Ağciyərin neyroendokrin şişlərində yeni müalicə: Everolimus ilə uzanan ömür

Son illərdə başda mədəaltı vəzi olmaqla qastrointestinal (mədə, bağırsaq, mədəaltı vəzi sistemi) neyroendokrin şişlərin müalicəsində çox irəliləyiş olmuşdur. Hədəfli müalicələr, ağızdan temozolomid və kapesitabin kimyaterapiyası, lutesium kimi radionuklid üsullarla ciddi yol keçilmişdir. 10 il əvvələ görə həm cavab, həm ömrə çox müsbət töhfə verib, biz onkoloqların yanaşmasını dəyişmişdir.

Lakin bu müalicələr ağciyərin neyroendokrin şişlərində indiyədək eyni istənilən təsiri verməmişdi. Hədəfli, kimyəvi və digər üsulların məhdud töhfəsi strategiyada boşluq yaradırdı. RADIANT-4 adlı, 2015 ECC Avropa Xərçəng Konqresində təqdim edilmiş iş isə ürəyimizə su səpdi. Ağciyər şişləri də daxil idi.

İrəliləyən, yaxşı diferensiasiyalı ağciyər və qastrointestinal neyroendokrin şişi olan cəmi 302 xəstə qiymətləndirilmiş, 90-ı ağciyər mənşəli olmuşdur. Böyrək və qastrointestinal neyroendokrin şişlərdə hədəfli istifadə edilən everolimusun ağciyərdə də cavab müddətini əhəmiyyətli uzatdığı görülmüşdür. Everolimusda irəliləməsiz sağqalma 11 ay, dərmansız 3,9 ay idi. Statistik çox əhəmiyyətli, elmi ictimaiyyəti təəccübləndirən və qane edən nəticədir.

Xəstələrin təxminən % 36-sının daha uzun yaşadığı görülmüşdür və bu çox əhəmiyyətlidir. İlk dəfə ağciyər neyroendokrin şişində hədəfli müalicə irəliləyişi olmuşdur. Rutin praktikanı sürətlə dəyişəcək görünür. Son nəticələr və sağqalma üstünlüyü dərc olunanda dünyada müalicə dəyişəcək kimi görünür. Xəstələrimiz üçün müjdədir.

Əlavə oxu: Everolimus necə təsir edir?

Everolimus mTOR inhibitorudur. İlk inhibitor rapamycin 1970-ci illərdə bakteriyadan alınıb göbələk dərmanı kimi istifadə edilmişdir. Sonra immuniteti basdırdığı görülüb orqan rəddini önləmək üçün başlanmış, hələ də işlədilir. 1990-cı illərdə xərçəngdə istifadə kəşf edilərək çoxlu iş başlanmışdır. İlk nəticə 2009-cu ildə Everolimusun irəliləmiş böyrək xərçəngi üçün Amerika Qida və Dərman İdarəsi (FDA) təsdiqi idi. Sonra pankreatik neyroendokrin şiş və süd vəzi xərçənginin bir növü üçün də təsdiq aldı. Bəs mTOR inhibitoru hüceyrəyə necə təsir edir?

mTOR protein kinaza adlı fermentdir, böyümə, çoxalma, hərəkət və zülal sintezində açar rol oynayır. Süd vəzi, prostat, ağciyər, melanoma, sidik kisəsi, beyin və böyrək kimi çox xərçəngdə həddən artıq aktivliyi onu basdıran dərmanların istifadəsi fikrini yaratmışdır.