Patologiya hesabatında limfovaskulyar (LVI) və perinevral invaziya (PNI) nə deməkdir?
Bu məqalədə
Patologiya hesabatında LVI (limfovaskulyar invaziya) və ya PNI (perinevral invaziya) yazılırsa, patoloq mikroskop altında şiş hüceyrələrini müvafiq olaraq limfa və ya qan damarının daxilində yaxud sinirin daxilində, ətrafında və ya boyunca görmüş deməkdir. Bu, xərçəngin yayıldığı anlamına gəlmir; yayılma üçün bir yolun mövcud olduğunu və risk proqnozunun buna uyğun dəyişdiyini göstərir. Hər iki tapıntı bir çox xərçəngdə daha əlverişsiz gedişatla əlaqəlidir; lakin onların mənası xərçəng növünə görə dəyişir və təkbaşına müalicə qərarı vermir. Hesabatda “aşkar edilmədi” yazılması da riskin sıfır olduğunu göstərmir.
Bu yazı kimlər üçündür? Patologiya hesabatında bu terminləri görən xəstələr və yaxınları, bu hesabatları oxuyan səhiyyə mütəxəssisləri və patologiya hesabatının necə oxunduğunu maraqlandıranlar üçün. Yazı tibbi məsləhət deyil; müalicə qərarı bu mətnə əsaslanaraq verilə bilməz. Hesabatınızın nə demək olduğunu yalnız sizi izləyən onkoloq və patoloq qiymətləndirə bilər.
LVI və PNI nədir?
Hər ikisi patoloqun toxuma nümunəsində (biopsiya və ya cərrahi material) mikroskop altında gördüyü tapıntıdır; yəni diaqnoz deyil, təsvirdir. Şişin öz ətrafındakı toxumaya yayılması (invaziya) ayrı anlayışdır. LVI və PNI isə şiş hüceyrələrinin xüsusi bir quruluşa, damara və ya sinirə çatdığını bildirir.
| LVI (limfovaskulyar invaziya) | Şiş hüceyrələrinin limfa damarının və ya qan damarının daxilində görülməsi. Limfa və qan damarı bir-birindən ayırd edilə bilmirsə bu ümumi termin işlədilir |
| Limfatik invaziya | Yalnız limfa damarının tutulması |
| Vaskulyar invaziya (anqioinvaziya) | Qan damarının, çox vaxt venanın tutulması |
| LVSI | “Limfovaskulyar məkan invaziyası”; xüsusilə ginekoloji xərçəng hesabatlarında LVI əvəzinə işlədilən ifadə |
| PNI (perinevral invaziya) | Şiş hüceyrələrinin sinirin daxilində, ətrafında və ya boyunca görülməsi. Bir çox tədqiqatda tərif belədir: sinir çevrəsinin ən azı üçdə birinin şiş hüceyrələri ilə əhatə olunması və ya sinir qişasının üç qatından hər hansı birində şiş hüceyrəsinin olması |
| Hesabatda necə yazılır? | “Mövcuddur / aşkar edildi / müsbət”, “aşkar edilmədi / yoxdur / mənfi” və ya “qeyri-müəyyən (indeterminate)”. TNM təsnifatında limfatik invaziya L0/L1, venoz invaziya isə V0/V1/V2 kimi kodlaşdırılır (0: aşkar edilmədi) |
Bir fərq vacibdir: döş xərçəngi hesabatlama standartlarında perinevral invaziya LVI kimi qeydə alınmır; bunlar ayrı tapıntılardır. Üstəlik PNI mikroskopik tapıntıdır. Bəzi xərçənglərdə sinir tutulumu ağrı, keyimə və ya zəiflik kimi şikayətlərə yol aça bilər; lakin hesabatdakı “PNI mövcuddur” ifadəsi təkbaşına belə bir şikayətin olduğunu və ya olacağını bildirmir.
Bu tapıntılar niyə vacibdir?
Damar və sinir şiş hüceyrələri üçün mümkün yayılma yollarıdır. Bir mənbənin ifadəsi ilə LVI xərçəngin “yayıldığı” deyil, yayılması üçün bir yolun mövcud olduğu və ehtimalın yüksəldiyi mənasına gəlir; LVI olan bəzi insanlarda heç yayılma olmur, LVI olmayan bəzilərində isə olur. Buna görə hər iki tapıntı risk göstəricisidir, qəti nəticə deyil.
