიძლება ორგანოს შეერწყას. ამგვარი შეუმჩნევლობა მათ აღმოჩენასა და მკურნალობას ართულებს.

უყუნწო პოლიპები ჩვეულებრივ კიბოსწინარეა (არაკიბოსებრია, თუმცა კიბოდ გარდაქმნის პოტენციალი აქვს), რაც ნიშნავს, რომ მათში კიბო შეიძლება განვითარდეს. თუმცა ისინი შეიძლება კეთილთვისებიანიც იყოს და კიბოსებრიც. კოლონოსკოპიის დროს მათი აღმოჩენა და, ჩვეულებრივ, კიბოს განვითარების რისკის თავიდან ასაცილებლად მოცილებაა შესაძლებელი.

- დაკავშირებული თემა: რა უნდა ვიცოდეთ კოლონოსკოპიამდე – მომზადების ეტაპი

პოლიპები შეიძლება ყუნწიანიც იყოს. უყუნწო პოლიპების ბრტყელი გუმბათოვანი ფორმის ნაცვლად, ყუნწიანი პოლიპები ყუნწზეა განლაგებული. ასეთი აგებულება მათ სოკოს მსგავს იერს აძლევს.

უყუნწო პოლიპების ტიპები

უყუნწო პოლიპების გავრცელებული ტიპებია:

• ჰიპერპლაზიური
• სესილური დაკბილული
• ტუბულური (მილისებრი)
• ტუბულოვილოზური

ამ ოთხივე კატეგორიას კოლორექტალურ კიბოდ გარდაქმნის პოტენციალი აქვს, თუმცა ყველაზე დიდი პოტენციალი სესილურ დაკბილულ პოლიპებს ახასიათებს.   

სესილური დაკბილული ფორმა დაკბილული პოლიპების სამი კატეგორიიდან ერთ-ერთია. მათ შორის სესილური დაკბილული პოლიპის ამოცნობა და მოცილება ყველაზე რთულია. კიბოდ გარდაქმნაც ყველაზე მეტად სწორედ ამ ტიპშია მოსალოდნელი. სესილური დაკბილული პოლიპები ყველაზე გავრცელებულია და, თუ მნიშვნელოვან უჯრედულ ცვლილებებს არ შეიცავს, კიბოსებრი გახდომის ყველაზე დაბალი რისკისკენ აქვს მიდრეკილება. თუმცა დისპლაზიის ნიშნების შემთხვევაში მათ კიბოს მნიშვნელოვანი პოტენციალი აქვს.

მიზეზები და რისკფაქტორები

არსებობს სხვადასხვა თეორია იმის შესახებ, თუ რატომ შეიძლება სესილური პოლიპები განვითარდეს.

კვლევები აჩვენებს, რომ სესილური დაკბილული პოლიპები BRAF გენში მუტაციისა და მხარდამჭერი ჰიპერმეთილაციის სახელით ცნობილი პროცესის ერთობლიობით წარმოიქმნება. მარტივად რომ ვთქვათ, მუტანტური გენი უჯრედების გაყოფას იწვევს და ორგანიზმი ამას ვერ აჩერებს.

გარკვეული რისკფაქტორები კოლონის პოლიპების განვითარების ალბათობას ზრდის. ეს რისკფაქტორები სესილური პოლიპების ტიპებს შორის ოდნავ განსხვავდება. მაგალითად, თუ ადამიანს შემდეგი ფაქტორები აქვს, სესილური დაკბილული პოლიპების განვითარების ალბათობა მაღალია:

• 50 წლის ან უფროსი ასაკი
• მამაკაცები
• აფროამერიკელები
• ნაწლავის ანთებითი დაავადების, მაგალითად წყლულოვანი კოლიტის ან Crohn-ის დაავადების ანამნეზი
• არარეგულარული ფიზიკური ვარჯიში
• სიმსუქნე
• წითელი ხორცის დიდი რაოდენობით მოხმარება
• უბოჭკო კვება
• თამბაქოს მოხმარება

მრავალი რისკფაქტორი და მიზეზი პოლიპების კატეგორიებს შორის მსგავსია, თუმცა მათი ზემოქმედების სიძლიერე განსხვავდება. გენეტიკური ფაქტორებიც გარკვეულ როლს ასრულებს.

- დაკავშირებული თემა: კავშირი სიმსუქნესა და კიბოს შორის

სესილური პოლიპების სიმპტომები

უმეტესად სესილური პოლიპები სიმპტომებს არ იწვევს. ასეთ შემთხვევაში ექიმებს, სამწუხაროდ, მათი აღმოჩენა მხოლოდ სამედიცინო გამოკვლევის ან კოლონოსკოპიის დროს შეუძლიათ. თუმცა ზოგჯერ კოლონის პოლიპები შემდეგ სიმპტომებს იწვევს:

• მუცლის ტკივილი
• ნაწლავის მოქმედების ცვლილებები
• სისხლიანი განავალი

სესილური პოლიპების დიაგნოსტიკა

კოლონში პოლიპების გამოსავლენად შეიძლება კოლონოსკოპია ჩატარდეს. ამ პროცედურისას სპეციალისტი კოლონოსკოპით მსხვილ ნაწლავსა და წვრილი ნაწლავის ნაწილს შეისწავლის.

