შთააგონებს თუ არა კიბოს მკურნალობა შესანიშნავ ნაწერებს?

ონკოლოგები დაავადებისა და სიცოცხლის დაკარგვის პროცესების გამო, რომლებსაც თავად ესწრებიან და რომლებიც სხვა სპეციალობებს შორის შესაძლოა უნიკალური იყოს, გამორჩეულ ემოციურ სირთულეებს აწყდებიან. „ტრაგედიას ტრაგედიაზე ვხედავთ. ამის შემდეგ კი მომდევნო პაციენტის სანახავად მივდივართ.“ ატლანტაში, ჯორჯიაში მდებარე ემორის უნივერსიტეტის ექიმმა ბილ ელიმ ერთხელ მდგომარეობა ასე შეაჯამა.

ინგლისის კენტის ონკოლოგიური ცენტრის ექიმმა რიაზ შაჰმა გასულ წელს ტვიტი გამოაქვეყნა იმის შესახებ, რომ ეს უნიკალურობა კომუნიკაციის საჭიროებას წარმოშობს. „ონკოლოგია უცნაური რამაა. ადამიანურ ტანჯვასთან ყოველდღიური შეხება (თუ არა ყოველ საათში). ძალიან ცოტას ესმის, რას ვაკეთებთ, და კიდევ უფრო ცოტაა, ვინც ამას აკეთებს. ბევრი ადამიანი არ გვყავს, ვისთანაც საუბარს შევძლებთ."

ისინი მხოლოდ არ კითხულობენ, არამედ წერენ კიდეც...

თუმცა ონკოლოგები მხოლოდ კითხვითა და საუბრით არ შემოიფარგლებიან; ისინი წერენ კიდეც, ხშირად ერთმანეთისთვის. ზოგი ონკოლოგი მიიჩნევს, რომ მათ უჩვეულო სამუშაო ცხოვრებას შეუძლია ზოგჯერ გარდამქმნელი და შესანიშნავი ნაწერები წარმოშვას — იქნება ეს ბესტსელერი წიგნი თუ სამედიცინო ჟურნალში გამოქვეყნებული „ნარატიული ესე“.

ორეგონის სოფლის რეგიონში მდებარე Providence Oncology and Hematology Care Clinic-Seaside-ის ექიმი ჯენიფერ ლაისეტი, რომელიც კიბოს პაციენტებზე მზრუნველი ექიმობის შესახებ ბლოგსაც წერს, ამბობს: „რადგან ყოველდღე სიცოცხლესა და სიკვდილს ვეჭიდებით, რაღაც ეტაპზე ამ ბრძოლის გასაზიარებლად გამოსავალი გვჭირდება.“

კეტრინ ჰიჩკოკი, გეინსვილში ფლორიდის უნივერსიტეტის რადიაციული ონკოლოგი და მწერალი, ამბობს: „ვფიქრობ, ონკოლოგია ნამდვილად წარმოშობს შესანიშნავ ნაწერებს“. ის ამატებს, რომ ეს არის „მაღალი ფსონების თამაში“, რომელიც ცხოვრებიდან ზედმეტს აშორებს.

რა თქმა უნდა, სხვა სპეციალობების ექიმებიც ემოციურ სირთულეებს აწყდებიან და საკუთარ გამოცდილებას წერილობით გადმოსცემენ.

კალიფორნიის ქალაქ პალო-ალტოში სტენფორდის უნივერსიტეტში მომუშავე და Journal of Clinical Oncology (JCO)-ის ესეების განყოფილების, Art of Oncology რედაქტორი ექიმი ლიდია შაპირა ამბობს: „არ მაქვს ილუზია, რომ მხოლოდ ონკოლოგია წარმოშობს ჯანდაცვის სპეციალისტების შესანიშნავ ნაწერებს“. „თუმცა ვფიქრობ, ონკოლოგია პაციენტებთან ძალიან ახლო სივრცეში გვაყენებს და ეგზისტენციალური საზრუნავის გამო მჭიდრო კონტაქტში გვაკავშირებს."

