Böyrək hüceyrəli karsinoma nədir? Əlamətləri və müalicəsi

Böyrək hüceyrəli karsinoma nədir?

Böyrək hüceyrəli karsinoma böyrək xərçənginin ən çox görülən növüdür və halların % 90-ını təşkil edir.

Daxili orqanlarımızdan böyrəyin əsas funksiyası qandakı tullantıları süzməkdir. Süzülmüş tullantılar və artıq su sidiyə çevrilir. Sidik sonra ureter adlanan borulara enir və ifraz edilənədək sidik kisəsində saxlanır.

Mühüm funksiyalı böyrəyin ən yayğın xərçəngi olan böyrək (renal) hüceyrəli karsinomanın səbəblərini, risk amillərini, əlamətlərini, diaqnostikasını, müalicə və qorunma yollarını ehtiva edən yazını sizin üçün hazırladıq.

Böyrək hüceyrəli karsinomanın səbəbləri və risk amilləri

Böyrək hüceyrəli karsinomanın səbəbləri hələ qəti müəyyən edilməyib. Lakin tədqiqatçılar xəstəliklə əlaqəli bir neçə məlum risk amili aşkarlayıblar.

Böyrək xərçəngi risk amillərinə bunlar daxildir:

• Kişi olmaq
• 50 yaşdan yuxarı olmaq
• Dializdə olmaq
• Piylənmə
• Von Hippel-Lindau xəstəliyi kimi bəzi digər genetik xəstəliklər və ya meylliliklər
• Siqaret çəkmək (böyrək hüceyrəli və ağciyər xərçəngi siqaretin riskini artırdığı çoxlu xərçəngdən yalnız ikisidir)
• Ailədə böyrək və ya sidik kisəsi xərçəngi keçmişinin olması
• Aspirin və asetaminofen kimi ağrıkəsicilərin uzunmüddətli istifadəsi.

Böyrək hüceyrəli xərçəngin əlamətləri hansılardır?

Böyrək hüceyrəli karsinomanın əlamətləri təəssüf ki, adətən xəstəlik irəlilədikdə aşkarlanır. Bu növə məxsus erkən diaqnostika xərçəng skrininqi üsulu yoxdur.

Renal hüceyrəli karsinomanın əlamətləri arasında bunlar var:

• Sidikdə qan (gözlə və ya mikroskopik görülən)
• Qarında kütlə
• Qarnın yan hissəsində və ya belin aşağısına doğru hiss olunan ağrı
• İstənməyən çəki itkisi
• Yorğunluq 

- Əlaqəli mövzu: Sidikdə qan gəlməsinin 10 səbəbi

Diaqnostika

Böyrək xərçənginə adətən başqa səbəbdən radioloji görüntüləmə zamanı həkimin böyrək xərçəngindən şübhələnməsi ilə diaqnoz qoyulur.

Böyrək hüceyrəli karsinomanın diaqnostikası müxtəlif görüntüləmə və qan testləri ilə aparılır. Ultrasəs, kompüter tomoqrafiyası, MR (MRT) müayinəsi və intravenoz pieloqram (IVP) böyrək xərçəngi diaqnostikasına kömək edən görüntüləmə üsullarıdır. Sonra böyrək biopsiyası ilə xərçəngin olub-olmadığı və növü təsdiqlənir.

Xərçəng müəyyən edilərsə, yaxın toxuma və orqanlara yayılıb-yayılmadığını anlamaq üçün əlavə testlər lazım ola bilər. Buna mərhələləndirmə deyilir. Böyrək xərçəngi mərhələləndirməsində ən çox istifadə edilən görüntüləmə üsulu PET-BT-dir.

-Əlaqəli mövzu: Böyrək xərçənginin mərhələləri

Böyrək hüceyrəli xərçəng necə müalicə edilir?

Böyrək hüceyrəli karsinomanın müalicəsi adətən fərqli müalicələrin kombinasiyasını əhatə edir:

• Böyrəyin hamısını əməliyyatla çıxarmaq böyrək hüceyrəli karsinomada geniş tətbiq edilən müalicədir.
• Başqa üsul şiş embolizasiyası, yəni xərçəngi qidalandıran arteriyaları tıxayaraq müalicə etməkdir.
• Radioterapiya böyrək xərçəngində istifadə oluna bilər, lakin digər xərçənglərlə müqayisədə təsiri daha az ola bilər.
• Kimyaterapiya böyrək hüceyrəli karsinomanın müalicəsində geniş istifadə edilmir. İmmunoterapiya ilə birlikdə və ya immunoterapiya effektiv olmadıqda tətbiq oluna bilər.
• İmmunoterapiya, çoxlu böyrək xərçəngi növü üçün effektiv müalicə seçimidir. İmmunoterapiya dərmanları immun sistemini stimullaşdıraraq işləyir. Hazırda həm nəzarət nöqtəsi inhibitorları, həm də sitokinlər renal hüceyrəli xərçənglər üçün istifadə edilir.
• Böyrək xərçəngi olan bəzi insanlarda istifadə üçün müxtəlif hədəfə yönəlmiş ağıllı dərmanlar təsdiqlənmişdir. Bunlar xərçəng hüceyrələrinin böyüməsini və ya yayılmasını əngəlləyir. Bunu birbaşa hüceyrələrə hücumla və ya şişləri qidalandıran damarların böyüməsinin qarşısını almaqla edirlər.

Bu dərmanlar bunlardır:

• Sutent (sunitinib)
• Nexavar (sorafenib)
• Votrient (pazopanib)
• Inlyta (aksitinib)

Böyrək xərçəngi üçün yeni dərmanları araşdıran klinik tədqiqatlar davam edir. Hər xəstə seçimlər barədə həkimi ilə danışmalıdır.

Qorunma yolları

Böyrək xərçənginin qarşısının alınmasının sübut edilmiş üsulu olmasa da, riski azaltmaq üçün ata biləcəyimiz addımlar var.

• Siqaret yalnız böyrək hüceyrəli karsinoma riskini artırmır; çəkməyə davam etmək müalicəni daha az effektiv edə bilər.
• İş yerində tüstü, toz və kimyəvi maddələrə məruz qalırsınızsa, bunları tanıyın. Benzin, dizel egzozu, arsen, berillium, vinil xlorid, nikel xromatlar, kömür məhsulları, xardal qazı və xlormetil efirlər hamısı kanserogendir və bəzi iş mühitlərində ola bilər. Xərçəngin peşə səbəbləri və özünüzü necə qoruyacağınız barədə daha çox öyrənin.
• Böyrək hüceyrəli karsinomanın digər mühüm risk amili piylənmədir. Bunun qarşısını almaq üçün sağlam və balanslı qidalanın. Meyvə-tərəvəzlə zəngin, heyvan yağı və duzu az olan pəhriz seçərək müntəzəm gəzin və idman edin.

Əlaqəli mövzu

Böyrək xərçənginin əlamətləri, mərhələləri və müalicəsi