როგორ აყენებს ანგარიშის ერთი წინადადება ქვეყნის ჩვევას კითხვის ნიშნის ქვეშ? Surgeon General და მოწევა (1964)
ამ სტატიაში
როგორ აყენებს ანგარიშის ერთი წინადადება ქვეყნის ჩვევას კითხვის ნიშნის ქვეშ? Surgeon General და მოწევა (1964)
გუშინ ერთი სამთო რეგიონის მტვერს გავყევით (დღე 138); დღეს ერთი ქვეყნის ყველაზე გავრცელებულ ჩვევას მივყვებით. 125-ე დღეს 1950 წლის ორი ცალკეული კვლევა მოგითხრეთ: დოლი და ჰილი, ასევე უაინდერი და გრეჰემი. დღევანდელი კითხვა ისაა, როგორ მოხვდა ეს მტკიცებულება თოთხმეტი წლის შემდეგ კომიტეტის მაგიდაზე და რას ეყრდნობოდა წინადადება, რომელიც კომიტეტმა დაწერა.
1962 წლის 23 მაისი: კითხვა პრესკონფერენციაზე
პროქტორის 2024 წლის წიგნის მიმოხილვის მიხედვით, პრეზიდენტ კენედის მიერ კომიტეტის შექმნას წინ უძღოდა კითხვა მოწევისა და კიბოს შესახებ 1962 წლის 23 მაისის პრესკონფერენციაზე. ეროვნული სამედიცინო ბიბლიოთეკის (NLM) გვერდი უფრო ხანგრძლივ მომზადებას აღწერს: 1961 წლის ივნისში ამერიკის კიბოს საზოგადოებამ, ამერიკის გულის ასოციაციამ, ეროვნულმა ტუბერკულოზის ასოციაციამ და ამერიკის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ასოციაციამ კენედის მისწერეს და ეროვნული კომისია მოითხოვეს. Surgeon General ლუთერ ტერიმ კომიტეტი 1962 წლის 7 ივნისს გამოაცხადა.
შერჩევის პროცესი თავისთავად სცენაა. NLM-ის მიხედვით, ოთხ ნებაყოფლობით სამედიცინო ორგანიზაციას, FDA-ს, ფედერალურ სავაჭრო კომისიას, ამერიკის სამედიცინო ასოციაციასა და თამბაქოს ინსტიტუტს კანდიდატების შეთავაზება სთხოვეს; ვარგისი მხოლოდ ის პირები იყვნენ, რომლებსაც თამბაქოს შესახებ ადრე საჯარო პოზიცია არ ჰქონდათ დაკავებული. პროქტორი წერს, რომ სიგარეტის მწარმოებლებს ნებისმიერი შეთავაზებულის მიმართ ვეტოს უფლება ჰქონდათ და რომ წევრების ნახევარი ეწეოდა, ნახევარი — არა. საბოლოოდ ათი წევრი იყო: სტენჰოუპ ბეინ-ჯონსი, უოლტერ ბერდეტი, უილიამ კოქრანი, ემანუელ ფარბერი, ლუის ფიზერი, ჯეიკობ ფურთი, ჯონ ჰიკამი, ჩარლზ ლემეისტრი, ლეონარდ შუმანი და მორის სივერსი; თავმჯდომარე ტერი იყო.
პირველი აღმასრულებელი დირექტორი ეროვნული კიბოს ინსტიტუტის წარმომადგენელი ჰერმან კრეიბილი იყო. პროქტორის მიხედვით, კრეიბილი მრეწველობის იურისტების ზეწოლით ჩამოაშორეს, რადგან 1962 წელს ჟურნალისტს უთხრა, რომ მტკიცებულებები „უდავოდ მიანიშნებს“ თამბაქოს ჯანმრთელობისთვის საფრთხედ ყოფნაზე; ვიკიპედია კი წერს, რომ მან გადადგომის წერილი დაწერა.
