ზრდის პროსტატის კეთილთვისებიანი გადიდების წამალი კიბოს რისკს?

საზოგადოებაში პროსტატის კეთილთვისებიანი გადიდების სახელით ცნობილი პროსტატის კეთილთვისებიანი ჰიპერპლაზია (BPH)საშუალო და ხანდაზმულ მამაკაცებში გავრცელებული პრობლემაა და ცხოვრების ხარისხს მნიშვნელოვნად ამცირებს. ულტრაბგერის მსგავსი დიაგნოსტიკური ტესტების მარტივი ხელმისაწვდომობითა და ეფექტიანი წამლებით BPH ადვილად სამართავი გახდა და ზოგ ქვეყანაში ოჯახის ექიმებიც მკურნალობენ (BPH-ის მკურნალობა დეტალურად).

პროსტატის კიბომსოფლიოში მამაკაცთა ყველაზე ხშირ კიბოებს შორისაა და სავარაუდოდ წელიწადში 1 მილიონ 600 ათას ახალ შემთხვევასა და 366 ათას სიკვდილს იწვევს. მაგალითად, აშშ-ში მამაკაცების პროცენტულად 11-ს სიცოცხლის განმავლობაში უსვამენ დიაგნოზს და ეს წილი ასაკთან ერთად იზრდება.

პროსტატის კიბოს ხუთწლიანი გადარჩენა პროცენტულად 98-ის დონეზეა. როცა საუბარია მილიონებზე მოქმედ ასეთ მნიშვნელოვან დაავადებაზე, რა თქმა უნდა, მიზეზები და რისკის გამზრდელი ფაქტორები ინტერესს იწვევს. ცნობილ რისკფაქტორებს შორისაა ოჯახური ისტორია, BRCA2 მუტაციის მატარებლობა, ხანდაზმულობა და დასავლური კვება. რისკთან დაკავშირებული ერთ-ერთი სადავო საკითხია მამაკაცებში ხშირი კეთილთვისებიანი გადიდების წამლები ფინასტერიდი და დუტასტერიდი.

ფინასტერიდი და დუტასტერიდი ტესტოსტერონის უფრო ძლიერ ანდროგენად (მამაკაცურ ჰორმონად), დიჰიდროტესტოსტერონად, გარდაქმნას ბლოკავს და კეთილთვისებიანი გადიდების ჩივილებს ამცირებს. ეს არის 5a-რედუქტაზის ინჰიბიტორები(5-ARI). ანდროგენები ათწლეულებია პროსტატის კარცინოგენეზის (კიბოს წარმოქმნის) მთავარ მამოძრავებლად ითვლება. მანამდე ორი დიდი რანდომიზებული კონტროლირებადი კლინიკური კვლევაჩატარდა ფინასტერიდის (PCPT) და დუტასტერიდის (REDUCE) მიერ პროსტატის კიბოს რისკზე გავლენის შესასწავლად.

ორივე კვლევამ აჩვენა, რომ 5-ARI-ით ნამკურნალევ მამაკაცებში ბიოფსიით პროსტატის კიბოს რისკი პლაცებოს მიმღებებთან შედარებით, შესაბამისად, % 25-ით და % 23-ით შემცირდა . თუმცა ფინასტერიდისა და დუტასტერიდის გამოყენებით მაღალი ხარისხის (გლისონის ქულა 8-დან 10-მდე) პროსტატის კიბოს სიხშირე შესაბამისად % 0.7-ით და % 0.5-ით გაიზარდა. ამ შედეგების საფუძველზე აშშ-ის სურსათისა და წამლების ადმინისტრაციამ (FDA) 5-ARI-ის მიერ მაღალი ხარისხის პროსტატის კიბოს რისკის შესაძლო ზრდის შესახებ 2011 წელს უსაფრთხოების გაფრთხილება გამოაქვეყნა. ამან ზოგი ექიმი ფინასტერიდისა და დუტასტერიდის ნაკლებ გამოწერამდე მიიყვანა იმ პაციენტებისთვისაც, ვისაც სარგებელი შეეძლო მიეღო. თუმცა PCPT-ის შემდგომმა ანალიზებმა აჩვენა, რომ ფინასტერიდი პროსტატის შემცირებით მაღალი ხარისხის კიბოს გამოვლენას ზრდიდა და ამგვარად პოტენციურ ჭარბდიაგნოსტიკურ მიკერძოებას ქმნიდა. ასევე PCPT-ის 18-წლიანი დაკვირვებისას გადარჩენაში ჯგუფებს შორის სტატისტიკურად მნიშვნელოვანი სხვაობა არ იყო.

დღევანდელ პრაქტიკაში მრავალი მამაკაცი კეთილთვისებიანი გადიდებისთვის ფინასტერიდსა და დუტასტერიდს იღებს. მაღალი მოხმარებისა და FDA-ს გაფრთხილების გამო წინააღმდეგობრივი შედეგების დასაზუსტებლად მეტი კვლევა იყო საჭირო. განხილული კვლევა 2018 წლის ნოემბერში Journal of the National Cancer Institute ჟურნალში ამ მიზნით გამოქვეყნდა. ეს 5-ARI-ის რეგულარულ მომხმარებელ მამაკაცებში პროსტატის კიბოს რისკის შემფასებელი ყველაზე დიდი პოპულაციური პროსპექტული (მომავალზე მიმართული) კვლევაა და თანამედროვე პრაქტიკას ასახავს.

შესაძლოა დაგაინტერესოთ:

• ტესტოსტერონის დეფიციტის სიმპტომები, მკურნალობა, ანდროპაუზა და პროსტატის კიბო
• ტესტოსტერონის დამატებით კიბოს პაციენტის ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესება
• მამაკაცებში ანდროპაუზის განსხვავებული მიზეზი: კიბოსთან დაკავშირებული ტესტოსტერონის ნაკლებობა

კვლევის დეტალები

• ყველა მონაწილე მამაკაცი 40 წლის ან უფროსი იყო.
• დასაწყისში ყველას შრატის სულ მცირე ერთი პროსტატის სპეციფიკური ანტიგენის (PSA) მაჩვენებელი ცნობილი იყო.
• კვლევა შვედეთის დედაქალაქსა და უდიდეს ქალაქ სტოკჰოლმში 2007 და 2015 წლებს შორის ჩატარდა.

კვლევის შედეგები

• შეფასებული 333 ათასი მამაკაციდან 23442-ს (%7) კვლევის 8 წლის რომელიმე პერიოდში კეთილთვისებიანი გადიდების პრეპარატი 5-ARI ჰქონდა მიღებული.
• 5-ARI მკურნალობა ზოგადად პროსტატის კიბოს რისკს ამცირებდა. გამოყენების ხანგრძლივობის ზრდა რისკს კიდევ ამცირებდა: 0.1-2 წლის გამოყენებისას %19; 2-4 წლისას %61; 4-6 წლისას %60 და 6-8 წლისას %69 შემცირება გამოვლინდა.
• ქვეანალიზში 5-ARI-ის გამოყენება გლისონის ქულის 6 და 7 მაჩვენებლებისას რისკს მნიშვნელოვნად ამცირებდა, მაღალი ქულის (8-10) დროს კი არ ცვლიდა.

დასკვნა

კეთილთვისებიანი გადიდების წამლებით, ფინასტერიდითა და დუტასტერიდით მკურნალობა შარდვის ჩივილებს ეფექტიანად ამცირებს და პროსტატის კიბოს რისკის მხრივ უსაფრთხოა.

• რა არის პროსტატის კიბოს რისკის კლასიფიკაცია?