Covid-19 peyvəndi vurdurmaq istəməyən şəxslərlə necə danışmalı?

Dr. Mitchell A. Kaminski bir pasiyentin fikirləri onu çaşdıranda hələ də bu yaxınlarda COVID-19-a qarşı peyvənd olunmağın sevincini və rahatlığını yaşayırdı. Bir neçə yanaşı xəstəliyi olan orta yaşlı kişi pasiyent pnevmoniya peyvəndindən imtina etmiş və soruşulmadan koronavirus peyvəndi də vurdurmayacağını əlavə etmişdi. Bu pasiyent peyvənd olunmağın onu öldürə biləcəyini eşitmişdi.

Kaminski çox nadir əlavə təsirlərin ABŞ-da heç kimi öldürmədiyi, lakin COVID-in hər gün minlərlə insanı öldürdüyü də daxil olmaqla tibbi faktlarla etiraz etdi. Kaminski pasiyentin "Onda sadəcə COVID-ə yoluxmaq riskini qəbul edəcəyəm" dediyini xatırladı. Söhbət orada bitdi.

Pasiyentlə dialoqun açdığı üfüq

Bu təcrübə Filadelfiyadakı Thomas Jefferson Universitetində əhali sağlamlığı proqramının direktoru olan Kaminski-ni COVID-19 peyvəndi vurdurmaq barədə tərəddüd edən və ya şübhəli yanaşan pasiyentlərlə danışıq tərzini yenidən düşünməyə sövq etdi. Kaminski indi peyvənddən ölməkdən qorxan həmin pasiyenti görsəydi, daha çox maraqlanacağını söylədi.

Kaminski indi peyvənd olunmaq istəməyən pasiyentin inanclarına tam qarşı çıxmaq əvəzinə, nəzakətlə peyvəndə etirazının səbəblərini soruşur və peyvəndlər haqqında məlumat verir. Lakin əsasən dinləyir.

COVID-19 peyvəndi vurdurmağın riskləri barədə həkimlərlə pasiyentlər arasında söhbətlər artdıqca peyvənd olunmaq hüququ ümumilikdə daha geniş yayılır. Həkimlər peyvəndin təhlükəsizliyi və əhəmiyyəti haqqında, pasiyentlərinin çoxunun COVID-19 peyvəndi vurdurmasına səbəb olacağını düşündükləri məlumatları çatdırmaq üçün müxtəlif üsullardan istifadə edirlər.

Kaiser Ailə Fondunun araşdırmasına görə, amerikalıların təxminən %80-i COVID peyvəndi olunub-olunmamaq barədə qərar verərkən yardım üçün həkimlərə, tibb bacılarına və digər səhiyyə mütəxəssislərinə müraciət edəcəklərini söyləyir.

Etimadsızlığı aşmaq

Pasiyentlər adətən həkimləri ilə güclü bağ hiss etsələr də, xüsusilə bəzi icmalarda tibb qurumuna etimadsızlıq hələ mövcuddur.

Kaiser Ailə Fondu qaradərili şəxslərin üçdə birinin "gözlə və gör" yanaşmasını seçdiyini, %23-nün isə yalnız məcbur olduqda peyvənd olunacağını və ya heç olunmayacağını bildirdi.

Sifilisli qaradərili kişilərdən müalicənin əsirgəndiyi bədnam Tuskegee təcrübələri kimi tibbdəki tarixi irqçi hadisələrə görə etimadsızlıq davam edir. Lakin Thomas Jefferson Universitetinin ailə həkimi Krys Foster həkimlərin bütün qaradərili pasiyentlərin peyvənd tərəddüdünün eyni səbəblərə malik olduğunu fərz etməməli olduqlarını söylədi.

"Peyvənd olunmaq barədə tərəddüd edən və ya narahatlığı olan pasiyentlərlə işləmə təcrübəmə əsasən, onların çoxu sadəcə daha çox məlumat axtarır və hətta tibbi keçmişləri nəzərə alındıqda peyvəndlənmənin təhlükəsiz olduğunu demək üçün mənim təsdiqimi də istəyir." dedi.

COVID İrqi Məlumat İzləyicisi kimi mənbələr qaradərili amerikalıların digər irqi və ya etnik qruplardan daha yüksək COVID ölüm göstəricisinə malik olduğunu və bunun peyvəndlənməni daha həyati etdiyini müəyyən edib. Bununla belə, Foster peyvənd qorxusunun internetdə müxtəlif yerlərdə rast gəlinən yanlış məlumatlarla yarana biləcəyini söylədi.

İnsanları peyvənd olunmağa təşviq etmək və yanlış məlumatları aradan qaldırmaq üçün Foster COVID-19 peyvəndi vurdurmağın nə qədər təhlükəsiz olduğunu və peyvəndlərin əlavə təsirlərini müzakirə etməyə vaxt ayırır, sonra isə necə peyvənd olunmağı tez izah edir.

• Əlaqəli mövzu: Niyə koronavirus peyvəndi vurdurmalıyam? Bu qədər sürətlə hazırlanmış peyvənd etibarlıdırmı?

