რა კავშირი აქვს ძუძუს კიბოს აქსილარულ (იღლიის) ლიმფურ კვანძებთან?

ლიმფური სისტემა ორგანიზმის ინფექციებთან ბრძოლის ერთ-ერთი მთავარი საშუალებაა. ის ლიმფურ სითხესა და სხეულის მნიშვნელოვან უბნებში მდებარე ლიმფურ კვანძებს მოიცავს. კიბოს უჯრედები ზოგჯერ ლიმფურ სისტემაში აღწევს და იქ გროვდება.

ლიმფური კვანძები, სხეულში არსებული მცირე სტრუქტურებია, რომლებიც ლიმფური ძარღვების ქსელს უკავშირდება. ისინი ლიმფურ სითხეს ფილტრავს და ინფექციაზე მიმანიშნებელ ქიმიურ ცვლილებებსაც ამოიცნობს. იღლიის ლიმფურ კვანძებს ასევე აქსილარულ ლიმფურ კვანძებს უწოდებენ.

აქსილარული კვანძები ორივე ძუძუსთან ახლოს მდებარეობს. ამიტომ, თუ ძუძუს კიბო მის ქსოვილს გასცდა, ისინი, ჩვეულებრივ, გავრცელების პირველი ადგილია. ადამიანს, როგორც წესი, 20 – 30 აქსილარული ლიმფური კვანძი აქვს, თუმცა ეს რაოდენობა ინდივიდუალურად განსხვავდება.

ძუძუს კიბოს დიაგნოზის შემდეგ, როგორც ექიმები, ჩვეულებრივ, აქსილარულ კვანძებში გავრცელებას ვამოწმებთ. ეს შემოწმება დიაგნოზისა და სტადიის დადგენას ეხმარება.

როგორ უკავშირდება ძუძუს კიბო აქსილარულ ლიმფურ კვანძებს?

ადამიანის კიბოს სხეულის სხვა ნაწილებში მეტასტაზირება (გავრცელება) შეუძლია. კიბო ვრცელდება, როდესაც უჯრედები სიმსივნეს სცილდება და სხეულის სხვა უბნებში გადაინაცვლებს. მათ ორგანიზმში სისხლის მიმოქცევითა და ლიმფური სისტემით გადაადგილება შეუძლია. ლიმფური სისტემით მოძრავი უჯრედები შეიძლება კვანძებში შეჩერდეს და იქ გაიზარდოს.

აქსილარული კვანძები იღლიებში, ორივე ძუძუსთან ახლოს მდებარეობს. ამ სიახლოვის გამო ძუძუს კიბო სხვა ლიმფურ კვანძებზე ადრე, ჩვეულებრივ, პირველად აქსილარულ კვანძებში ვრცელდება.

თუ კიბო აქსილარულ კვანძებში გავრცელდა, მასტექტომიის (ძუძუს ნაწილობრივი ან სრული ქირურგიული ამოკვეთის) დროს შეიძლება ყველა ან ზოგიერთი ლიმფური კვანძის ამოკვეთა ვურჩიოთ.

კვანძები ლიმფური სითხის დრენაჟზეა პასუხისმგებელი და მათი ამოკვეთის შემდეგ გარკვეული გვერდითი ეფექტები შეიძლება განვითარდეს. ერთ-ერთი მათგანია ლიმფედემა – ხელების ქრონიკული შეშუპება, რომელიც შეიძლება გაძლიერდეს.

რა სიმპტომები ახლავს კიბოს აქსილარულ კვანძში ან კვანძებში გავრცელებას?

მეტასტაზური კიბოს ზოგადი სიმპტომებია,

• ენერგიის დაკარგვა
• დაღლილობა და დასუსტება
• უნებლიე წონის კლება
• ტკივილი
• ქოშინი და სუნთქვის გაძნელება

ძუძუს კიბოს აქსილარულ კვანძებში გავრცელების ნიშნები მოიცავს შემდეგს;

• იღლიაში კვანძი ან შეშუპება
• ხელების ან მტევნების შეშუპება
• მკერდისა და ლავიწის მიდამოში კვანძი ან შეშუპება

როგორ ისმება დიაგნოზი?

