ვაცნობიერებთ თუ არა, რომ პაციენტებს კიბოსთან დაკავშირებული სამედიცინო ტერმინები არ ესმით?

როდესაც საქმე კიბოს ეხება, პაციენტებისა და მათი ახლობლების ერთ-ერთი მთავარი უკმაყოფილება ისაა, რომ საკუთარი დაავადების შესახებ საკმარისი ინფორმაცია არ აქვთ. ამის ყველაზე მნიშვნელოვანი მიზეზია ექიმებისგან არასაკმარისი ინფორმაციის მიღება ან ექიმების მიერ ისეთი სამედიცინო ენის გამოყენება, რომლის გაგებაც ჯანდაცვის სფეროს გარეთ მყოფ ადამიანებს უჭირთ.

30 ნოემბერს, 2022 წელს, JAMA Network Open-ში გამოქვეყნებული კვლევის მიხედვით, ონკოლოგებისა და სხვა ექიმების მიერ გამოყენებული სამედიცინო ტერმინები პაციენტებს ზოგჯერ არასწორად ესმით.

გამოკითხულ პაციენტთა დაახლოებით 21%-მა ვერ გაიგო, რომ "კიბო პროგრესირებს" ცუდი ამბავი იყო, ხოლო 34%-მა ვერ გაიგო, რომ "დადებითი ლიმფური კვანძები" კიბოს გავრცელებაზე მიუთითებდა.

კვლევაში ჩაერთო 215 პაციენტი, რომლებსაც მედიცინის სფეროში არ უმუშავიათ და სამედიცინო განათლება არ ჰქონიათ მიღებული. გამოყენებული სამედიცინო ტერმინების გაგების საჩვენებლად მათ ზეპირი ან წერილობითი კითხვარი შეავსეს.

პაციენტების მედიანური ასაკი 42 წელი იყო და 63% ქალი იყო. უმრავლესობას უნივერსიტეტი ჰქონდა დამთავრებული (32,3%) ან მაგისტრის/დოქტორის ხარისხი ჰქონდა (32,3%); დანარჩენებს ჰქონდათ უნივერსიტეტში სწავლის გარკვეული გამოცდილება (16,1%), ასოცირებული ხარისხი (8,3%), საშუალო სკოლის დიპლომი (9,2%) ან საშუალო სკოლაში სწავლის გარკვეული გამოცდილება (1,4%).

თითქმის ყველა მონაწილემ (96,3%) გაიგო, რომ სკრინინგის უარყოფითი შედეგი კიბოს არგამოვლენას ნიშნავდა. 

პაციენტების უმრავლესობამ (79,1%) გაიგო, რომ "თქვენი სიმსივნე პროგრესირებს" ცუდი ამბავი იყო, ხოლო 66,5%-მა გაიგო, რომ "დადებითი ლიმფური კვანძები" კიბოს გავრცელებას ნიშნავდა.  

პაციენტების მცირე ნაწილმა გაიგო ტერმინები "ფებრილური" (ცხელებიანი) (9,3%) ან "ფარული ინფექცია" (1,9%). თუმცა 75,3%-მა გაიგო, რას ნიშნავდა "არაფერი პირით", რაც შიმშილობას ნიშნავდა.

სინამდვილეში ასეთი მაგალითების გამრავლება შესაძლებელია. ამასთან, ისინი სხვადასხვა კულტურასა და ენაში იცვლება.

ძნელად გასაგები ონკოლოგიური ტერმინების მაგალითებია:

• "კიბო" და "სიმსივნე" ხშირად კარგად არ ესმით. სიმსივნე ქსოვილის არანორმალური მასაა, რომელიც შეიძლება მყარი ან სითხით სავსე იყოს. ყველა სიმსივნე ავთვისებიანი არ არის, მაგრამ ყველა კიბო ავთვისებიანია, ანუ გავრცელების უნარი აქვს.
• "მკურნალობას უპასუხა" წინადადებაც შეიძლება არასწორად იქნეს გაგებული. მკურნალობაზე პასუხი პაციენტისთვის დადებითი მდგომარეობაა.
• "გენეტიკური" და "მემკვიდრეობითი" ტერმინებსაც კიბოს დროს ხშირად ერთმანეთში ურევენ. ყველა კიბო გენეტიკურია, ანუ გენების დაზიანებისა და ამ დაზიანებების დაგროვების გარეშე ავთვისებიანი გარდაქმნა არ ხდება. თუმცა კიბოების მხოლოდ დაახლოებით 10-15% არის მემკვიდრეობითი, რაც ნიშნავს, რომ მშობლებისგან გადაცემული შეცვლილი გენებია პასუხისმგებელი მემკვიდრეობით კიბოებზე. ამიტომ, როდესაც კიბოს გენეტიკურ ტესტებზე ვსაუბრობთ, პირველ რიგში უნდა ვიგულისხმოთ გენური ცვლილებების ძიება, რომლებსაც კიბოს წარმოქმნის გამოწვევა შეუძლია. კიბოს მემკვიდრეობითობის გასარკვევად ჩატარებული გენეტიკური ტესტები კი განსხვავებულია (იხილეთ გენეტიკური ტესტები კიბოს დროს).

ამ კვლევის შედეგები აჩვენებს, რომ კიბოს დროს ხშირად გამოყენებული მრავალი სამედიცინო ტერმინი არასწორად არის გაგებული და აღქმული მნიშვნელობა ხშირად განზრახულის სრულიად საპირისპიროა. ამიტომ პაციენტებსა და მათ ახლობლებთან საუბრისას შეძლებისდაგვარად უნდა ავირიდოთ სამედიცინო ტერმინები და განმარტებები გასაგებად მივცეთ.