ენ-არბორში მიჩიგანის უნივერსიტეტის გერიატრი ექიმი პრიტი მალანი (ამავე დროს JAMA-ს რედაქტორი) ამბობს, რომ ონკოლოგია მნიშვნელოვან წვლილს შეიტანს JAMA-ს ყოველკვირეულ სამედიცინო ისტორიების რუბრიკაში, A Piece of My Mind. რუბრიკა, რომელიც ახლა არსებობის 41. წელიწადშია, ყველა სპეციალობასა და ზოგად მედიცინას მოიცავს.

მალანი ამბობს: „საბოლოოდ, ეს არის ნებისმიერი სპეციალობიდან წამოსული ისტორიები, რომლებიც მედიცინაში ადამიანურობის შეტანას ცდილობს — რასაც ყველა ყოველდღიურ საქმიანობაში ვცდილობთ“.

საერთო თემა

შაპირა რუბრიკის სერიის დასაწყისამდე მიმავალი 20-წლიანი რეცენზენტობის შემდეგ ბოლო 5 წელია Art of Oncology-ის რედაქტორია.

შაპირა განმარტავს, რომ JCO-ში თხრობა განვითარდა ახალი თემების, მაგალითად, პალიატიური მედიცინის და სამედიცინო განათლების შესახებ ესეებიდან და საბოლოოდ უფრო მეტად ონკოლოგის შინაგან ცხოვრებასა და, ბევრ შემთხვევაში, კონკრეტული პაციენტის ცხოვრების პატივისცემას შეეხო.

"აქ გზავნილი ისაა, რომ ავტორები ღრმა პატივისცემას გრძნობენ იმ პაციენტების მიმართ, რომლებსაც მკურნალობენ.“ — ამბობს ის.

შაპირა ამბობს, რომ ექიმების მედიაში, განსაკუთრებით ტელევიზიაში წარმოჩენისას „ეს ნაწილი სრულიად გამორჩენილია“.

ფლორიდელი ჰიჩკოკი JCO-ში გასულ თვეში გამოქვეყნებულ სტატიაში „Knuckles“ (ნიშნავს თითის სახსარს) ამგვარ პატივისცემას გამოხატავს კიბოს პაციენტის მიმართ.

ავტორის საწყისი 2 წინადადება ყურადღებას იპყრობს: „თითების სახსრებზე გამოსახული სვასტიკები კვლავ იპყრობდა ჩემს ყურადღებას. ვცდილობდი არ შემეხედა, მაგრამ ყოველ ჯერზე, როცა სიტყვების ხაზგასასმელად ხელს იშვერდა, ჩემი მზერა ისევ იქ ბრუნდებოდა."

დაახლოებით 1600 ინტერესით სავსე სიტყვის შემდეგ ჩნდება მოულოდნელი დასასრული, რომელსაც შორეული ავსტრალიიდანაც ათობით JCO მკითხველი აფასებს და რადიაციულ ონკოლოგს მადლობის წერილებს ელექტრონული ფოსტით უგზავნის.

ბევრმა მკითხველმა ჰიჩკოკს უთხრა, რომ ეს სტატია, რომელშიც რისკზე წასვლის შემდეგ მანაც და პაციენტმაც გაიმარჯვეს, განსხვავდებოდა ჩვეულ ონკოლოგიურ ნაწერებში არსებული „ამ პაციენტს ვუვლიდი და მისმა მდგომარეობამ ძალიან დამამწუხრა.“ ტიპის ტექსტებისგან.

• დაკავშირებული თემა: ჰასან ჯენგიზ ბეი, რომელიც თავისი ოცნებებითა და გულისშემძვრელი ისტორიით სოფლის მცხოვრებლებს იმედს აძლევს 

მალანი, რომელიც 48 გამოსაქვეყნებელი ადგილისთვის წელიწადში დაახლოებით 2000 ისტორიას განიხილავს, ამბობს, რომ JAMA-ში Piece of My Mind -ისთვის ძალიან ჩვეულებრივი სტატიის დასაწერი თემა არ არსებობს. ის აღნიშნავს, რომ ეს განყოფილება ჟურნალის ერთ-ერთი ყველაზე კითხვადია და მისი ავტორები პასუხად, ჩვეულებრივ, ათასობით ელექტრონულ წერილს იღებენ.

