Orta yaşda özofagus (qida borusu) xərçənginin rastgəlmə tezliyində nəzərəçarpan artım

5 milyondan çox insanın yaşadığı Florida-da aparılmış tədqiqata görə, 2012-ci ildən 2019-cu ilədək özofagus (qida borusu) xərçənginin orta yaşlı insanlarda rastgəlmə tezliyi təxminən iki dəfə artmışdır.

Tədqiqat müddətində özofaqoqastroduodenoskopiyada heç bir artım olmadığı üçün tədqiqatçılar bu məlumatların özofagus xərçənginin prevalensiyasındakı (rastgəlmə tezliyi) real artımı əks etdirdiyi qənaətinə gəldilər.

QEYD: Prevalensiya müəyyən müddət (məsələn, 1 il) ərzində bir xəstəliyin cəmiyyətdə rastgəlmə tezliyini göstərən ölçüdür. Xərçəngdə prevalensiya, məsələn, hər 100 min nəfər arasında həmin diaqnoza malik xəstələrin sayını ifadə edir.

Gainesville, Florida Universitetindən Bashar J. Qumseya mətbuat açıqlamasında bunları söylədi: "Hər hansı xərçəngin prevalensiyasında artım gördükdə bunun yalnız daha yaxşı xərçəng skrininqindən qaynaqlandığını, yoxsa xəstəliyin prevalensiyasında real artım olduğunu sorğulamalıyıq."

Dr. Qumseya bu tədqiqatın nəticələrini 2022 Digestive Disease Week (Həzm Sistemi Həftəsi) toplantısından əvvəl mətbuat açıqlamasında təqdim etdi.

Dr. Qumseya və həmkarları OneFlorida Klinik Məlumat Tədqiqat Şəbəkəsindən əldə edilən elektron sağlamlıq məlumatlarından istifadə etməklə özofagus xərçənginin və Barrett özofagusunun (və ya Barrett sindromunun) prevalensiyasını qiymətləndirdilər.

QEYD: Mədə turşusu reflüsü uzun müddət özofagusun aşağı hissəsinə gedərsə, onun daxili səthini zədələyə bilər. Bu da normalda yastı hüceyrələrlə örtülü sahənin vəz hüceyrələri ilə əvəzlənməsinə səbəb olur (anormal metaplastik dəyişiklik). Bu vəz hüceyrələri mədə və bağırsaq hüceyrələrinə bənzəyir və mədə turşusuna daha davamlıdır. Yaranan bu vəziyyət Barrett özofagusu adlandırılmışdır. Reflü nə qədər uzun davam edərsə, Barrett özofagusunun yaranma ehtimalı da o qədər artacaqdır.

Verilənlər bazasındakı xəstə sayı ildən-ilə fərqlənirdi, lakin aralıq 4,2 ilə 5,4 milyon arasında idi. Xəstələr yaşa görə 3 qrupda təsnif edildi: gənc xəstələr (18 – 44 yaş), orta yaşlı xəstələr (45 – 64 yaş) və yaşlı xəstələr (≥ 65 yaş).

Özofagus xərçənginin prevalensiyası yaşlı qrupda orta yaşlı qrupa nisbətən əhəmiyyətli dərəcədə yüksək idi. Lakin zamanla yaşlı qrupda prevalensiya sabit qaldığı halda, orta yaşlı qrupda artdı.

Orta yaşlı xəstələr arasında özofagus xərçənginin prevalensiyası 2012-ci ildə hər 100 min nəfərdə 49 ikən, 2019-cu ildə hər 100 min nəfərdə 94-ə yüksəlmişdir. Orta yaşlı qrupda Barrett özofagusunun prevalensiyası da 2012-ci ildə hər 100 min nəfərdə 304-dən 2019-cu ildə hər 100 min nəfərdə 466-ya artmışdır.

Dr. Qumseya bu artımlar barədə bunları söylədi: “Prevalensiyadakı bu böyük artım biz həkimləri narahat etməlidir və risk altında olan orta yaşlı xəstələrdən özofagus xərçəngi üçün daha çox skrininq istəməliyik. Bu məlumatlarla apardığımız digər təhlillərdən bilirik ki, xəstələr özofagus xərçəngi üçün 4 və ya daha çox risk amilinə malik olsalar belə endoskopiya etdirmirlər. Buna görə həm xəstənin, həm də səhiyyə xidmətini göstərən şəxsin baxışından əlimizdən gələnin ən yaxşısını edə bilərik. ABŞ-da artıq əksər insanlar 45 yaşından etibarən kolonoskopiyaya başlayırlar; birdən çox risk amili olan şəxslərdə eyni vaxtda endoskopiya etmək Barrett özofagusu və özofagus xərçəngi olan daha çox xəstənin aşkarlanmasına kömək edə bilər.”

Özofagus xərçənginin risk amilləri bunları əhatə edir:

• İrəli yaş və qadın cinsi
• Siqaret və alkoqol
• Barrett özofagusu
• Qastroezofageal reflü xəstəliyi
• Piylənmə
• Qidalanma (isti və lifdən kasad qidalanma)
• Axalaziya
• Tiloz
• Plummer-Vinson sindromu
• HPV infeksiyası