სწორი ნაწლავის კიბოს მკურნალობა რადიოთერაპიის გარეშე – ნაკლები ზოგჯერ მეტია

დიაგნოზის დასმისას ლოკალურად შორსწასულ სწორი ნაწლავის კიბოს (მე-2 და მე-3 სტადია) უშუალოდ არ უკეთდება ოპერაცია და ოპერაციამდე შემცირებისთვის მკურნალობა სჭირდება. ასეთ პაციენტებში სტანდარტული მკურნალობაა ქიმიოთერაპიითა და რადიოთერაპიით სიმსივნის შეძლებისდაგვარად შემცირება და პაციენტის ოპერაციისთვის მომზადება.

თუმცა ბოლო წლებში კიბოს მკურნალობის კვლევები აჩვენებს, რომ ზოგ შემთხვევაში ნაკლები მკურნალობა შეიძლება უფრო ეფექტური იყოს. ამასთან, სწორი ნაწლავის კიბოს მკურნალობაში დასხივების როლის შესახებ ახალი კვლევები მიანიშნებს, რომ პაციენტების ცხოვრების ხარისხის გასაუმჯობესებლად და მკურნალობის სირთულეებისა და გვერდითი ეფექტების შესამცირებლად რადიოთერაპიის გამოტოვება შეიძლება შესაძლებელი იყოს. სწორედ ამიტომაა მნიშვნელოვანი PROSPECT კვლევის მიგნებები, რომლის შედეგებიც ASCO 2023 კონგრესზე და პარალელურად NEJM ჟურნალში ახლახან გამოქვეყნდა.

ნაკლები ზოგჯერ მეტია

ამ კვლევის მიგნებებმა აჩვენა, რომ ლოკალურად შორსწასული სწორი ნაწლავის კიბოს მქონე და ოპერაციის კანდიდატ პაციენტებში ოპერაციამდე მხოლოდ FOLFOX ქიმიოთერაპიის რეჟიმის გამოყენება ისეთივე ეფექტურია, როგორც ქიმიოთერაპიისა და რადიოთერაპიის ერთდროული გამოყენება.

ამ პაციენტებში მენჯის (საზარდულის) არეში რადიოთერაპიის თავიდან აცილებას მრავალი უპირატესობა აქვს: ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესება, გვერდითი ეფექტების, ადრეული მენოპაუზისა და უნაყოფობის რისკის შემცირება.

კვლევა, რომელიც სტანდარტულ მკურნალობას შეცვლის

მას შემდეგ, რაც ქიმიოთერაპია სწორი ნაწლავის კიბოს მკურნალობაში გავრცელებულ პრაქტიკად იქცა, მკურნალობის მეთოდებში მნიშვნელოვანი წინსვლა მოხდა. გაუმჯობესებული ქიმიოთერაპიის ტექნიკის, უფრო ეფექტური ქირურგიული მიდგომებისა და გაფართოებული სკრინინგის პროტოკოლების წყალობით ადრეული დიაგნოზის მაჩვენებლები მნიშვნელოვნად გაიზარდა. ამან სიმსივნეების უფრო მცირე და ხელმისაწვდომ სტადიაზე აღმოჩენის ტენდენცია გაზარდა, რაც მათი უფრო ადვილი და ეფექტური მკურნალობის შესაძლებლობას ქმნის.

კითხვა, რომელმაც PROSPECT კვლევა წაახალისა, ასეთი იყო: „შეგვიძლია რადიოთერაპია შევინახოთ იმ პაციენტებისთვის, ვისაც ის ნამდვილად სჭირდება, და მხოლოდ ქიმიოთერაპიაზე უპასუხო პაციენტებისთვის მიცემის ნაცვლად ყველას უნდა მივცეთ?“

კვლევის დეტალები

კვლევაში სწორი ნაწლავის კიბოს მქონე სულ 1128 პაციენტი მონაწილეობდა. ისინი კლინიკურად T2 კვანძდადებითი, T3 კვანძუარყოფითი ან T3 კვანძდადებითი დაავადების მქონე და სფინქტერის შემნახველი ოპერაციის კანდიდატ პაციენტებად კლასიფიცირდნენ.

• T2: ამ სტადიაზე სიმსივნე სწორი ნაწლავის კუნთოვან შრეშია გავრცელებული, თუმცა მის გარეთ არ გასულა.

• T3: ამ სტადიაზე კიბო სწორი ნაწლავის კუნთოვანი შრის მიღმა, ნაწლავის გარეთაა გავრცელებული, თუმცა მეზობელ ორგანოებში ან ლიმფურ კვანძებში ჯერ არ გავრცელებულა.

• კვანძდადებითი ნიშნავს კიბოს გავრცელებას ნაწლავის გარშემო მდებარე ლიმფურ კვანძებში.

585 პაციენტი მოდიფიცირებული ქიმიოთერაპიის რეჟიმის, mFOLFOX6-ის, ხოლო 543 პაციენტი სტანდარტული ქიმიორადიოთერაპიის მისაღებად შემთხვევითი პრინციპით განაწილდა ორ ჯგუფში. პაციენტების საშუალო ასაკი 57 წელი იყო, 34,5% ქალი, ხოლო 85% თეთრკანიანი იყო.

სტანდარტული ქიმიორადიოთერაპია მენჯის რადიოთერაპიას (50,4 Gy-ზე 28 ფრაქცია) აერთიანებს ფლუოროურაცილით ან კაპეციტაბინით მგრძნობელობის გამზრდელ ქიმიოთერაპიასთან.

