Maye biopsiya (qan testi) ilə erkən xərçəng diaqnozuna bir addım yaxınlaşdıq

Bu gün xərçəngi erkən aşkarlayan qan testi yoxdur! Ona görə ən çox araşdırılan mövzulardan biri xərçəngin erkən diaqnozu strategiyalarıdır. Noyabr 2018-də Nature jurnalında, epigenetik pozuntular və maşın öyrənməsi tipli süni intellektdən istifadə ilə erkən diaqnoz verə bilən maye biopsiya (qan testi) hazırlandığı elan edildi.

Əvvəl epigenetik profil çıxarılıb hər xərçəngə xüsusi minlərlə fərq tapıldı. Sonra Big Data (böyük verilənlər) yanaşması ilə qanda xərçənglə bağlı DNAvarlığını tapan və növünü ayıran təsnifatçılar üçün maşın öyrənməsi tətbiq olundu.

7 fərqli xərçəngli (ağciyər, pankreas, yoğun bağırsaq, qan, sidik yolları, böyrək) 300 xəstədən şiş və sağlamlardan nümunələr qanda dövr edən hüceyrəsiz DNA təhlili ilə müqayisə edildi. Hər nümunədə plazmada üzən (cell free = hüceyrəsiz) DNAşiş DNA-sı ilə uyğunlaşdırıldı.

Bu iş bizə nə deyir?

• Erkən diaqnoz uğuru artıran əsas amildir. Bu test gələcəkdə erkən diaqnoz verə bilər.
• İndiki maye biopsiya testlərinin erkən diaqnozda təsiri yoxdur.

Qeyd: Onkologiyada FDA təsdiqli 2 maye biopsiya var: biri kiçik hüceyrəli olmayan ağciyər xərçəngində EGFR mutasiyalarını tapmaq üçündür (cobas testi). Digəri CellSearch sistemidir, diaqnozda və kimyaterapiya bitəndən sonra 2 il ərzində dövr edən xərçəng hüceyrələrini tapır. Hər iki test artıq diaqnoz qoyulmuşa kömək üçündür.

Vurğulanmalıdır ki, maye biopsiya testlərinin erkən diaqnozda istifadəsi üçün FDA təsdiqi yoxdur.

• Bunlar testin ilk nəticələridir. Fərqi maşın öyrənməsi və epigenetik dəyişikliyi də nəzərə almasıdır. Çox xəstəli klinik iş və əlavə təhlillərlə dəqiqlik sübut edilməlidir.
• Xərçəng diaqnozu necə qoyulur?
• Sağlam hüceyrədə də yüzlərlə mutasiya böyük təəccüb yaratdı
• Sağlam şəxslərdə erkən diaqnoz üçün maye biopsiya tövsiyə etmirik! Niyə?