მალანი, რომელიც სამედიცინო ფაკულტეტამდე გაზეთის რეპორტიორი იყო და ჟურნალისტიკაში მაგისტრის ხარისხი მიიღო, ამბობს, რომ მედიცინაში შესანიშნავი თხრობის გასაღებებია ახალი ხედვა, მაღალი ხარისხის წერა და ემოციური ფენა .

მალანი აღიარებს: „ხშირად იმ ნაწერს ვარჩევ, რომელიც მატირებს“. „ბევრი ისტორია პაციენტებზეა და მათი უმრავლესობა რთული და სევდიანია.“ — ამბობს ის, შაპირას კომენტარების გამეორებით.

თუმცა ის ამბობს, რომ პირველად მწერალ ავტორებს ჩვეულებრივი ისტორიების გაგზავნის ტენდენცია აქვთ. მაგალითად, A Piece of My Mind-ისთვის არაერთხელ წარდგენილი აქტუალური თემაა სამედიცინო სტუდენტების ისტორიები „რატომ მძულს ონლაინ სამედიცინო განათლება“.

მალანი ასევე აღნიშნავს, რომ კიბოზე დაწერილმა ტექსტებმა ბოლო 40-დან 50 წლამდე პერიოდში მნიშვნელოვანი გარდაქმნა განიცადა. „კიბო სტიგმატიზაციიდან (ადამიანისთვის კონკრეტული დაავადების გამო იარლიყის მიწებებიდან და მონიშვნიდან), რაც მასზე წერას არავის ანდომებდა, გადაიქცა ისეთ რამედ, რაც ერთობის შექმნას უწყობს ხელს“ — აკვირდება ის.

ჟურნალებმა შენიშნეს ერთობების შემქმნელი ნარატივების მიმზიდველობა. JCO-ს გარდა, JAMA Oncology (Cancer Care Chronicles) და The Lancet Oncology (Perspectives) და სხვა ონკოლოგიურ ჟურნალებსაც აქვს განყოფილებები თხრობისა ან არატრადიციული (ანუ მონაცემებზე დაუფუძნებელი) სარედაქციო ნაწერებისთვის.

JCO-ის Art of Oncology რუბრიკა გასულ წელს ASCO Post-ის ვებსაიტზე ძალიან პოპულარულად შეფასდა და ჰოლივუდის გამოცდილმა პროფესიონალმა მსახიობებმა, სიუზან სალივანმა და ჯობეთ უილიამსმა, მოხალისეობრივად პოდკასტებად აქციეს.

ისტორიებს ცვლილების შთაგონება შეუძლია

ბოლო წლებში კიბო არასპეციალისტებისა და ექიმების მიერ დაწერილი, ისეთი წიგნების, როგორიცაა When Breath Becomes Air და Radical Remision, ბესტსელერი წიგნების თემა გახდა.

თუმცა, შესაძლოა, ყველაზე აღსანიშნავი ისაა, რომ კიბოს მკურნალობის ისტორიის შესახებ პულიცერის პრემიის ლაურეატი წიგნი ყველა სნეულების იმპერატორიყოველდღიური ონკოლოგიური პრაქტიკიდან დაიბადა (ავტორის სხვა წიგნი გენი: უაღრესად პირადი ისტორია – ონკოლოგის წიგნის შეჯამება)

Medscape-ის მთავარ რედაქტორ ერიკ ტოპოლთან ინტერვიუში ნიუ-იორკის კოლუმბიის უნივერსიტეტის სამედიცინო ონკოლოგმა ექიმმა სიდ მუკერჯიმ მოყვა, როგორ გაუჩნდა წიგნის იდეა.

