შიზოფრენიის დიაგნოზის მქონე ქალებში ძუძუს კიბოს რისკი უფრო მაღალია

JAMA ფსიქიატრიაშიახლახან გამოქვეყნებული, 125 ათას ქალზე ჩატარებული მეტაანალიზის მიხედვით შიზოფრენიის დიაგნოზის მქონე ქალებში ძუძუს კიბოს რისკი მაღალია და ამიტომ შიზოფრენიის მქონე ადამიანების სამედიცინო მეთვალყურეობისას ძუძუს კიბოს სკრინინგი არ უნდა დაგვავიწყდეს.

რა არის შიზოფრენია?

შიზოფრენია ტვინის ქრონიკული დარღვევაა, რომელიც საზოგადოებაში ყოველ 100 ადამიანიდან ერთს ეხება და ადამიანს რეალურისა და წარმოსახვითის გარჩევა ერევა. უმეტესად 20-იანი ასაკიდან ვლინდება და მთელი ცხოვრება გრძელდება. კვლევებმა აჩვენა, რომ შიზოფრენია კაცებსა და ქალებზე თანაბრად მოქმედებს, თუმცა კაცებში შეიძლება ადრე დაიწყოს. მსოფლიოს ყველა ეთნიკურ ჯგუფში მაჩვენებლები მსგავსია. ცნობილია, რომ ეს დაავადება, რომელსაც დღეს სულ უფრო კარგად ვიგებთ, ტვინის ქიმიურ და სტრუქტურულ ცვლილებებს, და გენებს უკავშირდება. შიზოფრენიის სირთულე შეიძლება დაგვეხმაროს ავხსნათ დაავადებაზე მცდარი წარმოდგენების არსებობა. შიზოფრენია გაყოფილ ან მრავალ პიროვნებას არ ნიშნავს და პაციენტების უმეტესობა საშიში არ არის. პაციენტების უმეტესობა ოჯახთან, ჯგუფურ სახლებში ან დამოუკიდებლად ცხოვრობს. აქტიური შიზოფრენიისას შეიძლება აღინიშნოს ბოდვები, ჰალუცინაციები, აზროვნებისა და კონცენტრაციის პრობლემები და მოტივაციის ნაკლებობა. თუმცა ამ სიმპტომების მკურნალობისას პაციენტებს ხშირად თითქმის ნორმალური ცხოვრება შეუძლიათ. შიზოფრენიის მქონე ადამიანს ჯერ კიდევ ჩვილობაში აქვს ტვინისა და გენების ცვლილებები, რომლებიც მოგვიანებით შიზოფრენიის წარმოქმნას გამოიწვევს. გენებთან მჭიდრო კავშირმა გააჩინა კითხვა, აქვს თუ არა მას კავშირი კიბოსთან, რომელიც ასევე გენებთან მჭიდროდ დაკავშირებული დაავადებაა.

გაურკვევლობა, ზრდის თუ არა შიზოფრენია კიბოს რისკს

შიზოფრენიის მქონე პაციენტებში ფსიქიკურ ჯანმრთელობასთან ერთად ფიზიკური ჯანმრთელობის შეფასებაც მნიშვნელოვანი საკითხი გახდა. რადგან მათ შეიძლება არაჯანსაღი ცხოვრების წესისკენ მიდრეკილება ჰქონდეთ, მეტაბოლური დარღვევების, დიაბეტისა და გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების მსგავსი მრავალი ქრონიკული დაავადებისადმი დაუცველი არიან. თუმცა მათში კიბოს რისკი კვლავ გაურკვეველია. მიუხედავად იმისა, რომ მათ ჯანმრთელობას ართულებს კიბოს მრავალი რისკფაქტორი, როგორიცაა მოწევა, ალკოჰოლისა და ნივთიერებების მოხმარება, სიმსუქნე და ვარჯიშის ნაკლებობა, პოპულაციაზე დაკვირვების (ეპიდემიოლოგიურმა) კვლევებმა არათანმიმდევრული შედეგები აჩვენა. მრავალი კვლევის შედეგით, შიზოფრენიასა და კიბოს რისკს შორის კავშირი ვერ აიხსნება არაჯანსაღი ცხოვრების წესთან დაკავშირებული რისკფაქტორებით. შიზოფრენიასა და კიბოს წარმოქმნას შორის ურთიერთქმედებაში მრავალი სხვა ფაქტორი, მათ შორის გენეტიკური მექანიზმებიც შეიძლება მონაწილეობდეს. რადგან შიზოფრენია დაკავშირებულია ბევრი კიბოს დაბალ რისკთან, მათ შორის მსხვილი ნაწლავის (კოლორექტალურ) კიბოსთან, ავთვისებიან მელანომასა და პროსტატის კიბოსთან, ივარაუდეს, რომ მის წარმოქმნაში მონაწილე გენეტიკური ფაქტორები კიბოსგან დამცავი შეიძლება იყოს. თუმცა შიზოფრენიასა და ძუძუს კიბოს შორის კავშირი კვლავ გაურკვეველია.

JAMA-ში გამოქვეყნებულ ამ კვლევაში 1992 – 2016 წლებში ჩატარებული და 125760 ადამიანის მომცველი 12 კვლევის მონაცემები გააანალიზეს. შედეგად დადგინდა, რომ შიზოფრენია ქალებში ძუძუს კიბოს რისკს 1.3-ჯერ ზრდის. ამასთან, რადგან კვლევების შედეგები ფართო დიაპაზონში იცვლებოდა, მკვლევრები აღნიშნავენ, რომ მომავალმა კვლევებმა შეიძლება დაასკვნას, რომ შიზოფრენია ძუძუს კიბოს რისკს არ ზრდის. ორივე დაავადების გენეტიკური საფუძველი მრავალი კვლევის საგნად დარჩება.

შედეგად შიზოფრენიაც და ძუძუს კიბოც საზოგადოებაში გავრცელებული, გენეტიკური საფუძვლის მქონე დაავადებებია. ეს კვლევა განსაკუთრებით აჩვენებს, რომ ექიმები შიზოფრენიის მქონე პაციენტების მეთვალყურეობისას უფრო ყურადღებით უნდა იყვნენ. მნიშვნელოვანია ასაკისა და რისკფაქტორების მიხედვით რეკომენდებული ძუძუს კიბოს სკრინინგის ჩატარება და შიზოფრენიის მქონე ქალების ფსიქიატრიული პრობლემების მკურნალობისას მათი ფიზიკური საჭიროებები არ უნდა უგულებელვყოთ.