- LVI bir çox xərçəngdə daha əlverişsiz nəticə ilə əlaqəlidir. Xərçəngli polipdə limfa düyünlərinə yayılma riskini artırdığı və testis germinogen hüceyrəli şişlərində residiv üçün məlum yüksək risk amili olduğu bildirilir. Qaraciyər xərçəngində (hepatosellulyar karsinoma) damar invaziyası mərhələnin özünü dəyişir.
- PNI da bir çox xərçəngdə daha pis nəticələrlə əlaqələndirilib; lakin müstəqil proqnostik amil olub-olmaması bəzi xərçənglərdə (məsələn, prostat) mübahisəlidir, çünki tədqiqatlar tərif və metod baxımından bir-birindən fərqlənir.
- Hər iki tapıntı mərhələ, dərəcə (grade), cərrahi sərhəd vəziyyəti və limfa düyünü nəticəsi kimi digər məlumatlarla birlikdə qiymətləndirilir.
Oxu bələdçisi: “LVI mövcuddur” = şiş hüceyrələri damar daxilində görüldü, bu yayılma yolu ola bilər. “LVI aşkar edilmədi” = baxılan kəsiklərdə görülmədi; yalnız laboratoriyaya göndərilən kəsiklər nəzərdən keçirildiyi üçün bu, invaziyanı qəti şəkildə istisna etmir. Hər iki halda tapıntının çəkisi xərçəng növünə və digər tapıntılara görə dəyişir.
Patoloq bu tapıntıları necə aşkar edir?
Tapıntılar əvvəlcə hematoksilin–eozin (H&E) ilə boyanmış rutin kəsiklərdə axtarılır. Lakin bu qiymətləndirmə həmişə asan deyil: toxuma emal olunarkən büzüşmə nəticəsində şiş hüceyrə qrupunun ətrafında damarı xatırladan boşluq (retraksiya artefaktı) yarana bilər. Bu boşluq həqiqi damar kimi görünə bilər.
- Lazım gəldikdə immunohistokimya istifadə olunur: D2-40 limfa damarı endotelini, CD31, CD34 və ERG isə qan damarı endotelini göstərir. Venanı təsdiqləmək üçün elastik toxuma boyası da işlədilə bilər.
- Hesabatda “qeyri-müəyyən” kateqoriyası var; tapıntı ehtimal olunur, amma qəti deyilsə bu ifadə seçilə bilər.
- Döş xərçəngi üzrə beynəlxalq hesabatlama təlimatı (ICCR) yaxşı fiksasiya və emalın retraksiya artefaktını məhdudlaşdıran əsas yol olduğunu, rutin H&E kəsiyinin ən yaxşı metod olduğunu və əlavə boyaların adətən az fayda verdiyini, lakin çətin və kritik hallarda düşünülə biləcəyini bildirir. D2-40 miyoepitel hüceyrələri də boyadığı üçün in situ karsinoma ətrafındakı qarışıqlığı həll etmir.
| Metod | LVI aşkar edilən hal | Qeyd |
|---|---|---|
| Yalnız H&E | 25 (50%) | 25 haldan 13-ü D2-40 ilə təsdiqlənmədi |
| D2-40 | 14 (28%) | H&E ilə uyğunluq: kappa 0,4 (“fair”, məhdud uyğunluq) |
Bu cədvəli ehtiyatla oxuyun. Tədqiqat kiçikdir və tək bir mərkəzdən gəlir; yəni “H&E-də görülən LVI-nin yarısı həqiqi deyil” kimi ümumiləşdirilə bilməz. Göstərdiyi şey rutin kəsikdə LVI şərhinin müşahidəçiyə və metoda görə dəyişə biləcəyidir. Endometrium üçün hazırlanmış tətbiqi təlimat da meyarların vahid olmamasının müşahidəçilər arasında fərqə yol açdığını və damara bənzəyən “saxta LVSI” görüntülərinin diaqnozu çətinləşdirdiyini bildirir.
