Blalock – Taussig şuntu 1944 – Mavi körpə sindromunun müalicəsi

Həkim Sherwin B. Nuland, cərrahi müalicələrin mövcud olmadığı 1930-cu illərdə Johns Hopkins Xəstəxanasında mavi körpə sindromunun ümidsiz xarakterindən bəhs edərkən belə yazır:

“Pediatrik Kardiologiya Klinikasında keçirilən bir günortadan sonra ən səbirli həkimlərin belə səbrinin sınağa çəkildiyi bir məkan idi. Klinika nəfəs darlığı səbəbindən ən kiçik hərəkətdə huşunu itirən, inkişafdan qalmış uşaqlarla dolu idi. Burunları, qulaqları, ətrafları və bəzən bütün bədənləri sianozla (bədənin barmaq ucları, dodaqlar, dırnaq altı kimi müəyyən nahiyələrində yaranan maviyə çalan bənövşəyi rəng dəyişikliyi) örtülmüşdü. Hava çatışmazlığını ağırlaşdırmamaq üçün yerdə çömbələr və ya müayinə masalarında hərəkətsiz uzanardılar.”

Fallot tetradası, mavi körpə sindromunun geniş yayılmış səbəblərindən birini göstərir. Bu ürək qüsuru olan körpələrin qanında oksigen səviyyəsi aşağıdır, çünki normalda sol və sağ mədəcikləri ayıran divarda ürəyin sol mədəciyində oksigenli və oksigensiz qanın qarışmasına səbəb olan bir dəlik vardır. Bundan əlavə, ağciyər qapağının yaxınlığındakı daralma qanın ürəkdən ağciyərlərə qan daşıyan ağciyər arteriyalarına axınını azaldır.

Amerikalı kardioloq Helen Taussig mavi körpə sindromlu körpələrdə qanı ağciyərlərdə oksigenləndirərək əlavə qan əldə etməyin mümkün olub-olmadığı barədə amerikalı cərrah Alfred Blalock və onun köməkçisi Vivien Thomas ilə işlədi.

1944-cü ildə əməliyyat 15 aylıq bir qız uşağında həyata keçirildi və həmin tarixdən etibarən minlərlə həyat xilas edildi. Cərrah Blalock körpücükaltı arteriyanı ağciyər arteriyasına birləşdirdi (günümüzdə prosedurda süni borudan istifadə edilə bilər). Köməkçisi Thomas kiçik qızda ilk cəhdi etməzdən əvvəl əməliyyatı 200-dən çox itdə həyata keçirmişdi.

Blalock-Taussig şuntu müasir ürək cərrahiyyəsi dövrünün başlanğıcını göstərir. Açıq ürək cərrahiyyəsi dövrünün başlaması ilə cərrahlar artıq birbaşa ürəyi aça və onun qüsurlarını bərpa edə bilirlər. Ürəyin daxili divarındakı dəliyin Gore-Tex yaması ilə bağlanması buna bir nümunədir. Buna görə Blalock-Taussig şuntunun tətbiq tezliyi azalmışdır.

Məqalədəki şəklin izahı: Mədəciklərarası çəpər defektini (sarı nöqtə ilə işarələnmiş, ürəyin sağ və sol tərəfləri arasındakı dəliyi) göstərən diaqram.

Məqalədə adı çəkilən tarixi şəxslər: Helen Brooke Taussig (1898 – 1986), Alfred Blalock (1899 – 1964), Vivien Theodore Thomas (1910 – 1985)

• Əvvəlki mövzu: Dializ 1943 – Böyrək çatışmazlığının müalicəsi
• Növbəti mövzu: Xərçəng kimyaterapiyası 1946 – Xərçəng müalicəsində inqilab