Merkel hüceyrəli dəri xərçənginin müalicəsi üçün ilk dəfə dərman FDA təsdiqi aldı

FDA dəri xərçənginin nadir və aqressiv forması olan Merkel hüceyrəli karsinomanın müalicəsi üçün ilk dəfə dərman təsdiqlədi. 23 mart 2017-ci ildə FDA, metastatik Merkel hüceyrəli karsinoması olan, əvvəllər kimyaterapiya almamış xəstələr də daxil olmaqla yetkin və 12 yaşlı və daha böyük pediatrik xəstələrin müalicəsi üçün avelumab adlı immunoterapiya dərmanına (bazar adı Bavencio®) sürətləndirilmiş təsdiq verdi.

Merkel hüceyrəli dəri xərçəngi nədir?

Merkel hüceyrəli xərçəng dərinin “Merkel” adlanan hüceyrələrindən inkişaf edən xərçəng növüdür. Ranvier və ya toxunma epitel hüceyrələri kimi də tanınan Merkel hüceyrələri dərimizdə yerləşən səthi toxunma hissi üçün zəruri olan oval formalı mexanoreseptorlardır. Merkel hüceyrəli xərçəng əsasən açıq dərili yaşlı yetkinlərə təsir edən, regional təkrarlanmaya və regional limfa düyünlərinə metastaz verməyə meyilli, nadir rast gəlinən və aqressiv biologiyalı dəri xərçəngidir. Bu şişi təsvir etmək üçün dərinin neyroendokrin və ya birincili kiçikhüceyrəli karsinoması, trabekulyar hüceyrəli karsinoma və dərinin anaplastik xərçəngi daxil olmaqla müxtəlif başqa terminlər də istifadə edilir. Nadir şişlərdən biridir; belə ki, ABŞ statistikasına görə, təxminən hər 166.000 nəfərdən 1-də görülür. Kişilərdə daha çox rast gəlinir və median rastgəlmə yaşı kişilər üçün 74, qadınlar üçün 76-dır. Bu xəstəlik üçün müəyyən edilmiş risk amilləri günəşin UV şüalarına intensiv məruz qalmaq, açıq dəriyə sahib olmaq, immun sistemini basdıran infeksiyaların olması və ya immun sistemini basdıran (immunosupressiv) dərmanlar istifadə etmək və ikincili xərçənglərin olmasıdır. Merkel hüceyrəli karsinoma lezyonlarının %81-i günəş görən nahiyələrdə aşkarlanır.

Merkel hüceyrəli karsinoma diaqnozu qoyulmuş, regional şişi olan xəstələrin böyük hissəsini əməliyyatla müalicə etməyə çalışarkən xəstələrin təxminən yarısında residiv (xəstəliyin təkrarlanması) müşahidə olunur, %30-dan çoxunda isə xərçəng bədənin digər nahiyələrinə yayılaraq metastatik xəstəliyin inkişafına səbəb olur.

Avelumab xərçəng hüceyrələrinin immun sistemindən gizlənməsini təmin edən hüceyrə mexanizmlərindən biri olan PD-1 və PD-L1 zülallarının qarşılıqlı təsirini əngəlləyərək immun sisteminin aktivləşməsinə və xərçəng hüceyrələrinə hücum etməsinə kömək edən immunoterapiya dərmanıdır.

Tədqiqat

Avelumabın təsdiqi əvvəllər ən azı bir dəfə kimyaterapiya rejimi tətbiq olunmuş, metastatik Merkel hüceyrəli karsinoma diaqnozlu 88 xəstənin daxil edildiyi təkqollu tədqiqatın məlumatlarına əsaslanır. Tədqiqatda tam və ya qismən cavab göstəriciləri (ümumi cavab göstəricisi) şiş ölçüsünün kiçilməsinə görə qiymətləndirilmişdir. Həmçinin müalicəyə cavab verən xəstələrdə şişin nəzarətdə saxlandığı müddətlər (cavab müddəti) araşdırılmışdır. Avelumab ilə müalicə olunan 88 xəstənin %33-ündə tam və ya qismən cavab müşahidə edilmişdir. Müalicəyə cavab xəstələrin %86-sında 6 aydan, %45-ində isə 12 aydan uzun sürmüşdür.

Avelumabın tez-tez rast gəlinən əlavə təsirləri arasında yorğunluq, əzələ-skelet sistemi ağrısı, ishal, ürəkbulanma, venadaxili tətbiqlə bağlı reaksiyalar, səpgi, iştahanın azalması və ətrafların şişməsi (periferik ödem) sayıla bilər.

Tövsiyə olunan doza və tətbiq forması: Hər 14 gündən bir, 10 mg/kg dozada, venadaxili 60 dəqiqəlik infuziya.

Avelumab FDA təsdiqini xəstələrin klinik fayda görəcəyi gözlənilən klinik tədqiqat məlumatlarından istifadə etməklə, ciddi xəstəlik üçün tibbi ehtiyacı qarşılamaq məqsədilə FDA-nın dərman təsdiqi mexanizmlərindən biri olan sürətləndirilmiş prosedurla (accelerated approval) almışdır. Avelumabın klinik faydasını təsdiqləmək üçün əlavə klinik araşdırmalara ehtiyac var və dərmanın sponsoru da bu tədqiqatları davam etdirir.