Xərçəng növünə görə mənası
LVI və PNI-nin klinik çəkisi hər xərçəngdə eyni deyil. Aşağıdakı cədvəl mənbələrdə təsdiqləyə bildiyimiz məqamları ümumiləşdirir; hər sətir həmin xərçəng növünün tam təlimatı deyil.
| Xərçəng növü | Tapıntı | Mənbələrdə deyilən |
|---|---|---|
| Kolon (mərhələ II) | LVI, PNI | NCCN-in II mərhələ üçün saydığı yüksək risk xüsusiyyətləri arasında limfatik/vaskulyar və perinevral invaziya var (2023-cü il BMC Cancer məqaləsinin bildirdiyinə görə, NCCN versiya 1.2022). Yüksək risk xüsusiyyəti olan II mərhələ xəstələrdə əməliyyatdan sonra kemoterapiya tövsiyə olunur; lakin xüsusiyyətə görə kemoterapiya seçimini dəstəkləyən yüksək keyfiyyətli sübut yoxdur və müşahidə də seçim olaraq qalır |
| Endometrium | LVSI | İki pilləli hesabat olunur: yoxdur/fokal və əhəmiyyətli (substantial). Əhəmiyyətli LVSI 2023 FIGO mərhələləndirməsinin tərkib hissəsidir və əməliyyatdan sonrakı müalicə tövsiyələrinə təsir edir |
| Uşaqlıq boynu (serviks) | LVSI | Əməliyyatdan sonrakı şüa müalicəsi üçün istifadə olunan orta risk meyarlarının (Sedlis) bir komponentidir. Meyar hədlərini nəzərdən keçirdiyimiz mənbələrdə təsdiqləyə bilmədik; buna görə yazmadıq |
| Döş | LVI | ICCR-ə görə LVI yerli residiv və sağqalma üçün müstəqil əlverişsiz göstəricidir; aksiller disseksiya aparılan IIA/IIB mərhələdə əməliyyatdan sonrakı şüa müalicəsindən istifadəyə təsir edə bilər. “Geniş / məhdud” alt təsnifatı isteğe bağlıdır, çünki razılaşdırılmış tərif yoxdur |
| Baş-boyun yastı hüceyrəli xərçəngləri | PNI | NCCN (versiya 3.2021) əməliyyatdan sonrakı şüa müalicəsi üçün yüksək risk amilləri arasında damar və ya sinir invaziyasını sayır; ASCO 2019 konsensusu kifayət qədər boyun disseksiyasından sonra pN0/pN1 xəstəlikdə ilkin şiş xüsusiyyətlərinə (məsələn, PNI) əsaslanan göstəriş yoxdursa boyun şüa müalicəsini tövsiyə etmir (orta səviyyəli sübut) (2022-ci il Sci Rep məqaləsinin bildirdiyinə görə) |
| Mədəaltı vəzi | PNI | Bir icmala görə mədəaltı vəzi şişlərində tez-tez görülür; PNI olan xəstələrdə 5 illik sağqalmanın 10%-dən aşağı və qaraciyər metastazı riskinin daha yüksək olduğu bildirilir |
| Prostat | PNI | Əlverişsiz klinikopatoloji parametrlərlə əlaqəlidir; müstəqil proqnostik rolu tədqiqatların tərif və metodları fərqli olduğuna görə mübahisəlidir. Daha standart tərifə ehtiyac vurğulanır |
| İntrahepatik xolangiokarsinoma | PNI | Xəstələrin 20–31%-ində görülür; daha qısa ümumi sağqalma və residivsiz sağqalma ilə əlaqəlidir |
Kolon xərçəngi: PNI və LVI rəqəmləri
Eyni 931 xəstəlik retrospektiv çoxmərkəzli seriyada PNI çoxdəyişənli analizdə ümumi sağqalma üçün müstəqil amil olaraq qaldı (HR 2,166; 95% CI 1,282–3,660). Xəstəliksiz sağqalmada isə sərhəddə qaldı (HR 1,583; p=0,058). Eyni tədqiqatda əməliyyatdan sonrakı kemoterapiyanın faydası PNI-nin olub-olmamasına görə dəyişdi; LVI üçün belə bir qarşılıqlı təsir aşkar edilmədi. Tədqiqat retrospektivdir (100 xəstəliksiz sağqalma və 71 ümumi sağqalma hadisəsi); nəticə konkret bir xəstəyə nəyin tövsiyə olunacağını müəyyən etmir.
Endometrium xərçəngi: “əhəmiyyətli” LVSI nəyə deyilir?