მუკერჯიმ თქვა: „აკადემიური საქმიანობით ვიყავი დაკავებული“. „ერთმა კიბოს პაციენტმა ძალიან მარტივი კითხვა დამისვა. მითხრა: „გაგრძელება მინდა, მაგრამ უნდა ვიცოდე, რას ვებრძვი“. გამაოცა აზრმა, რომ კიბოს, ჩვენს ისტორიაში დაავადებათა ერთ-ერთ უდიდეს ოჯახს, ინტელექტუალური ისტორია არ ჰქონდა. ამიტომ ჩემთვის ვეძებე, ვცდილობდი მეპოვა და როცა ვერ ვიპოვე, თავად დაწერა გადავწყვიტე.“ (პირადი ვებსაიტის drozdogan.com გზის დაწყებისას ჩემი მიზანიც ზუსტად ეს იყო). 

მუკერჯი ფართოდ არის აღიარებული მეცნიერებისა და თხრობის შერწყმის უნარით.

JCO-დან შაპირა ამბობს: „ჩვენ უგულებელვყოფთ თხრობის მნიშვნელობას საკუთარი ცხოვრების ტრაგედიებში“. „ისტორიებს ცვლილების შთაგონება შეუძლია."

JAMA-დან მალანიც ეთანხმება. ის გამოყოფს მერილენდის ქალაქ ბალტიმორში ჯონზ ჰოპკინზის უნივერსიტეტის ექიმი ჯესიკა კოლბერნის სტატიას. კოლბერნი წერს როგორც თავის ტკივილზე ჩივილის მქონე 8 წლის გოგონას დედა; მალე ტარდება MR კვლევა, რომელიც გოგონას ტვინის სიმსივნეს ავლენს.

მალანი ამბობს, რომ სტატიის ხანგრძლივი შთაბეჭდილება დედის მადლიერებაა იმ სიკეთის გამო, რომელიც გამოსახულებითი კვლევის ტექნიკოსმა და ნეირორადიოლოგმა მისა და შეშინებული ბავშვის მიმართ გამოიჩინეს. „როცა მსგავს რამეს კითხულობ, საკუთარ თავს ეუბნები: „უფრო კეთილი ვიქნები“."

ამ ნაწერების კარგ და თანამედროვე მაგალითად შეიძლება დასახელდეს სიკვდილის სწავლა – გაკვეთილები ირლანდიური ქელეხიდან .

ლაისეტმა წერა დაიწყო მას შემდეგ, რაც დაახლოებით ათი წელი ონკოლოგიაში იმუშავა და სოფლისა და სანაპირო რეგიონების პაციენტებზე მომსახურების ცხოვრებას მოერგო. „პირადი და პროფესიული სირთულეების ერთობლიობა უფრო დიდ კითხვასთან ჩემს ბრძოლაში დაგვირგვინდა: რა არის იმედი? ამ საკითხზე წერის ძლიერმა შინაგანმა მოთხოვნილებამ მომიცვა“ — ამბობს ის. საბოლოოდ, ამის შედეგად გამოქვეყნებულ პირველ ნაწერში „Practicing Hope“, ლაისეტმა აღმოაჩინა, რომ ეს სწორედ პაციენტებმა ასწავლეს.

წერისას ლაისეტი საკუთარ ცხოვრებასა და ონკოლოგიას საფუძვლიანად იკვლევს. ეს, შესაძლოა, სამედიცინო ლიტერატურის დიდი ნაწილის საპირისპიროა, რომელიც, როგორც წესი, შედეგის დასაფიქსირებლად გათვლილი განმარტებაა.

ის ამბობს: „ყოველთვის მაოცებს მიმართულება, საითაც წერა მიმიყვანს. ადგილი, სადაც საბოლოოდ აღმოვჩნდები, არასოდეს არის ისეთი, როგორსაც ჩემი ცნობიერი გონება იწინასწარმეტყველებდა."

• დაკავშირებული თემა: კიბოსთან ცხოვრებამ უკეთეს ექიმად მაქცია თუ უარესად?