მოდიფიცირებული ქიმიოთერაპიის რეჟიმი mFOLFOX6-ს მოიცავს. მასში შედის მოდიფიცირებული ოქსალიპლატინი, l-ლეიკოვორინი და ბოლუსური/უწყვეტი ინფუზიით 5-ფლუოროურაცილი.

თუ mFOLFOX6 ჯგუფის პაციენტების ძირითადი სიმსივნე ექვსი ციკლის შემდეგ სულ მცირე 20%-ით შემცირდა, უშუალოდ ოპერაციაზე გადავიდნენ; დანარჩენებმა ოპერაციამდე ქიმიორადიოთერაპია მიიღეს. საბოლოოდ, პაციენტების 9%-მა ქიმიორადიოთერაპია მიიღო.

ოპერაციის შემდეგ ადიუვანტური (დამცავი) ქიმიოთერაპია mFOLFOX6 ჯგუფში ექვსი ციკლით, ხოლო ქიმიორადიოთერაპიის ჯგუფში რვა ციკლით იყო რეკომენდებული, თუმცა სავალდებულო არ ყოფილა.

კვლევის შედეგების მიხედვით,

• 58-თვიანი დაკვირვების შემდეგ აღმოჩნდა, რომ დაავადებისგან თავისუფალი გადარჩენის (DFS) მხრივ mFOLFOX6 ქიმიორადიოთერაპიას არ აღემატებოდა.
• mFOLFOX6 ჯგუფში 5-წლიანი დაავადებისგან თავისუფალი გადარჩენა 80,8% იყო, ხოლო ქიმიორადიოთერაპიაზე განაწილებულ პაციენტებში — 78,6%. mFOLFOX6-ით 5-წლიანი საერთო გადარჩენა 89,5% იყო, ხოლო ქიმიორადიოთერაპიით — 90,2%.
• mFOLFOX6-ით 5 წლის განმავლობაში ლოკალური, ანუ სიმსივნის მდებარეობის ადგილზე, რეციდივის მაჩვენებელი დაბალია — 1,8%, ხოლო ქიმიორადიოთერაპიით — 1,6%.

DFS „Disease-Free Survival“-ის შემოკლებაა და აღნიშნავს, კიბოს მკურნალობის დასრულებიდან რამდენ ხანს გაატარა პაციენტმა დაავადების გარეშე. ეს საზომი მკურნალობის მეთოდის ეფექტიანობისა და პაციენტების გრძელვადიანი გადარჩენის შესაფასებელი მნიშვნელოვანი მაჩვენებელია.

მე-3 ან უფრო მაღალი ხარისხის გვერდითი ეფექტები mFOLFOX6 ჯგუფში ქიმიორადიოთერაპიის მიმღებ პაციენტებთან შედარებით ორჯერ უფრო ხშირი იყო — 41 პროცენტი 22,8 პროცენტის წინააღმდეგ. თუმცა მკვლევრებმა ხაზი გაუსვეს, რომ ქიმიოთერაპიის ჯგუფში მკურნალობის ხანგრძლივობაც ორჯერ მეტი იყო..

პაციენტების მიერ აღწერილი შედეგების თანახმად, mFOLFOX6-ის მიმღებებმა ნეოადიუვანტურ ეტაპზე ქიმიორადიოთერაპიის მიმღებებთან შედარებით დიარეის უფრო დაბალი მაჩვენებელი და ნაწლავის უკეთესი ზოგადი ფუნქცია აღნიშნეს. თუმცა ქიმიორადიოთერაპიაზე განაწილებულებში მკურნალობის დროს უფრო დაბალი იყო შფოთვის, მადის დაკარგვის, ყაბზობის, დეპრესიის, ყლაპვის გაძნელების, ქოშინის, შეშუპების, დაღლილობის, მუკოზიტის, გულისრევის, ნეიროპათიისა და ღებინების მაჩვენებლები. ოპერაციის შემდგომი 12-თვიანი დაკვირვებისას ეს განსხვავებები გაქრა და mFOLFOX6-ზე განაწილებულებმა ქიმიორადიოთერაპიაზე განაწილებულებთან შედარებით დაღლილობისა და ნეიროპათიის უფრო დაბალი მაჩვენებლები და უკეთესი სქესობრივი ფუნქცია აღნიშნეს.

ასეთი კვლევა და მისი გამოყენება მნიშვნელოვანია, რადგან აჩვენებს მიდგომას, რომელიც პაციენტების ცხოვრების ხარისხს აუმჯობესებს და მკურნალობის შედეგებზე არ მოქმედებს. ეს პაციენტებისთვის ნაკლებად მტკივნეულ და რთულ მკურნალობას, ხოლო ჯანდაცვის სისტემისთვის რესურსების უფრო ეფექტურ გამოყენებას შეიძლება ნიშნავდეს. ეს განსაკუთრებით უსვამს ხაზს კიბოს მკურნალობაში პერსონალიზებული მედიცინის მნიშვნელობას. თითოეულ პაციენტს სიმსივნის თავისებურებების, ასაკის, ზოგადი ჯანმრთელობისა და პირადი პრიორიტეტების მიხედვით განსხვავებული მიდგომა შეიძლება სჭირდებოდეს. სწორედ ეს აჩვენებს, რატომაა ასეთი კვლევები ამ მნიშვნელოვან საკითხზე ყურადღების გასამახვილებლად ღირებული.