„Smoking and Health: Report of the Advisory Committee to the Surgeon General of the United States“
ტერიმ ანგარიშის მთავარი პუნქტები 1964 წლის 11 იანვარს ვაშინგტონში პრესკონფერენციაზე წარმოადგინა. NLM-ის მიხედვით, შაბათი ბირჟაზე გავლენის შესამცირებლად და კვირის გაზეთებში ყველაზე ფართო გაშუქებისთვის აირჩიეს; პროქტორი 1953 წლის დეკემბერში უაინდერის, გრეჰემისა და კრონინგერის თაგვის კანის ცდის შემდეგ თამბაქოს აქციების ვარდნას იხსენებს. ანგარიში დაახლოებით 387 გვერდი იყო (The Pump Handle). კომიტეტს ახალი ექსპერიმენტები არ ჩაუტარებია; მან შეაფასა ცხოველებზე ჩატარებული კვლევები, კლინიკური და გაკვეთის კვლევები, ასევე რეტროსპექტული და პროსპექტული ეპიდემიოლოგიური კვლევები. NLM, CDC და NIH Record 7000-ზე მეტ სტატიას და დაახლოებით 150 კონსულტანტს ასახელებს; ჟურნალმა Time იმავე წელს „დაახლოებით 8000“ დაწერა.
დასკვნითი წინადადებები, როგორც 1989 წლის Surgeon General-ის ანგარიში ციტირებს, ასეთია: სიგარეტის მოწევა მამაკაცებში ფილტვის კიბოსთან „მიზეზობრივადაა დაკავშირებული“; ქალებზე მონაცემები, „თუმცა ნაკლებად ვრცელი, იმავე მიმართულებას უჩვენებს“; მოწევა მამაკაცებში ხორხის კიბოს მიზეზია; ის ქრონიკული ბრონქიტის ყველაზე მნიშვნელოვანი მიზეზია; მწეველ მამაკაცებს არამწეველებთან შედარებით 70 პროცენტით უფრო მაღალი დაკარგული სიცოცხლეების მაჩვენებელი ჰქონდათ; ხოლო მოწევა ჯანმრთელობისთვის საფრთხეა, „საკმარისად მნიშვნელოვანი“, რომ „სათანადო გამოსასწორებელ ქმედებას მოითხოვდეს“. Time წერს, რომ ბოლო წინადადებაზე კომიტეტი ერთხმად იყო.
მიზეზობრიობის კრიტერიუმები
განსხვავება კავშირსა და მიზეზს შორის ამ ანგარიშის ყველაზე გამძლე წვლილი იყო. 1989 წლის ანგარიშის მიხედვით, კომიტეტი კავშირს მიზეზობრივად მხოლოდ მაშინ თვლიდა, როცა მტკიცებულება თანმიმდევრული, ძლიერი, სპეციფიკური, შესაბამისი დროითი ურთიერთობის მხარდამჭერი და თანხვედრილი იყო. ბრედფორდ ჰილის გამოსვლა „The environment and disease: association or causation?“ მომდევნო წელს, 1965 წელს, გამოქვეყნდა Proceedings of the Royal Society of Medicine-ში (58(5):295-300); მან ცხრა თვალსაზრისი წარმოადგინა (რიცხვს მეხსიერებიდან ვწერ, ტექსტი ამ სესიაში არ წამიკითხავს).
სხდომები სარდაფში და შვიდი დაკვირვებითი კვლევა
NIH Record-ის მიხედვით, პერსონალის ოფისები ახალი NLM შენობის C დონეზე იყო, ანუ მიწის ქვემოთ სამი სართულით დაბლა. სრული კომიტეტი დროებით ტიხრულ სივრცეში იკრიბებოდა, რომელსაც პერსონალი „bullpen“-ს ეძახდა, ექვს ფუტზე დაბალი, ზევიდან და ქვევიდან ღია, კარების გარეშე. წევრებს სრულგანაკვეთიანი აკადემიური სამსახური ჰქონდათ და ჩვეულებრივ პარასკევიდან შაბათამდე იკრიბებოდნენ, მოგვიანებით ზოგჯერ კვირას და ორშაბათსაც. დონალდ შოპლენდი, რომელიც 18 წლისამ დანიშნეს ამ სამუშაოზე, დებატებში „რამდენიმე უშნო სიტყვას“ და „რამდენიმეზე მეტ ყვირილიან კამათს“ იხსენებდა (NIH Record-ის გადმოცემით).
