Bitki mənşəli qidalanma kişilərdə yoğun bağırsaq xərçəngi riskini 22 faiz azaldır

Artıq aydın məlumdur ki, mədə-bağırsaq sistemi üçün bitki mənşəli qidalanma daha sağlamdır. Xüsusilə söhbət yoğun bağırsaqdan getdikdə qidalanma tərzi daha çox əhəmiyyət qazanır.

Kolon və rektum adlı bir-birinin davamı olan 2 strukturdan ibarət insanın yoğun bağırsağı nazik bağırsaqla müqayisədə xərçəngə daha həssasdır. Halbuki nazik bağırsağımız 7-8 metr uzunluğundadır və 1,5 metrlik yoğun bağırsaqdan 5 dəfə uzundur. Xəstəlik risklərinin fərqli olmasını müəyyən edən əsas amil qarşılaşdıqları toksik/zərərli maddələrin miqdarı və təsir müddəti kimi görünür. Həzm prosesindəki qidaların daxilindəki toksik maddələr yoğun bağırsağa çatdıqca daha da qatılaşır. İnsanların istehlak etdiyi bitki mənşəli qidalar heyvan mənşəli və emal olunmuş qidalarla müqayisədə daha az miqdarda toksik tərkibə malikdir.

170 min insanı əhatə edən araşdırma  

Təxminən 80 min kişi ilə aparılmış araşdırmada ən çox bitki mənşəli qidalananların ən az bitki mənşəli qidalananlarla müqayisədə 22% daha aşağı yoğun bağırsaq xərçəngi riskinə malik olduğu aşkar edildi. Eyni araşdırmaya 93 min qadın da daxil edilmişdi, lakin qadınlar üçün belə əlaqə tapılmadı.

ABŞ-dakı şəxslər üzərində aparılmış bu araşdırmanın məsul müəllifi Jihye Kim, ‘’Kolorektal (kolon və rektum= yoğun bağırsaq) xərçəng dünyada ən çox rast gəlinən üçüncü xərçəngdir. Həyat boyu hər 23 kişidən və hər 25 qadından birinin kolorektal xərçəngə tutulma riski vardır’’ dedi.

Araşdırmada insanlardan 180-dən çox maddəlik siyahıda müəyyən qida və içkiləri nə qədər tez-tez istehlak etdikləri və porsiyaları soruşuldu.

Qida qrupları sağlam bitki mənşəli qidalar (tam taxıllar, meyvələr, tərəvəzlər, bitki yağları, çərəzlər, mərci və noxud kimi paxlalılar), daha az sağlam bitki mənşəli qidalar (rafinə taxıllar, meyvə şirələri, kartof, əlavə şəkərlər) və heyvan mənşəli qidalar (heyvan yağı, süd məhsulları, yumurta, balıq və ya dəniz məhsulları, ət) olaraq təsnif edildi.

Kim, “Meyvələr, tərəvəzlər və tam taxıllar kimi qidalarda olan maddələrin xərçəngə səbəb ola biləcək xroniki iltihabı basdıraraq kolorektal xərçəng riskinin azalmasına töhfə verə biləcəyini düşünürük” dedi. Meyvə və tərəvəzlər zəngin lif tərkibindən əlavə çoxlu sayda və növdə vitamin, mineral və antioksidant kimi mikroqida maddələri ehtiva edir.

Kişilər arasındakı əlaqənin irqə və etnik mənşəyə görə də dəyişdiyi görüldü. Məsələn, yapon amerikalı kişilərdə xərçəng riskinin azalması 20% olduğu halda, ağdərili kişilər üçün bu göstərici 24% idi. Etnik mənşələr arasındakı fərqlər barədə daha çox araşdırmaya ehtiyac vardır.

Tədqiqatçılar araşdırmanın “müşahidə xarakterli” olması səbəbindən bitki mənşəli qida qəbulu ilə kolorektal xərçəng riski arasında səbəb-nəticə əlaqəsi barədə hələ nəticəyə gəlməyin mümkün olmadığını da bildirdilər.