როგორ უნდა იკვებონ პაციენტებმა გასტრექტომიის (კუჭის კიბოს ოპერაციის) შემდეგ?

გასტრექტომია არის კუჭის ნაწილის ან მთლიანად კუჭის ამოკვეთის ოპერაცია. ის ყველაზე ხშირად ადრეული სტადიის კუჭის კიბოს სამკურნალოდ და სიმსუქნის ოპერაციებისთვის შერჩეული ქირურგიული ჩარევაა. ამის გარდა ის შეიძლება ტიპი-2 დიაბეტისა და გასტროპარეზის (კუჭის დაცლის პრობლემის) სამკურნალოდაც შეირჩეს (იხილეთ რა არის გასტრექტომიის ოპერაცია, რა სახეობები არსებობს და როგორ ტარდება?).

კუჭის კიბოს მქონე პაციენტები ჩვეულებრივ არასაკმარისად იკვებებიან. საკვების პირით მიღების შემცირებასთან ერთად ცილის დაკარგვაც აღინიშნება.

არასაკმარისი კვება პაციენტებში:

• ზრდის ინფექციებისა და კუნთოვანი მასის დაკარგვისადმი მგრძნობელობას,
• ახანგრძლივებს ჭრილობის შეხორცებას და
• ზრდის ოპერაციისშემდგომი გართულებების რისკს.

ამიტომ კუჭის კიბოს მქონე პაციენტების კვებითი მდგომარეობა ოპერაციამდე სათანადოდ უნდა შეფასდეს.

პაციენტთა კვებითი მდგომარეობის შესაფასებლად გამოყენებული მეთოდები

• ანთროპომეტრიული მეთოდები (სხეულის მასის ინდექსი, წელისა და თეძოს შეფარდება, სხეულის ცხიმის პროცენტული შემცველობა და სხვ.)
• ბიოქიმიური პარამეტრები (ღვიძლისა და თირკმლის ფუნქციური ტესტები და სხვ.)
• კლინიკური მეთოდები (ანამნეზი და ფიზიკური გასინჯვა)
• რაციონის შეფასების მეთოდები (კვებითი ჩვევები)

გასტრექტომიის შემდეგ გამოვლენილ ნიშნებსა და ჩივილებს შორის სხეულის წონის კლება გარდაუვალია!

არასაკმარისმა კვებამ ისეთი არასასურველი კლინიკური შედეგების გარდა, როგორიცაა ჰოსპიტალიზაციის გახანგრძლივება და დაავადების ცუდი მიმდინარეობა, პაციენტებში შეიძლება კუნთოვანი მასის დაკარგვა, ცხოვრების ხარისხისა და ფსიქოლოგიური მდგომარეობის გაუარესება გამოიწვიოს.

ნაჩვენებია, რომ გასტრექტომიის შემდეგ პაციენტებს ოპერაციის შემდგომ ადრეულ ეტაპზე ენტერალური (პირით) კვებით მხარდაჭერა შეუძლიათ მიიღონ და ადრეულ პერიოდში პირით კვებას უპირატესობები აქვს კუჭ-ნაწლავის ფუნქციის აღდგენისა და კვების ხელშეწყობისთვის.

ამ ზომებმა შეიძლება ოპერაციის შემდეგ უფრო სწრაფ გამოჯანმრთელებასა და ჰოსპიტალიზაციის შემცირებას შეუწყოს ხელი.

რა არის გართულებების თვალსაზრისით უმნიშვნელოვანესი რისკები გასტრექტომიის შემდეგ?

• კახექსია
• მეგალობლასტური ანემია: B12 ვიტამინისა და ფოლიუმის მჟავას დეფიციტით გამოწვეული ანემიის სახეობა
• ფოლატის, რკინისა და B12-ის დეფიციტის სხვა ნიშნები
• დემპინგ-სინდრომი: ნაწლავში საკვების სწრაფი გადასვლით გამოწვეული პრობლემა, რომელსაც ახასიათებს გულისრევა, დიარეა და ჭამის შემდეგ დაღლილობის შეგრძნება. 
• ცილების მონელების დაქვეითება

როგორ უნდა დაიწყოს კვება გასტრექტომიის შემდეგ?

• ოპერაციის შემდეგ კვება ეტაპობრივად იწყება გამჭვირვალე სითხეებით, პიურეთი და მყარი საკვებით.
• რეკომენდებულია მაღალკალორიული, ცილებით მდიდარი, ნახშირწყლებისა და შაქრის დაბალი და ცხიმის ნორმალური შემცველობის რაციონი. გასტრექტომიის შემდეგ კუჭის არარსებობის გამო საკვები ნაწლავში სწრაფად გადადის, რაც დემპინგ-სინდრომის მთავარი მიზეზია. ამის თავიდან ასაცილებლად შაქრით შეზღუდული, ცილებითა და კალორიებით მდიდარი რაციონი ინიშნება, რათა ქსოვილების შენება-აღდგენა მოხდეს და წონის კლება თავიდან იქნეს აცილებული.
• პაციენტს ძალიან კარგად ღეჭვის მნიშვნელობას უხსნიან.

ინდივიდუალურ საჭიროებებზე მორგებულ მოვლაში კვების სიხშირის, საკვების კონსისტენციის, ტემპერატურის, რაოდენობის, გემოსა და გარეგნული სახის ცვლილებებმა შეიძლება პრობლემების შემსუბუქებით პირით საკვების მიღება გაზარდოს. ამ პერიოდში აუცილებლად გასათვალისწინებელია ონკოლოგიურ დიეტოლოგთან დახმარებისთვის მიმართვა.

საბოლოოდ, პაციენტიც და მისი ახლობლებიც, ქირურგიც და მკურნალობის მმართველი ონკოლოგი და მისი გუნდიც უნდა აცნობიერებდნენ გასტრექტომიის შემდეგ შესაძლო კვებით დეფიციტებს, მათ შორის ვიტამინებისა და მინერალების არასაკმარის შეწოვას; კვების შეფასება და მხარდაჭერა ოპერაციამდე უნდა დაიწყოს.