მტკიცებულების ბირთვი 125-ე დღის შემთხვევა-კონტროლის კვლევებისგან განსხვავდებოდა: ის შვიდ პროსპექტულ კვლევას აერთიანებდა, რომლებიც წლების განმავლობაში ჯერ არდაავადებულ ადამიანებს აკვირდებოდნენ. The Pump Handle-ის მიხედვით, მათ შორის იყო დოლისა და ჰილის დაახლოებით 34 000 ბრიტანელი ექიმი და ჰამონდისა და ჰორნის დაახლოებით 188 000 ამერიკელი მამაკაცი. გაერთიანებულ დაკვირვებაში მწეველებში დაფიქსირდა 26 233 დაკარგული სიცოცხლე, მათი ასაკისთვის მოსალოდნელი 15 654-ის წინააღმდეგ; თანაფარდობა 1,68-ია. ჩემი გამოთვლით სხვაობა 10 579 ზედმეტი დაკარგული სიცოცხლეა. Time ფილტვის კიბოთი სიცოცხლის დაკარგვის მაჩვენებელს არამწეველებისას „თითქმის 11-ჯერ“ აღემატებულად, ბრონქიტსა და ემფიზემას 6,1-ჯერ, ხორხის კიბოს 5,4-ჯერ, კუჭისა და თორმეტგოჯა ნაწლავის წყლულებს 2,8-ჯერ, შარდის ბუშტის კიბოს 1,9-ჯერ და კორონარული არტერიის დაავადებას 1,7-ჯერ აღწერს.
მიმოხილვა ახალი მეცნიერება არ არის; თანაფარდობები ინდივიდის ბედი არ არის
პირველი საზღვარი: ანგარიში ახალი ექსპერიმენტებისგან კი არ შედგებოდა, არამედ არსებული პუბლიკაციების რეცენზირებული მიმოხილვა იყო (პროქტორი). კომიტეტის წევრთაგან არცერთი არ იყო მოწევისა და ჯანმრთელობის ექსპერტი (პროქტორის მიერ მიმოხილული წიგნის მიხედვით), NLM-ის მიხედვით კი ფსიქოლოგიიდან ან სოციალური მეცნიერებებიდან არავინ იყო. მეორე საზღვარი: თანაფარდობები ფარდობითი და ჯგუფური დონისაა. 1,68 ნიშნავს გაერთიანებულ დაკვირვებაში 26 233 დაფიქსირებულს 15 654 მოსალოდნელის წინააღმდეგ; დაკვირვების ხანგრძლივობა და პირ-წლების რაოდენობა არ წამიკითხავს, ამიტომ მას წლიურ ინდივიდუალურ რისკად ვერ გადავთარგმნი. ფილტვის კიბოს აბსოლუტური რიცხვიც ვერ ვიპოვე წაკითხულ წყაროებში. მესამე საზღვარი: კომიტეტმა მონაცემები საკმარისად არ ჩათვალა, რომ კორონარული გულის დაავადება და ემფიზემა მიზეზობრივად მიეჩნია, მიუხედავად იმისა, რომ კავშირები „მნიშვნელოვანი“ იყო (1989 წლის გადმოცემა); კორონარულ დაავადებაზე კი დაწერა, რომ „საზოგადოებრივი ჯანდაცვის თვალსაზრისით უფრო წინდახედულია“ ვივარაუდოთ, რომ კავშირს მიზეზობრივი მნიშვნელობა აქვს, ვიდრე განსჯა შევაჩეროთ, სანამ ყოველგვარი ეჭვი არ გაქრება (The Pump Handle).
მეოთხე საზღვარი, კომიტეტის საკუთარი შეცდომა: მან თამბაქოს მოხმარებას დამოკიდებულება კი არა, „ჩვევა“ (habituation) უწოდა. 1989 წლის ანგარიში წერს, რომ 1964 წელს ასე მიაჩნდათ და რომ შემდგომმა მტკიცებულებამ აჩვენა, რომ სიგარეტი დამოკიდებულებას იწვევს; პროქტორიც ამას ანგარიშის შეცდომებად ითვლის. მეხუთე საზღვარი შედეგებს ეხება: მწეველი მოზრდილების წილი 1960 წლის 40 პროცენტზე მეტიდან დღეს დაახლოებით 11 პროცენტამდე შემცირდა (NIH Record). ჩემი წყაროები არ განასხვავებენ, ამ შემცირების რა წილი მოდის ანგარიშზე და რა — შემდგომ კანონებზე, ფასებსა და სხვა ფაქტორებზე; ანგარიშს ერთადერთ მიზეზად არ წარმოვადგენ.
