Radioterapiyasız düz bağırsaq xərçəngi müalicəsi – az bəzən daha çoxdur

Diaqnoz zamanı yerli irəliləmiş düz bağırsaq xərçəngləri (2. və 3. mərhələ) birbaşa əməliyyat edilmir və əməliyyatdan əvvəl kiçildici müalicə tələb edir. Bu xəstələrin standart müalicəsi kimyaterapiya və radioterapiya ilə şişi mümkün qədər kiçildərək xəstəni əməliyyata hazırlamaqdır.

Lakin son illərdə xərçəng müalicəsi sahəsində aparılan tədqiqatlar bəzi hallarda daha az müalicənin daha effektiv ola biləcəyini göstərir. Düz bağırsaq xərçənginin müalicəsində şüanın roluna dair yeni araşdırmalar xəstələrin həyat keyfiyyətini artırmaq, müalicə zamanı çətinlikləri və yan təsirləri azaltmaq üçün radioterapiyanın buraxıla biləcəyini düşündürür. Buna görə nəticələri ASCO 2023 Konqresində və eyni zamanda NEJM jurnalında yenicə dərc edilmiş PROSPECT sınağının tapıntıları böyük əhəmiyyət daşıyır.

Az bəzən daha çoxdur

Bu tədqiqatın tapıntıları yerli irəliləmiş və əməliyyata namizəd düz bağırsaq xərçəngi xəstələrində əməliyyatdan əvvəl yalnız FOLFOX kimyaterapiya rejiminin kimyaterapiya ilə eyni vaxtlı radioterapiya qədər effektiv olduğunu göstərib.

Bu xəstələrdə çanaq (qasıq) nahiyəsinə radioterapiyadan yayınmağın həyat keyfiyyətinin artması, yan təsirlərin azalması, erkən menopoz və sonsuzluq riskinin azalması kimi çoxsaylı üstünlükləri var.

Standart müalicəni dəyişdirəcək tədqiqat

Kimyaterapiya düz bağırsaq xərçəngində geniş istifadə olunmağa başlayandan bəri müalicə üsullarında mühüm irəliləyişlər əldə edilib. Təkmilləşmiş kimyaterapiya üsulları, daha effektiv cərrahi yanaşmalar və genişləndirilmiş skrininq protokolları sayəsində erkən diaqnoz göstəriciləri xeyli artıb. Bu, şişləri daha kiçik və daha əlçatan mərhələdə aşkar etmə meylimizi artırıb və onları daha asan, daha effektiv müalicə etmək potensialı yaradıb.

PROSPECT sınağına sövq edən sual bu idi: "Radioterapiyanı həqiqətən ehtiyacı olan xəstələr üçün saxlaya bilərikmi və onu yalnız kimyaterapiyaya cavab verməyənlərə tətbiq etmək əvəzinə hamıya verməliyikmi?"

Tədqiqatın təfərrüatları

Tədqiqatda ümumilikdə 1128 düz bağırsaq xərçəngi xəstəsi iştirak edib. Xəstələr klinik olaraq T2 düyün-müsbət, T3 düyün-mənfi və ya T3 düyün-müsbət xəstəliyi olan və sfinkterqoruyucu əməliyyata namizəd şəxslər kimi təsnif edilib.

• T2: Bu mərhələdə şiş düz bağırsağın əzələ qatına yayılıb, lakin düz bağırsaqdan kənara çıxmayıb.

• T3: Bu mərhələdə xərçəng düz bağırsağın əzələ qatından kənara, bağırsağın xaricinə doğru yayılıb, lakin yaxın orqanlara və ya limfa düyünlərinə hələ yayılmayıb.

• Düyün-müsbət bağırsağın ətrafındakı limfa düyünlərinə xərçəngin yayılmasını ifadə edir.

585 xəstə dəyişdirilmiş kimyaterapiya rejimi olan mFOLFOX6, 543 xəstə isə standart kimyaradioterapiya almaq üçün təsadüfi olaraq iki qrupdan birinə təyin edilib. Xəstələrin orta yaşı 57 olub, 34,5%-i qadın, 85%-i ağdərili olub.

Standart kimyaradioterapiya çanaq radioterapiyasını (50,4 Gy üzərində 28 fraksiya) florourasil və ya kapesitabinlə həssaslaşdıran kimyaterapiya ilə birləşdirir.