Pelvik limfa düyünündə residiv riski, 5 il (%)
PORTEC-1 və PORTEC-2 tədqiqatlarında xarici şüa müalicəsi almayan xəstələr; LVSI-də tutulan damar sayına görə.
1–3 damar ilə LVSI olmayan qrup arasındakı fərq əhəmiyyətli deyildi (p=0,51); 4 və daha çox damar qrupunda fərq əhəmiyyətli idi (p<0,001). Danimarka Ginekoloji Xərçəng Verilənlər Bazası kohortunda oxşar nəticələr görüldü. Sütun uzunluqları ən yüksək dəyərə görə çəkilib.
Bir tədqiqat “əhəmiyyətli LVSI”-nı ən azı bir H&E kəsiyində dörd və ya daha çox LVSI tutulmuş damar kimi müəyyən etməyi təklif etmişdir. Bu hədd xüsusilə sərhəd hallarda patoloqlara kömək məqsədi ilə təqdim edilmiş saysal təklifdir. Endometrium LVSI-si limfa düyünü metastazı ilə güclü şəkildə əlaqəlidir; limfa düyünü residivi və uzaq metastaz üçün müstəqil risk amilidir.
Sübutun hədləri. Döş xərçəngində 263 xəstəlik kiçik, retrospektiv bir seriya residivlə müstəqil əlaqəli olanın limfatik deyil, vaskulyar invaziya olduğunu bildirmişdir (residiv: heç bir invaziyası olmayanlarda 5,5%; həm limfatik, həm vaskulyar invaziyası olanlarda 20,0%). Buna qarşılıq ICCR limfa və qan damarının ayrımının çətin olduğunu və döşdə həqiqi qan damarı tutulumunun nadir olduğunu bildirir. Yəni damar növünə görə şərh üçün sübut hələ ziddiyyətlidir. Uşaqlıq boynu xərçəngində orta risk qrupundan 861 xəstəlik retrospektiv seriyada LVSI yeganə müstəqil proqnostik amil olmuşdur (LVSI və dərin stromal invaziya birlikdə: residiv üçün HR 1,88); lakin əməliyyatdan sonra əlavə müalicə alan və almayan qruplar arasında 5 illik residivsiz sağqalma baxımından əhəmiyyətli fərq görülməmişdir (əlavə müalicəsiz 87,1%, yalnız şüa müalicəsi 84,2%, kemoradioterapiya 89,6%; p=0,27). Bu, tək bir retrospektiv seriyanın nəticəsidir və təlimatları dəyişmir.
Müalicə planına necə təsir edir?
LVI və ya PNI təkbaşına müalicəni müəyyən etmir. Şiş növü, dərəcə, mərhələ, cərrahi sərhəd, limfa düyünü vəziyyəti və digər tapıntılarla birlikdə komandanın bu sualları gündəmə gətirməsinə səbəb ola bilər:
- Əməliyyatdan sonra əlavə müalicə (kemoterapiya və ya şüa müalicəsi) düşünülməlidirmi?
- Əlavə limfa düyünü müayinəsi lazımdırmı?
- İzləmə tezliyi artırılmalıdırmı?
Bəzi xərçənglərdə tapıntı birbaşa mərhələnin və ya yazılı meyarın tərkib hissəsidir (məsələn, endometriumda əhəmiyyətli LVSI, qaraciyər xərçəngində damar invaziyası). Digərlərində isə yalnız risk proqnozunu dəqiqləşdirir. Bir xərçəngdə əlverişsiz sayılan tapıntının başqa xərçəngdə eyni çəkiyə malik olması gözlənilməməlidir.
Tez-tez rast gəlinən altı yanlış anlama:
- “LVI var, deməli xərçəng yayılıb.” Xeyr. LVI yayılma yolunun mövcudluğunu göstərir; yayılmanın özünü göstərmir. Yayılma limfa düyünü nəticələri və görüntüləmə ilə ayrıca qiymətləndirilir.
- “LVI/PNI yoxdur, deməli risk yoxdur.” Xeyr. Baxılan kəsiklərdə aşkar edilməməsi invaziyanı qəti şəkildə istisna etmir.
- “PNI mövcuddur, deməli sinir ağrısı olacaq.” Xeyr. PNI mikroskopik tapıntıdır; şikayət verməyə bilər.
- “Hər xərçəngdə eyni mənanı verir.” Xeyr. Kolon, endometrium, baş-boyun və mədəaltı vəzi kimi xərçənglərdə çəkisi və istifadə qaydası fərqlidir.