კოლონის კედლების დამნახავი, მილზე დამაგრებული ეფექტიანი კამერა – კოლონოსკოპი– სპეციალისტებს პოლიპების არსებობის დადასტურების საშუალებას აძლევს. ამასთან, რაც უფრო ბრტყელია სესილური პოლიპი, მით უფრო რთულია მისი ამოცნობა.

დამატებით შეიძლება ჩატარდეს ბიოფსია, რომელიც ქსოვილის აღებას გულისხმობს, რათა განისაზღვროს პოლიპის ტიპი და კიბოდ გარდაქმნის შესაძლებლობა.

სესილური პოლიპების მკურნალობა

სესილური პოლიპები ყოველთვის მკურნალობას არ საჭიროებს. თუ დადგინდა, რომ ისინი საზიანოა, შეიძლება არ მოაცილონ, თუმცა რეგულარულად უნდა აკონტროლონ.

პოლიპების ისტორიის მქონე ადამიანებს მომავალში პოლიპების განვითარების და ამ პოლიპების კიბოსებრი გახდომის რისკიც უფრო მაღალი აქვთ. ამიტომ ამ პირებს ზოგადი ჯანმრთელობის უფრო ხშირ შემოწმებას ვურჩევთ.

თუ პოლიპები კიბოსებრია ან კიბოსებრი გახდომის პოტენციალი აქვს, მათ მოცილებას ვურჩევთ. თუ ისინი მისაწვდომია, პოლიპექტომიის სახელით ცნობილი მეთოდით მათი მოცილება კოლონოსკოპიის დროს შეიძლება.

კოლონის პოლიპექტომიისას პოლიპების მოსაცილებლად სხვადასხვა ქირურგიული ტექნიკის გამოყენება შეიძლება. ვარიანტებს შორისაა ცივი მაშით პოლიპექტომია, ცხელი მაშით პოლიპექტომია და მარყუჟით პოლიპექტომია როგორც სხვა ხელმისაწვდომი მეთოდი.

- დაკავშირებული თემა: პოლიპექტომიის შემდეგ რა სიხშირით უნდა ხდებოდეს მსხვილი ნაწლავის კიბოზე კოლონოსკოპიური მეთვალყურეობა?

თუ დიაგნოზის დასმისას პოლიპები კიბოსებრია და კიბო გავრცელებულია, ადამიანს შეიძლება სხივური თერაპია ან ქიმიოთერაპია დასჭირდეს.

კიბოს რისკი სესილური პოლიპების დროს

პოლიპები ნეოპლაზიურ ან არანეოპლაზიურ (არა ნეოპლაზიურ) კატეგორიებად იყოფა. არანეოპლაზიური კატეგორიები ჩვეულებრივ ნაკლებ შეშფოთებას იწვევს, რადგან კიბოსებრი გახდომის პოტენციალი არ აქვს. ამის საპირისპიროდ, ნეოპლაზიური ვარიანტების ამოცნობა მნიშვნელოვანია, რადგან შეიძლება კოლორექტალური კიბო გამოიწვიოს.

სესილური დაკბილული პოლიპები ნეოპლაზიური პოლიპების მაგალითია. ეს ერთ-ერთი ყველაზე საყურადღებო ტიპია, რადგან ადამიანმა შეიძლება წლების განმავლობაში იცხოვროს და მათი არსებობის შესახებ არ იცოდეს. ამ პერიოდში მეთვალყურეობის გარეშე დარჩენილი პოლიპები შეიძლება კიბოდ გარდაიქმნას.

როდის მივმართოთ ექიმს?

რადგან პოლიპები ჩვეულებრივ სიმპტომებს არ იწვევს, ზოგადი ჯანმრთელობის რეგულარული შემოწმება მნიშვნელოვანია. სპეციალისტებმა შეიძლება ბიოფსია აიღონ პოლიპების არსებობის შესამოწმებლად და კიბოდ გარდაქმნის შესაძლებლობის დასადგენად.

შეჯამება

სესილური პოლიპი ბრტყელი ან გუმბათისებრი მასაა, რომელიც ღრუ ორგანოების ლორწოვანი შრიდან იზრდება. ეს პოლიპები შეიძლება ნეოპლაზიური ან არანეოპლაზიური (არა ნეოპლაზიური) იყოს. რადგან ნეოპლაზიურ პოლიპებს კიბოსებრი გახდომის პოტენციალი აქვს, მნიშვნელოვანია ექიმის მიერ დიაგნოზის დასმა და, საჭიროების შემთხვევაში, მათი მოცილებაც.

პოლიპები სხეულის სხვადასხვა ნაწილში შეიძლება განვითარდეს, თუმცა ყველაზე ხშირად კოლონში ჩნდება. ისინი განსაკუთრებით გავრცელებულია 50 წლისა და უფროსი ასაკის პირებში. ვინაიდან ჩვეულებრივ სიმპტომებს არ იწვევს, ადრეული დიაგნოსტიკისა და კარგი შედეგის შანსის მაქსიმალურად გასაზრდელად მნიშვნელოვანია ზოგადი ჯანმრთელობის რეგულარული შემოწმება.

- დაკავშირებული თემა: კოლონისა და სწორი ნაწლავის კიბოს სიმპტომები, სტადიები და მკურნალობა