აქსილარულ კვანძებში ძუძუს კიბოს გავრცელების შესამოწმებლად შეიძლება ფიზიკური გასინჯვა, ულტრაბგერა, MRG (მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახვა) ან BT (კომპიუტერული ტომოგრაფია) ვურჩიოთ. გასინჯვისას სპეციალისტი იღლიებში შეშუპებას ამოწმებს. ძუძუს კიბოს დიაგნოზისას PET-BT კვლევით იღლიის მიდამო გავრცელების მხრივ ძალიან კარგად შეიძლება შეფასდეს.

გამოსახულებითი მეთოდით კვანძების შემდეგი ცვლილებები შეიძლება გამოვლინდეს;

• ლიმფური კვანძების გასქელება
• სისხლძარღვების მატება
• ჰილუსის დაკარგვა – სტრუქტურისა, საიდანაც ლიმფური ძარღვები კვანძიდან გამოდის
• თირკმლისებრი ფორმის დაკარგვა

ზოგიერთი შეფასებით, ფიზიკური გასინჯვით უარყოფითად შეფასებული ყოველი სამი ქალიდან ერთში გამოსახულებითი კვლევა სიმსივნურ კვანძებს პოულობს. ეს მიუთითებს, რომ ძუძუს კიბოს დიაგნოზის მქონე პირებში იღლიის მიდამო რადიოლოგიურად აუცილებლად კარგად უნდა შეფასდეს.

აქსილარულ კვანძებში გავრცელების დასაზუსტებლად რამდენიმე დიაგნოსტიკურ მეთოდს ვიყენებთ.

სენტინელური კვანძის ბიოფსია

სენტინელური (სადარაჯო) კვანძის ბიოფსია ძუძუში რადიოაქტიური ნივთიერების ან საღებავის ინექციას მოიცავს. საღებავი სხვა კვანძებზე ადრე გარკვეულ კვანძებში გადაინაცვლებს. შემდეგ გამოსახულებითი მეთოდებით ადგენენ სადარაჯო კვანძებს, რომლებსაც საღებავი პირველად აღწევს.

შემდეგ ინტერვენციული რადიოლოგიის ან ზოგადი ქირურგიის სპეციალისტი ერთი ან რამდენიმე სადარაჯო კვანძიდან ნიმუშს იღებს და გამოსაკვლევად პათოლოგს უგზავნის. ეს მრავალი აქსილარული კვანძის ამოკვეთის გვერდითი ეფექტების თავიდან აცილებაში შეიძლება დაეხმაროს პაციენტს. თუ პათოლოგმა სადარაჯო კვანძში კიბო აღმოაჩინა, შესაძლოა მეტი კვანძის ამოკვეთა გახდეს საჭირო. 

აქსილარული დისექცია

აქსილარული დისექცია იღლიიდან დამატებითი ლიმფური კვანძების ამოკვეთის ოპერაციაა. მიზანია გავრცელების შემოწმება და კვანძებში კიბოს განმეორების რისკის შემცირება.

ამ დროს ძუძუს ქირურგები იღებენ ცხიმოვან უბანს, რომელიც კვანძების უმეტესობას ან ყველას შეიცავს. ამოკვეთილი კვანძების რაოდენობა განსხვავდება, თუმცა, ჩვეულებრივ, 5 – 30-ია. მათი ამოკვეთის შემდეგ პათოლოგს შეუძლია განსაზღვროს, გასცდა თუ არა კიბო სადარაჯო კვანძებს.

ძუძუს კიბოს სტადირება

სტადია დაავადების ზომასა და გავრცელებას აღწერს. მისი ცოდნა ექიმს დაავადებისა და მკურნალობის გეგმის შესახებ ზოგად წარმოდგენას აძლევს.