- “Hesabat qəti və dəyişməzdir.” Qiymətləndirmə müşahidəçidən asılı ola bilər; qeyri-müəyyən hallarda əlavə boya və ya ikinci rəy istənilə bilər.
- “Tapıntı müalicəni təkbaşına müəyyən edir.” Xeyr. Qərar bütün hesabatın və xəstənin vəziyyətinin birlikdə oxunması ilə verilir.
Onkoloqunuza verilə biləcək suallar
Hesabatınızda LVI və ya PNI varsa, bunları soruşa bilərsiniz:
- LVI/PNI aşkar edildi, aşkar edilmədi, yoxsa “qeyri-müəyyən” yazılıb?
- Hansı damar növü (limfatik, venoz) tutulub? Ayırd edilə bilməyib?
- Hesabatdakı nəticə üçün əlavə boya (immunohistokimya) istifadə olunub?
- Endometrium kimi xərçənglərdə: tapıntı “fokal”dır, yoxsa “əhəmiyyətli”? Neçə damar tutulub?
- Limfa düyünləri müayinə edilib, nəticələri nədir?
- Bu tapıntı mənim mərhələmə və müalicə planıma necə təsir edir? Əlavə müalicə tövsiyə olunur, yoxsa izləmə kifayətdir?
- Hesabat qeyri-müəyyəndirsə, ikinci patologiya rəyi almaq məntiqlidirmi?
Türkiyədə vəziyyət. Bu yazı üçün Türkiyədəki patologiya laboratoriyalarında LVI/PNI hesabatlama qaydası, əlavə boyaların istifadəsi və ikinci rəyə çıxış yoxlanılmadı; bu barədə heç bir fərziyyə yürütmədik. Hesabatdakı ifadələr laboratoriyadan laboratoriyaya (“LVİ/PNİ”, “lenfovasküler invazyon”, “perinöral invazyon”, “mevcut/yok”) dəyişə bilər. Hesabatın necə şərh olunacağı barədə ən doğru şəxs patoloqla birgə işləyən onkoloqunuzdur. Molekulyar testlərin hesabatın digər bölmələrindəki yeri üçün yeni nəsil sekvenirləmə (NGS) (türkcə) yazımıza, yeni müalicələrə çıxışın bir yolu kimi isə klinik tədqiqatlarda iştirak (türkcə) yazımıza baxa bilərsiniz.
DROZDOGAN Akademiya Şərhi
LVI və PNI patologiya hesabatının kiçik, lakin mənalı iki sətridir: xərçəngin yayılma yolları barədə ipucu verir. Lakin onların çəkisi xərçəng növünə görə dəyişir, qiymətləndirmə müşahidəçidən asılı ola bilər və heç biri təkbaşına müalicə qərarı vermir.
⚡ Niyə vacibdir
Bu iki termin patologiya hesabatlarında tez-tez yer alır və asanlıqla yanlış anlaşıla bilər (bu qiymətləndirmə bizə aiddir). Düzgün oxunduqda xəstəyə onkoloqu ilə daha aydın söhbət etməyə imkan verir: “yayılıb” ilə “yayılma yolu var” arasındakı fərq narahatlığın və əlavə müalicə suallarının düzgün yerə yönəlməsini təmin edir.
✅ Güclü tərəf
Kolon xərçəngində PNI üçün böyük sistematik icmal (58 tədqiqat, təxminən 22.900 xəstə) ardıcıl şəkildə əlverişsiz əlaqə bildirir. Endometriumda PORTEC məlumatlarına əsaslanan saysal hədd (ən azı 4 damar) var və əhəmiyyətli LVSI mərhələləndirmədə və müalicə tövsiyələrində yer alır. Döş və baş-boyunda hesabatlama və təlimat ifadələri aydındır.
⚠️ Zəif tərəf
Tərif və metodlar tədqiqatlar arasında dəyişir; LVI qiymətləndirməsi müşahidəçilər arasında fərq göstərə bilir və damar növünün ayrımı çətindir. Prostatda PNI-nin müstəqil rolu mübahisəlidir. Kolonda əlavə müalicəyə cavabı proqnozlaşdırmaq barədə məlumatlar retrospektivdir. Nəzərdən keçirdiyimiz mənbələrdə bəzi təlimat hədləri (məsələn, serviks Sedlis) təsdiqlənə bilmədi.