რაც დარჩა
- მტკიცებულების მთლიანობაში აწონვა და არა კვლევა-კვლევა
- მიზეზობრიობის რამდენიმე კრიტერიუმის ერთად ძიება
- დამოუკიდებელი ექსპერტთა პანელი, რომელიც საჯარო, წლიურ ანგარიშს წერს
რაც დაეცა ან შეიზღუდა
- მოწევის „ჩვევად“ და არა დამოკიდებულებად მიჩნევა
- მიზეზობრიობის რწმენის უმცირესობის შეხედულებად დარჩენა: Gallup 1958 წელს 44 პროცენტი, 1968 წელს 78 პროცენტი (NLM)
- მტკიცებულების სისრულემდე ლოდინის ერთადერთ გონივრულ პოზიციად მიჩნევა
გზა ანგარიშამდე და მის შემდეგ: 1950-დან 1969-მდე. ღერძი 1950-დან 1970-მდეა. მწვანე ნიშნები თარიღებია, რომლებიც რამდენიმე წყაროში ან ინსტიტუციურ გვერდზე დადასტურდა (1962 წლის 7 ივნისი, 1962 წლის ნოემბერი, 1964 წლის 11 იანვარი); ლურჯი ნიშნები ერთი მეორეული წყაროდან, მხოლოდ წლიდან ან თარიღიდან არის აღებული, რომლის დღეც დადასტურებული არ არის. მხოლოდ წელით ცნობილი თარიღები წლის შუაშია დახატული, მხოლოდ თვით ცნობილი — თვის შუაში.
ანგარიშიდან თურქეთამდე პირდაპირ ხაზს არ ვავლებ
ჩემი წყაროები არ გვაჩვენებს, რა გავლენა ჰქონდა 1964 წლის ანგარიშს თურქეთში იმ წელს; გამოგონილ ადგილობრივ კავშირს არ შევქმნი. რაც შეიძლება გადამოწმდეს, ეს არის: თურქეთის პირველი ანტითამბაქოს კანონი, კანონი № 4207, 1996 წლის 7 ნოემბერს მიიღეს (ოფიციალური ბიულეტენი, 26 ნოემბერი 1996, ნომერი 22829); თურქეთმა 2004 წელს მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციის თამბაქოს კონტროლის ჩარჩო კონვენცია რატიფიცირება გაუკეთა; 2008 წლის 3 იანვრის კანონმა № 5727 კანონი 4207 შეცვალა, ხოლო ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის ევროპის რეგიონული ოფისის 2012 წლის დოკუმენტი ამას ყველა საჯარო ადგილას, მასპინძლობის სექტორის ჩათვლით, მოწევის აკრძალვად გადმოსცემს. ზოგადი დასკვნა (ჩემი წაკითხვა): ჯაჭვი „დამოუკიდებელი მტკიცებულებათა პანელი, შემდეგ საკანონმდებლო ზომა“ ამ კანონებშიც ნაცნობია; მაგრამ წყაროები თურქეთის პროცესის ანგარიშთან კავშირს არ გვაჩვენებს.
1950-დან დღემდე
რა გადამოწმდა და რა ეწინააღმდეგება ერთმანეთს
- წაკითხვის საზღვარი: თავად ანგარიში ამ სესიაში არ წამიკითხავს. ყველა გადმოცემა მეორეულია: NLM-ის Profiles in Science გვერდი, NIH Record, CDC-ის ისტორიის გვერდი, Time (1964 წლის 17 იანვარი, სტატიის მხოლოდ პირველი გვერდი, ავტომატური რეზიუმეს მეშვეობით), The Pump Handle (2012), პროქტორის 2024 წლის მიმოხილვა და 1989 წლის Surgeon General-ის ანგარიშის 1-ლ და მე-2 თავებში მოყვანილი ციტატები. „დასკვნითი წინადადებები“ 1989 წლის გადმოცემიდანაა.
- ფილტვის კიბოს თანაფარდობა: Time (1964) და The Pump Handle წერენ „თითქმის 11-ჯერ“. NLM-ის გვერდი წერს „საშუალო მწეველში 9-10-ჯერ, მძიმე მწეველში სულ მცირე 20-ჯერ“; NIH Record და ვიკიპედია „10-დან 20-ჯერამდე“ აჯამებენ. ვერ შევათანხმე; „თითქმის 11-ჯერ“ მხოლოდ Time-ის გადმოცემად არის დაწერილი.