სპეციალისტები ძუძუს კიბოს სტადირებისთვის სიმსივნის, კვანძისა და მეტასტაზის (TNM) სისტემას იყენებენ;

• სიმსივნის სტადია (T), პირველადი სიმსივნის ზომას განსაზღვრავს.
• კვანძის სტადია (N), აჩვენებს, მიაღწია თუ არა ძუძუს კიბომ ლიმფურ კვანძებს და რამდენ მათგანშია კიბოს უჯრედების ნიშნები. უფრო ზუსტი ინფორმაციისთვის კვანძის სტადიას ქვეკატეგორიები აქვს;

• NX: ახლომდებარე კვანძებზე ინფორმაცია არ არის ან აქსილარული კვანძების შეფასება შეუძლებელია.
• NO: კიბო ლიმფურ კვანძებში არ გავრცელებულა.
• N1: მიკრომეტასტაზები ან კიბოს უჯრედები 1 – 3 აქსილარულ კვანძშია. მიკრომეტასტაზი უჯრედების მიკროსკოპული რაოდენობაა, რომელიც კვანძის პათოლოგის მიერ დეტალური შესწავლისას ჩანს.
• N2: ამ სტადიაზე კიბოს უჯრედები 4 – 9 კვანძშია. ამ სტადიას ძუძუს შიდა მხარის კვანძებში გავრცელების აღსანიშნავადაც ვიყენებთ. ეს კვანძები შიდა სარძევე ლიმფური კვანძების სახელითაცაა ცნობილი.
• N3: ამ სტადიაში შეიძლება შედიოდეს სხვადასხვა მდგომარეობა, მაგალითად;
  • კიბო 10 ან მეტ აქსილარულ კვანძშია.
  • კიბო ლავიწის ქვემოთ მდებარე კვანძებშია.
  • კიბო შიდა სარძევე კვანძებსა და ერთ ან მეტ აქსილარულ კვანძშია.
  • 4 ან მეტი აქსილარული კვანძი სიმსივნურია და შიდა სარძევე კვანძებში მიკრომეტასტაზებია.
  • კიბო ლავიწის ზემოთ მდებარე სიმსივნურ კვანძებშია.

• მეტასტაზის სტადია (M), გვიჩვენებს, გავრცელდა თუ არა კიბო თავისი საწყისი ადგილიდან სხეულის სხვა ნაწილებში.

აქსილარული კვანძების სტადია მით უფრო მაღალია, რაც მეტ კვანძშია კიბო გავრცელებული. კიბოს სტადია კი დაზიანებული კვანძების სხვადასხვა ტიპის რაოდენობის მიხედვით იზრდება.

5-წლიანი გადარჩენის მაჩვენებელი დიაგნოზიდან მომდევნო 5 წლის განმავლობაში გადარჩენის ალბათობაა. ამერიკის კიბოს საზოგადოების თანახმად, ახლომდებარე კვანძებში გავრცელებული ძუძუს კიბოსთვის 5-წლიანი გადარჩენა 86%-ია. თუ კიბო სხეულის სხვა ნაწილებში გავრცელდა, ეს მაჩვენებელი 30%-მდე მცირდება.

შეჯამება

კიბოს უჯრედები შეიძლება ძუძუდან ლიმფური სისტემით სხეულში გადაადგილდეს და აქსილარულ კვანძებში დაგროვდეს. ამ დროს ადამიანმა შეიძლება იღლიაში, მკერდის ძვალთან ან ლავიწის ზემოთ/ქვემოთ კვანძი ან შეშუპება შენიშნოს.

თუ ადამიანს აქსილარულ კვანძებში გავრცელებული ძუძუს კიბოს ნიშნები აქვს, ექიმს უნდა მიმართოს. ადრეული დიაგნოზი მკურნალობას მნიშვნელოვნად ამარტივებს.