🩺 Xəstə və həkim üçün praktik mənası
Hesabatda bu terminləri gördükdə təşvişə lüzum yoxdur və yanlış arxayınlıq da axtarılmamalıdır. Əsas olan tapıntının hansı xərçəng növündə, hansı mərhələdə və hansı digər tapıntılarla birlikdə şərh olunmasıdır. Sualları onkoloqunuza yazılı aparmaq və hesabat qeyri-müəyyəndirsə, ikinci patologiya rəyini müzakirə etmək məqsədəuyğun addımlardır.
❓ Açıq qalan suallar
LVI üçün “geniş” və “məhdud” ayrımı hansı xərçənglərdə, hansı hədlə standartlaşacaq? PNI-nin müstəqil proqnostik rolu hansı xərçənglərdə qəti olacaq? Süni intellekt dəstəkli qiymətləndirmə müşahidəçilər arasındakı fərqi azalda biləcəkmi? Bu sualların cavabı bu yazının mənbələrində yoxdur.
Yekun: LVI şiş hüceyrələrinin damar daxilində; PNI isə sinirin daxilində, ətrafında və ya boyunca görüldüyü mənasına gəlir. Hər ikisi yayılmanın özü deyil, yayılma yolunun və riskin göstəricisidir; xərçəng növünə və digər tapıntılara görə şərh olunur. Hesabatda “aşkar edilmədi” yazılması riskin sıfır olduğunu, “mövcuddur” yazılması isə xərçəngin yayıldığını göstərmir.
Tez-tez verilən suallar
- LVI nədir və nə deməkdir?
- Şiş hüceyrələrinin limfa damarının və ya qan damarının daxilində görülməsidir. Xərçəngin yayıldığı anlamına gəlmir; yayılma üçün bir yolun mövcud olduğunu və ehtimalın artdığını göstərir.
- PNI nədir?
- Şiş hüceyrələrinin sinirin daxilində, ətrafında və ya boyunca görülməsidir. Bir çox tədqiqatda sinir çevrəsinin ən azı üçdə birinin əhatə olunması və ya sinir qişasının hər hansı qatında şiş hüceyrəsinin olması kimi müəyyən edilir.
- LVI və ya PNI varsa xərçəng yayılıb deməkdir?
- Xeyr. Hər ikisi risk göstəricisidir. Yayılma limfa düyünü nəticələri və görüntüləmə ilə ayrıca qiymətləndirilir.
- Hesabatda LVI “aşkar edilmədi” yazılıbsa risk yoxdurmu?
- Xeyr. Yalnız göndərilən kəsiklərə baxıldığı üçün aşkar edilməməsi invaziyanı qəti şəkildə istisna etmir.
- LVI və ya PNI varsa kemoterapiya lazımdırmı?
- Tapıntı təkbaşına qərar vermir. Kolonda II mərhələdə yüksək risk xüsusiyyətləri arasında sayılır və əməliyyatdan sonra kemoterapiya müzakirə olunur; bu qərarı onkoloq şiş növü, mərhələ və digər tapıntılarla birlikdə verir.
- Endometrium xərçəngində “əhəmiyyətli LVSI” nə deməkdir?
- Bir tədqiqat bunu ən azı bir H&E kəsiyində dörd və ya daha çox LVSI tutulmuş damar kimi müəyyən etməyi təklif etmişdir. Bu qrupda əməliyyatdan sonra pelvik limfa düyünü residivi riski nəzərəçarpacaq dərəcədə yüksəkdir (şüa müalicəsi almayanlarda 26,3%, LVSI olmayanlarda 3,3%).
- Hesabat qeyri-müəyyəndirsə nə etmək olar?
- Onkoloqunuzla əlavə boyanın istifadə olunub-olunmadığını və ikinci patologiya rəyi almağın uyğun olub-olmadığını müzakirə edə bilərsiniz.
Lüğət
- LVI (limfovaskulyar invaziya)
- Şiş hüceyrələrinin limfa və ya qan damarı daxilində görülməsi.
- LVSI
- Limfovaskulyar məkan invaziyası; xüsusilə ginekoloji xərçənglərdə LVI qarşılığı kimi işlədilir.
- PNI (perinevral invaziya)
- Şiş hüceyrələrinin sinirin daxilində, ətrafında və ya boyunca görülməsi.