Dəyişdirilmiş kimyaterapiya rejiminə mFOLFOX6 daxildir. Bu, dəyişdirilmiş oksaliplatin, l-leykovorin və bolus/davamlı infuziya ilə 5-fluorourasili əhatə edir.

mFOLFOX6 qrupunda əsas şiş altı dövrdən sonra ən azı 20% kiçilmişdisə, xəstələr birbaşa əməliyyata keçib, qalanları isə əməliyyatdan əvvəl kimyaradioterapiya alıb. Nəticədə xəstələrin 9%-u kimyaradioterapiya alıb.

Əməliyyatdan sonra adjuvant (qoruyucu) kimyaterapiya mFOLFOX6 qrupunda altı dövr, kimyaradioterapiya qrupunda isə səkkiz dövr tövsiyə olunub, lakin məcburi olmayıb.

Tədqiqatın nəticələrinə görə

• 58 aylıq izləmədən sonra mFOLFOX6-nın xəstəliksiz yaşama müddəti (DFS) baxımından kimyaradioterapiyadan üstün olmadığı müəyyən edilib.
• mFOLFOX6 ilə 5 illik xəstəliksiz yaşama göstəricisi 80,8%, kimyaradioterapiyaya təyin olunmuş xəstələrdə isə 78,6% olub. mFOLFOX6 ilə 5 illik ümumi yaşama göstəricisi 89,5%, kimyaradioterapiya ilə isə 90,2% olub.
• mFOLFOX6 ilə 5 il ərzində yerli (şişin olduğu yerdə) təkrarlanma göstəricisi aşağı, 1,8%, kimyaradioterapiya ilə isə 1,6% olub.

DFS, "Disease-Free Survival" ifadəsinin qısaltmasıdır və xərçəng müalicəsi bitdikdən sonra xəstənin nə qədər müddət xəstəliksiz qaldığını ifadə edir. Bu ölçü müalicə üsulunun effektivliyini və xəstələrin uzunmüddətli sağqalımını qiymətləndirmək üçün mühüm göstəricidir.

3-cü və ya daha yüksək dərəcəli yan təsirlər mFOLFOX6 qrupunda kimyaradioterapiya alanlarla müqayisədə iki dəfə daha çox olub – yüzdə 22,8-ə qarşı yüzdə 41. Lakin tədqiqatçılar kimyaterapiya qrupunda müalicə müddətinin də iki dəfə uzun olduğunu vurğulayıblar..

Xəstələrin özlərinin bildirdiyi nəticələrə görə mFOLFOX6 alanlar neoadjuvant mərhələdə kimyaradioterapiya alanlardan daha az ishal və daha yaxşı ümumi bağırsaq funksiyası bildiriblər. Lakin kimyaradioterapiyaya təyin olunanlarda müalicə zamanı təşviş, iştaha itkisi, qəbizlik, depressiya, udma çətinliyi, təngnəfəslik, ödem, yorğunluq, mukozit, ürəkbulanma, neyropatiya və qusma göstəriciləri daha aşağı olub. Əməliyyatdan sonrakı 12 aylıq izləmədə fərqlər aradan qalxıb və mFOLFOX6-ya təyin edilən xəstələr kimyaradioterapiya qrupundan daha az yorğunluq və neyropatiya, daha yaxşı cinsi funksiya bildiriblər.

Belə tədqiqat və onun tətbiqi həm xəstələrin həyat keyfiyyətini artıran, həm də müalicə nəticələrini dəyişdirməyən yanaşma göstərdiyinə görə çox vacibdir. Bu, xəstələr üçün daha az ağrılı və çətin müalicə prosesi, səhiyyə sistemi üçün isə resursların daha effektiv istifadəsi demək ola bilər. Bu vəziyyət xüsusilə xərçəng müalicəsində fərdiləşdirilmiş tibbin əhəmiyyətini vurğulayır. Hər xəstənin şişinin xüsusiyyətlərinə, yaşına, ümumi sağlamlığına və şəxsi üstünlüklərinə görə fərqli müalicə yanaşmasına ehtiyacı ola bilər. Bu, belə tədqiqat və araşdırmaların mövzuya diqqət çəkmək üçün niyə dəyərli olduğunu göstərir.