ვარჯიში კიბოგადატანილ ადამიანებში მყიფეობასთან დაკავშირებული ძვლის მოტეხილობის რისკს ამცირებს

რა არის მყიფეობა?

მყიფეობა რთული გერიატრიული (ხანდაზმულობის) სინდრომია, რომელიც მცირე სტრესული ფაქტორების მიმართ მომატებული მგრძნობელობით ვლინდება და ჯანმრთელობის არასასურველ შედეგებს იწვევს. იგი ინგლისურ ტერმინს „frailty“ შეესაბამება.

მყიფეობა გავრცელებული მდგომარეობაა ხანდაზმულ და გარკვეული დაავადებების მქონე ადამიანებში; იგი ასევე სიკვდილის გაზრდილ რისკზე მიმანიშნებელი ერთ-ერთი ფაქტორია. კიბოს მქონე პაციენტები, რომლებიც ყოველდღიურ საქმიანობას ასრულებენ / გადაადგილდებიან, შესაძლოა მყიფეობისგან შორს ჩანდნენ, თუმცა ეს რისკი მაინც არსებობს და მყიფეობამ ფუნქციური შესაძლებლობების უფრო ძლიერი დაქვეითება და სიკვდილიც კი შეიძლება გამოიწვიოს.

მყიფეობის მქონე ადამიანებს შეზღუდული შესაძლებლობების, დაცემის, საავადმყოფოში ან მოვლის დაწესებულებაში მოხვედრისა და სიკვდილის მაღალი რისკი აქვთ. ამ მდგომარეობის გაცნობიერება, რომელიც უმეტესად მხოლოდ ასაკოვან ადამიანებთან ასოცირდება, განსაკუთრებით ონკოლოგიაშია საჭირო, რადგან ქრონოლოგიური ასაკი ფიზიოლოგიურ ასაკს სუსტად ასახავს.

• დაკავშირებული თემა: რა არის ძვლის მეტასტაზი? რატომ მეტასტაზირებს კიბო ძვლებში და როგორ მკურნალობენ მას?

კიბოს დროს მყიფეობის შესახებ ჩატარებული ყველაზე მასშტაბური კვლევა

100 ათასზე მეტი ადამიანის მონაცემების მიხედვით, კიბოგადატანილ ადამიანებს შორის მათ, ვინც ფიზიკური აქტივობის / ვარჯიშის რეკომენდაციებს ასრულებდა, ნაკლებად მოვარჯიშეებთან შედარებით მყიფეობასთან დაკავშირებული მოტეხილობის უფრო დაბალი რისკი ჰქონდათ.

ამერიკის კიბოს საზოგადოების დოქტორმა ერიკა რის-პუნიამ ამერიკის სპორტული მედიცინის კოლეჯის ყოველწლიურ შეხვედრაზე პრეზენტაციისას განაცხადა: „მყიფეობასთან დაკავშირებული მოტეხილობა მხოლოდ მოტეხილ ძვალზე მეტია“.

რის-პუნიამ აღნიშნა, რომ ხანდაზმულებს მოტეხილობის შემდეგ 10 წლის განმავლობაში სიკვდილის მომატებული რისკი აქვთ.

თავად კიბო და კიბოს მკურნალობა მყიფეობასთან დაკავშირებული ძვლის მოტეხილობების მომატებულ რისკს უკავშირდება. თუმცა ისეთი ფაქტორების როლი, როგორიცაა ფიზიკური აქტივობა, კიბოგადატანილ ადამიანებში მოტეხილობის რისკის შეცვლის მხრივ გაურკვეველი რჩებოდა, რადგან ადრინდელი კვლევები მცირე იყო და კიბოს კონკრეტული ტიპებით შემოიფარგლებოდა.

კვლევის ჯგუფში 101543 მონაწილე შედიოდა, მათ შორის 14159 კიბოგადატანილი ადამიანი. კვლევის დაწყებისას, 1999 წელს, მონაწილეთა საშუალო ასაკი 69,5 წელი იყო; 55% ქალი იყო, ხოლო 97,9% — თეთრკანიანი.

მონაწილეები სამ კატეგორიად დაყვეს: მოკლე ხნის გადარჩენილები (დიაგნოზიდან 1-5 წელი), ხანგრძლივად გადარჩენილები (დიაგნოზიდან 5 წელი ან მეტი) და კიბოს ანამნეზის არმქონე პირები.

მკვლევრებმა შეაფასეს მოტეხილობის საერთო რისკის საფრთხეთა თანაფარდობები და როგორც წონებით ვარჯიშის, ისე საშუალო-მაღალი ინტენსივობის აერობული ფიზიკური აქტივობის გავლენა. საშუალო-მაღალი ინტენსივობის ვარჯიში განისაზღვრა, როგორც საშუალო ტემპით ან სწრაფი სიარული ან მისი ეკვივალენტი.

კვლევის განმავლობაში მკვლევრებმა მყიფეობასთან დაკავშირებული 14196 მოტეხილობა გამოავლინეს, მათ შორის მენჯ-ბარძაყის, მაჯისა და ხერხემლის მოტეხილობები.