Foster həmçinin “Bəzi şəxslər üçün qəbul vaxtı tapmaq və ya test məntəqələrinə çatmaq çətin ola bilər. Peyvənd oluna bilməmək avtomatik olaraq 'tərəddüd' kimi qiymətləndirilməməlidir.” dedi. "Bərabər məlumat və çıxış imkanı təmin etməklə ağdərili olmayan icmalara qarşı sağlamlıq ədalətsizliklərini düzəltməyə kömək etmək və onları 'yanlış' peyvənd münasibətinə görə günahlandırmağı dayandırmaq tibb ictimaiyyətinin vəzifəsidir."

Nümunə göstərin

Nyu-York ştatının İtaka şəhərindəki Cayuga Ailə Təbabətindən Dr. Jamie Loehr uşaqlarının peyvəndlərini rədd edən və ya təxirə salan pasiyentlərinin sayının həmişə orta göstəricidən yüksək olduğunu söylədi. Dr. Loehr onları öz praktikasından uzaqlaşdırmır, nəzakətlə peyvəndlər haqqında maarifləndirməyə davam edir.

Pasiyentlər Loehr-dən peyvəndə etibar edib-etmədiyini soruşanda o, əminliklə cavab verir: "Sadəcə inanmıram, özüm peyvənd olunmuşam və peyvənd oluna bilən hər kəsə tövsiyə edirəm."

Bu yaxınlarda azyaşlı uşaqlarını peyvənd etdirmək istəmədiyini bildirmiş ana yoxlamaya gəlib artıq COVID peyvəndi vurdurduğunu deyəndə o, təəccübləndi. "Bunun peyvənd olunmaq istəyəcək qədər vacib olduğuna özü qərar verdi." dedi.

Səhiyyə işçilərinin tərəddüdü

Bəzi səhiyyə işçilərinin peyvənd növbəsinin önündə olmaqla bağlı narahatlığı ümumi əhali arasında həkimlərin həll etməli olduğu digər peyvənd tərəddüdü mənbəyi ola bilər. Oktyabr və noyabr 2020-də aparılmış, yanvar 2021-də Vaccines jurnalında dərc edilmiş və təxminən 3.500 səhiyyə işçisinin iştirak etdiyi sorğuda yalnız üçdə biri (%36) peyvənd mövcud olan kimi onu vurduracağını söyləmişdi. Kaiser Ailə Fondunun COVID-19 Peyvənd Monitoruna görə, fevralın ortasından sonuna qədər səhiyyə işçilərinin %54-ü peyvənd olunduğunu, %10-u isə mümkün qədər tez peyvənd olunmağı planlaşdırdığını bildirib.

Vaccines adlı elmi jurnalın müəlliflərindən biri olan və Internal Medicine Newsnəşrinin məsləhət şurasında çalışan daxili xəstəliklər mütəxəssisi Dr. Eileen Barrett peyvəndlərlə bağlı şübhələrin aradan qaldırılmasının səhiyyə işçilərinə diqqətli yanaşma tələb etdiyini söyləyir. "İnsanlarla olduqları yerdə görüşməli və onların narahatlıqlarını eşitmək üçün əlimizdən gələni etməliyik, onları kiçiltmədən, diqqətlə dinləməliyik. Peyvəndi dəstəkləməkdə rollarının nə qədər vacib olduğunu təsdiqləyin və həmçinin sual vermələrini də dəstəkləyin."

Albuquerque-dəki Nyu-Meksiko Universitetində COVID-19 pasiyentlərinə və daxili xəstəliklər şöbəsinə baxan Barrett “Həkimlərin və digər səhiyyə işçilərinin güclü şəxsi ifadələri vacibdir. Yalnız pasiyentlərə təsir etmək üçün deyil, həmçinin səhiyyə mütəxəssisləri üçün nümunə kimi də.” deyərək diqqət çəkdi.

Sevdikləriniz üçün edin

ABŞ Konqresinin ABŞ Qida və Dərman İdarəsini (FDA) dəstəkləmək üçün yaratdığı qeyri-kommersiya təşkilatı Reagan-Udall Fondu fokus qruplarında bəzi mesajları sınaqdan keçirdi. İştirakçılar peyvəndlərin niyə bu qədər tez hazırlanması haqqında bu izaha müsbət cavab verdilər: "Peyvəndin hazırlanması adi vaxtdan daha sürətli irəlilədi, çünki hər kəs bunu ən yüksək prioritetə çevirir."

Fondun baş icraçı direktoru Susan Winckler insanların peyvənd olunmağa motivasiyasının olmadığını söylədi. Lakin onlar aşağıdakıları peyvənd olunmaq üçün yaxşı səbəb saydılar: "Peyvənd vurduraraq uşaqlarımı, valideynlərimi və digər sevdiklərimi qoruya bilərdim."

Həkimlər həmçinin peyvəndlərə etimad yaratmaq üçün dini liderlər kimi icmaya təsir edən şəxslərlə əməkdaşlıq edə bilərlər.

Həmçinin ümumi praktik həkimlərin verdiyi mesajlar güclü və təsdiqləyici ola bilər.

Nəticə olaraq, irəli aparan yol insanların sual verməsi üçün məkan yaratmaqdır.

ƏLAQƏLİ MÖVZULAR

• Covid-19 dünya və Türkiyə üzrə aktual statistika
• Koronavirus haqqında son xəbərlər və elmi yeniliklər

Xarici məzmunu görmək üçün seçimləri tənzimləyin

Xarici məzmunu görmək üçün seçimləri tənzimləyin