- ზოგადი სიცოცხლის დაკარგვა: NLM და 1989 წლის გადმოცემა ამბობენ „70 პროცენტით მეტი“; The Pump Handle იძლევა 1,68-ს და 26 233 / 15 654-ს (განაყოფი 1,676, ანუ 68 პროცენტი). ორივე დავწერე. გაერთიანებული დაკვირვების ხანგრძლივობა და პირ-წლები წაკითხულ წყაროებში არ არის.
- სტატიების რაოდენობა: NLM, CDC, NIH Record: 7000-ზე მეტი. Time (1964): დაახლოებით 8000. რომელი დათვლის მეთოდს ეყრდნობა თითოეული, არ ვიცი.
- კრეიბილი: პროქტორი ამბობს „მრეწველობის იურისტების ზეწოლით ჩამოაშორეს“, ვიკიპედია — „გადადგა“; თანამდებობა შემდეგ ვაკანტური დარჩა (ვიკიპედია). პროქტორი ასევე წერს, რომ კომიტეტი 11 კაცით დაიწყო; ეს არ გამირკვევია.
- თარიღები: კომიტეტის გამოცხადებისთვის 1962 წლის 7 ივნისი (NLM); NIH Record ამბობს, რომ კომიტეტი 1962 წლის ნოემბერში შეიკრიბა, NLM კი — რომ მუშაობა 1962 წლის ნოემბრიდან 1964 წლის იანვრამდე გრძელდებოდა. The Pump Handle-ის „1962 წლის იანვარში დაიწყო“ არ გამოვიყენე. კენედისთვის დასმული კითხვისთვის 1962 წლის 23 მაისი მხოლოდ პროქტორისგანაა. 1962 წლის ნოემბერი ფიგურაზე თვის შუაში არის დახატული; დღეს არ ვიცი.
- პრესკონფერენციის ადგილი: AP-ის ფოტოს წარწერა წერს „პრესკონფერენცია ვაშინგტონში“. ხშირად ნახსენები „სახელმწიფო დეპარტამენტის დარბაზის“ დეტალი ვერ გადავამოწმე და არ გამოვიყენე.
- RCP 1962: ციფრები RCP-ის ისტორიის ბლოგიდანაა; გვერდი ანგარიშის თვეს არ იძლევა, ამიტომ ფიგურაზე არ მიმიტანია.
- ჰილი 1965: ბიბლიოგრაფიული მონაცემები PMC-ის გვერდზე დადასტურდა (PMID 14283879); „ცხრა თვალსაზრისის“ რიცხვი მეხსიერებიდანაა, ტექსტი არ წაკითხულა.
- თურქეთი: კანონი 4207-ის მიღების თარიღი (1996 წლის 7 ნოემბერი) და ოფიციალური ბიულეტენის მითითება alomaliye.com-ზე არსებული ტექსტიდანაა; გვერდი აჩვენებს, რომ 1, 2 და 3 მუხლები 2008 წლის 3 იანვრის კანონით № 5727 შეიცვალა. FCTC-ის რატიფიცირება (2004) და 2008 წლის აკრძალვა ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის ევროპის დოკუმენტის რეზიუმიდანაა; სრული ტექსტი არ წამიკითხავს და ძალაში შესვლის თარიღები არ დამიწერია.
- დოლ-ჰილი და ჰამონდ-ჰორნი: 34 000 ექიმისა და 188 000 მამაკაცის ციფრები The Pump Handle-იდანაა; ორიგინალური სტატიები არ წამიკითხავს.
როგორია ლიმფომის შიგნით ვირუსის ძებნა?
დღეს ერთი ქვეყნის ჩვევას გავყევით; ხვალ ერთი სიმსივნური უჯრედის შიგნით ჩავიხედავთ. 1964 წელი, ლონდონი: ბერკიტის ლიმფომის უჯრედები და ელექტრონული მიკროსკოპი. შესაძლოა გახსოვდეთ, რომ 136-ე დღეს ბერკიტის რუკა დავხატეთ; ხვალ ამ რუკის უჯრედულ შესატყვისზე გადავალთ. სახელებს, თარიღებსა და დეტალებს ხვალ გადავამოწმებ.