კიბოს დიაგნოზის შემდეგ მოკლე ხანს (1-5 წელი) გადარჩენილ პაციენტებს კიბოს არმქონე პირებთან შედარებით მყიფეობასთან დაკავშირებული მოტეხილობის 28%-ით მაღალი რისკი ჰქონდათ. დიაგნოზის შემდეგ ხანგრძლივად (>5 წელი) გადარჩენილებში მოტეხილობის რისკი კიბოს არმქონეებთან შედარებით 8%-ით მაღალი იყო. ორივე ზრდა სტატისტიკურად მნიშვნელოვანი იყო.

კონკრეტულ უბნებში მოტეხილობების შეფასებისას მოკლე ხანს გადარჩენილ პირებში, კიბოს არმქონეებთან შედარებით, მენჯის (საზარდულ-ბარძაყის მიდამოს ძვლების) მოტეხილობის რისკი 24%-ით, ხოლო მაჯის მოტეხილობის რისკი 33%-ით მაღალი იყო. ეს განსხვავებებიც სტატისტიკურად მნიშვნელოვანი იყო.

თუმცა ხანგრძლივად გადარჩენილ პირებში, რომლებიც საშუალო-მაღალი ინტენსივობის აერობული ფიზიკური აქტივობისა და წონებით ვარჯიშის რეკომენდაციებს ასრულებდნენ, მოტეხილობის საერთო რისკი რეკომენდაციების არშემსრულებლებთან შედარებით დაბალი იყო.

• დაკავშირებული თემა: ვარჯიში კიბოს საწინააღმდეგო წამალია!

კვლევის ერთ-ერთი შეზღუდვა მონაწილეთა უმეტესობის თეთრკანიანობა იყო. სხვა შეზღუდვებს შორის იყო კიბოს ტიპი, სტადია და დიაგნოზიდან გასული დრო.

თუმცა კვლევის დიდ ჯგუფში ჩატარება და მონაწილეებზე ხანგრძლივი დაკვირვება მისი ძლიერი მხარეები იყო და შედეგებს ამყარებდა.

მკვლევრებმა აღნიშნეს, რომ მონაწილეთა უმეტესობა ფიზიკური აქტივობის სახით სიარულს ირჩევდა, თუმცა აქტივობის ტიპისა (ცურვა, ველოსიპედით სიარული, სიარული, ძალოვანი ვარჯიში) და მოტეხილობის პრევენციაში ვარჯიშის როლის უკეთ განსასაზღვრად, აგრეთვე ვარჯიშის ინტენსივობის შესასწავლად მეტი კვლევაა საჭირო.

რის-პუნიამ განაცხადა: „სამომავლო კვლევები მთელი სიცოცხლის განმავლობაში ფიზიკური აქტივობის როლს შეისწავლის“. ამასობაში გაკეთდა დასკვნა, რომ კიბოს მქონე პაციენტები ვარჯიშის საკითხებში სპეციალიზებულ ექიმებთან უნდა გადაიგზავნონ, ხოლო კიბოგადატანილი პირები — ექიმებთან, მოტეხილობის პრევენციის შესახებ კლინიკური მითითებებისა და ფიზიკური აქტივობისთვის.

ფიზიკური აქტივობა მოტეხილობის რისკის შესამცირებლად

ლი სტონერმა განაცხადა: „ასაკის მატებასთან ერთად მოტეხილობები, განსაკუთრებით დაცემის შედეგად, დიდ საზრუნავად იქცევა. დაცემა 20 ყველაზე ხარჯიან სამედიცინო მდგომარეობას შორისაა და 65 წლისა და უფროსი ასაკის პირებში თავის ტვინის ტრავმული დაზიანების წამყვანი მიზეზია“.

თუმცა ადრინდელი კვლევები აჩვენებს, რომ მოტეხილობის რისკი ვარჯიშით შეიძლება შემცირდეს, ამიტომ მიმდინარე კვლევის მიგნებები გასაკვირი არ იყო. გასაკვირი ისაა, რომ ვარჯიშს შეზღუდული ყურადღება ექცევა, იმის გათვალისწინებით, რომ კიბოს დროს 5-წლიანი გადარჩენადობის მაჩვენებლები კვლავ იზრდება…

სტონერმა აღნიშნა, რომ ექიმებისთვის ამ კვლევის მთავარი გზავნილია კიბოგადატანილ ადამიანებში, კიბოს არმქონე პირებთან შედარებით, მყიფეობასთან დაკავშირებული მოტეხილობის გაზრდილი რისკი. მან ხაზგასმით განაცხადა: „ეს რისკი დიაგნოზიდან 5 წლის შემდეგ 8%-მდე მცირდება. ვიცით, რომ როგორც აერობული, ისე წინააღმდეგობით ვარჯიში ზოგად მოსახლეობაში მოტეხილობის რისკს ამცირებს და რისკის ეს შემცირება კიბოგადატანილ ადამიანებშიც იმავე ხარისხით ეფექტურია“.

ავტორებს არ დაუკონკრეტებიათ, მოახდინეს თუ არა ასაკის მიხედვით კორექტირება. სამომავლო კვლევებში სასარგებლო იქნება განმარტება, რისკის რა წილი უკავშირდება კიბოს და რა წილი — ასაკს, აგრეთვე რისკის რა წილი შეიძლება მიეწეროს ცხოვრების წესს კიბოს მკურნალობამდე და მის განმავლობაში.