Bəzi xərçəng dərmanları COVID-19-a qarşı qoruyucu ola bilərmi?

Yeni tədqiqat insan hüceyrələrinin səthində yerləşən və koronavirusun bağlanmasını təmin edən bir reseptor olan angiotenzinçevirici ferment 2 (ACE2) səviyyələrini azaldan müəyyən xərçəng dərmanlarının COVID-19 infeksiyasına qarşı müəyyən qorunma təmin edə biləcəyini düşündürür.
Bu xərçəng dərmanları arasında TOR/PI3K inhibitorları (everolimus, temsirolimus və alpelisib), antimetabolitlər (desitabin və gemsitabin), mitoz inhibitorları (kabazitaksel) və digər kinaza inhibitorları (dasatinib və crizotinib) var.
Nyu-York şəhərindəki Memorial Sloane Kettering Center-də (MSKCC) aparılmış tədqiqata 10 mart ilə 28 may 2020 tarixləri arasında COVID-19 pandemiyasınınilk aylarında xərçəng müalicəsi alan 1701 xəstə daxil edildi.
Tədqiqatçılar ACE2 səviyyələrini azaldan xərçəng dərmanları ilə müalicə edilən xəstələrdə digər dərmanları alanlarla müqayisədə əhəmiyyətli dərəcədə daha aşağı müsbət SARS-CoV-2 test nəticəsi olduğunu aşkar etdilər (%7-yə qarşı %12,9).
MSKCC-də elmi işçi olan tədqiqat müəllifi Michael Foote tədqiqat barədə belə dedi: "Bir çox onkoloq xəstələri müəyyən xərçəng dərmanları ilə müalicə etməyin COVID-19 riskini artıra biləcəyindən narahatdır. Bu məqaləyə görə bəzi onkoloqlar pandemiya zamanı siyahımızdakı müəyyən dərmanla xəstəni müalicə edərkən özlərini bir qədər daha rahat hiss edə bilərlər." dedi.
O, həmçinin tapıntıların yeni tədqiqatları təşviq edə biləcəyini irəli sürdü. Virusun sağ qalmaq və çoxalmaq üçün istifadə etdiyi yeni molekulyar siqnal nümunələrinin kəşfinə böyük maraq var. Müəyyən birləşmələrlə virusların hüceyrəyə daxilolma qabiliyyətinin azalması SARS-CoV-2-nin çoxalması üçün lazım olan spesifik siqnal yollarının pozula biləcəyini düşündürür. Əlavə tədqiqatlar virusun necə çoxaldığını daha yaxşı anlamaq və potensial olaraq yalnız xərçəng xəstələri üçün deyil, bütün xəstələr üçün yeni antiviral dərmanlar hazırlamaq məqsədilə laboratoriyada bu yeni viral siqnal yollarını araşdıra bilər.
Tədqiqat 19 avqustda JAMA Oncologyjurnalında onlayn dərc edildi.
Komanda tədqiqatının ilk hissəsində ACE2 gen ifadəsinin azalması ilə əlaqəli xərçəng dərmanlarını müəyyənləşdirmək üçün kompüter simulyasiyasından istifadə etdi. Sonra bu dərmanları alan xəstələri pandemiya zamanı qiymətləndirdilər.
1701 tədqiqat iştirakçısından 215 (%12,6) xəstəyə ACE2-ni azaldan xərçəng dərmanı verildi.
Xüsusilə gemsitabin kimyaterapiyasının istifadəsi SARS-CoV-2 müsbətliyinin azalması ilə əlaqələndirilmişdir (şans nisbəti 0,42).
Bu tədqiqatın randomizə edilmiş nəzarətli klinik tədqiqat deyil, retrospektiv (keçmişə yönəlik) təhlil olduğu unudulmamalıdır. Randomizə edilmiş nəzarətli klinik tədqiqatlar dərmanın xəstə üçün təsirli olub-olmadığını müəyyənləşdirməkdə qızıl standartdır.
Həmçinin bu tapıntılar COVID-19 peyvəndləri tapılmazdan əvvəl, pandemiyanın çox erkən dövründən gəlir. Bu tədqiqat bəzi dərmanların peyvənddən əvvəl virusa təsirini qiymətləndirdiyi üçün əhəmiyyətli ola bilər.
Lakin artıq təsirli peyvəndlər mövcud olduğu üçün bu tapıntıların necə tətbiq ediləcəyi qeyri-müəyyəndir. Peyvəndlərin virusun yayılmasının qarşısını almağın ən təsirli yolu olduğunu qəti bilirik. Delta variantının virusla ACE2 reseptoru arasında xüsusilə yüksək qarşılıqlı təsirə malik olduğu göstərildi; xərçəng dərmanlarının bu varianta qarşı daha çox və ya az təsirli olub-olmayacağı bilinmir.
*
ƏLAQƏLİ MÖVZULAR
- Covid-19 dünya və Türkiyə üzrə aktual statistikalar
- Koronavirus haqqında son xəbərlər və elmi yeniliklər
Mənbələr
Bu məqalə sizə faydalı oldu?
Rəyiniz məzmunumuzu yaxşılaşdırmağa kömək edir.





Oxucu şərhləri
Şərhinizi paylaşın
Adınız və şərhiniz yalnız administrator təsdiqindən sonra dərc olunur. E-poçt ünvanınız ziyarətçilərə heç vaxt göstərilmir.
İlk şərhi siz yazın.