ავტორის შენიშვნა: ამ წერილის მარტივი გზა იქნებოდა დაწერა: „ანგარიშმა მოწევა დაასრულა“ ან „ანგარიშმა ეს პირველად აჩვენა“. ორივე მცდარი იქნებოდა: ანგარიში 1962 წლის ბრიტანული ანგარიშიდან ორი წლის შემდეგ გამოვიდა, ახალ ექსპერიმენტებს არ შეიცავდა და „ჩვევის“ ეტიკეტის მსგავს შეცდომას ატარებდა; მისი ძალა იყო, რომ დამოუკიდებელმა პანელმა არსებული მტკიცებულება აწონა და ერთ წინადადებაში მოაქცია. თავად ანგარიში არ წამიკითხავს და ყველაფერი მეორეული წყაროებიდან და 1989 წლის გადმოცემიდან ავიღე; ეს ფაქტების შემოწმების ყუთშია ჩაწერილი.
წყაროები და დამატებითი საკითხავი
- U.S. Public Health Service. Smoking and Health: Report of the Advisory Committee to the Surgeon General of the United States. PHS Publication No. 1103. Washington, DC: U.S. Department of Health, Education, and Welfare, 1964 (მონაცემები ვიკიპედიის გვერდიდან; ანგარიში თავად არ წაკითხულა; დასკვნითი წინადადებები 1989 წლის გადმოცემიდან).
- National Library of Medicine, Profiles in Science. The 1964 Report on Smoking and Health. profiles.nlm.nih.gov/spotlight/nn/feature/smoking (წაკითხულია).
- Proctor RN. The Making of the 1964 Surgeon General's Report on Smoking and Health. Am J Public Health 2024;114(11):1143-1145. doi:10.2105/AJPH.2024.307825 (ლემეისტრის, შოპლენდისა და სხვ. წიგნის Clearing the Air მიმოხილვა; წაკითხულია).
- NIH Record. Historic Public Health Report Marks 60th Anniversary. 2024 წლის 16 თებერვალი (წაკითხულია).
- Centers for Disease Control and Prevention. A History of the Surgeon General's Reports on Smoking and Health (წაკითხულია).
- Time. Smoking: The Government Report. 1964 წლის 17 იანვარი (მხოლოდ პირველი გვერდი, ავტომატური რეზიუმეს მეშვეობით წაკითხულია).
- The Pump Handle. Public Health Classic: Surgeon General's 1964 Report on Smoking and Health. 2012 წლის 2 ოქტომბერი (წაკითხულია, მეორეული).
- Hill AB. The environment and disease: association or causation? Proc R Soc Med 1965;58(5):295-300. PMID 14283879 (მონაცემები დადასტურებულია; ტექსტი არ წაკითხულა).
- World Health Organization Regional Office for Europe. Tobacco control in Turkey: story of commitment and leadership. კოპენჰაგენი, 2012 (რეზიუმე წაკითხულია); თამბაქოს ნაწარმის ზიანის პრევენციისა და კონტროლის შესახებ კანონი № 4207, ტექსტი alomaliye.com-ზე (წაკითხულია).
- Royal College of Physicians. Smoke signals: the significance of the 1962 Smoking and health report for the RCP. history.rcp.ac.uk (წაკითხულია).
- Mukherjee S. The Emperor of All Maladies: A Biography of Cancer. New York: Scribner, 2010 (ზოგადი კონტექსტისთვის; შესაბამისი ნაწილი ამ სესიაში არ წაკითხულა).
ეს წერილი სერიის „კიბოს ისტორია 365 დღეში“ 139-ე დღეა და 1964 წლის Surgeon General-ის ანგარიშს ისტორიულ მოვლენად მოგვითხრობს. ეს ისტორიულ-პოპულარული შინაარსია; არ არის დიაგნოსტიკური ან სამკურნალო რეკომენდაცია. მოწევის შეწყვეტისა და თქვენი ჯანმრთელობის გადაწყვეტილებებისთვის მიმართეთ ექიმს. წყაროები გადამოწმებულია; დეტალები, რომლებიც მხოლოდ მეორეულ წყაროს ეყრდნობა ან ვერ წაიკითხა, ფაქტების შემოწმების შენიშვნებშია აღნიშნული.
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