- İnvaziya
- Şiş hüceyrələrinin olduqları yerdən ətraf toxumaya və ya xüsusi quruluşa (damar, sinir) çatması.
- Anqioinvaziya
- Qan damarının (çox vaxt venanın) invaziyası.
- H&E (hematoksilin–eozin)
- Toxumanı mikroskop altında müayinə etmək üçün istifadə olunan rutin boyama.
- İmmunohistokimya
- Toxumadakı müəyyən zülalları antikorlarla boyayan metod; D2-40 (limfa damarı), CD31/CD34/ERG (qan damarı) kimi markerlər istifadə olunur.
- Retraksiya artefaktı
- Toxuma emalı zamanı büzüşmə nəticəsində şiş hüceyrə qrupunun ətrafında yaranan və damarı xatırladan boşluq.
- II mərhələ kolon xərçəngi
- Kolon divarında irəliləmiş, lakin limfa düyünlərinə çatmamış şiş; bu mərhələdə əlavə kemoterapiya qərarında LVI və PNI kimi xüsusiyyətlər nəzərə alınır.
- Əməliyyatdan sonrakı (adyuvant) müalicə
- Əməliyyatdan sonra residiv riskini azaltmaq məqsədi ilə verilən kemoterapiya və ya şüa müalicəsi.
Şəffaflıq qeydi. Təsdiqlənən: LVI və PNI tərifləri, hesabatlama kateqoriyaları və L/V kodları (mypathologyreport.ca; ICCR döş təlimatı); H&E ilə immunohistokimyanın müqayisəsi (İran Patologiya Jurnalı, 2020, 50 hal); kolonda PNI və LVI tezlikləri və PNI üçün HR-lər (Li və b., BMC Cancer 2023; sistematik icmal rəqəmləri bu məqalənin gətirdiyi sitatdır, icmalın özünə çıxış əldə edilmədi); endometriumda əhəmiyyətli LVSI həddi və PORTEC faizləri (Peters və b., Int J Gynecol Pathol 2021; xülasə səhifəsindən); 2023 FIGO və müalicə tövsiyəsi ifadəsi (Gilks, Bosse və b., 2024 tətbiqi təlimatının xülasəsi); baş-boyunda NCCN və ASCO-ya istinadlar (Wang və b., Sci Rep 2022 məqaləsində bildirildiyi kimi); PNI icmalı (Front Oncol 2025); prostat PNI icmalı (Cancers 2022, yalnız xülasə); uşaqlıq boynu seriyası (Cao və b., Int J Gynecol Cancer, DOI-dən 2020 olduğu anlaşılır). Yalnız ikincil ötürmə: NCCN və ASCO mətnlərinin özünə çıxış əldə edilmədi; ifadələr yuxarıdakı məqalələrdən götürüldü. Təsdiqlənə bilməyən və buna görə yazılmayan: NCCN, ESMO və ASCO təlimatlarının cari tam mətni; serviks Sedlis meyarlarının saysal hədləri; prostatda PNI görülmə tezliyi və müalicə qərarındakı yeri; mədəaltı vəzidə PNI görülmə tezliyi (icmalda rəqəm yox idi); TNM-də PNI üçün ayrıca kod (“Pn”) bu mənbələrdə təsdiqlənmədi, buna görə yalnız L və V kodlarını yazdıq; Türkiyədəki hesabatlama təcrübələri; drozdogan.com-dakı mövcud yazılarla üst-üstə düşmə (yoxlanılmadı). Kiçik uyğunsuzluqlar: döş xərçəngində 263 xəstəlik retrospektiv seriya (Anticancer Res 2014) vaskulyar invaziyanı müstəqil, limfatik invaziyanı isə müstəqil tapmadı, ICCR isə damar növünün ayrımının çətin olduğunu bildirir; bu iki məlumat birlikdə oxunmalıdır. Həmçinin ICCR əlavə boyaların döş üçün adətən az fayda verdiyini deyir, İrandakı kiçik tədqiqat isə D2-40-ın H&E tapıntılarının təxminən yarısını təsdiqləmədiyini bildirib; bunlar fərqli suallara toxunmuş ola bilər. Qiymətləndirmələr və şərhlər bu yazıya aiddir. Bu yazı tibbi məsləhət deyil; müalicə qərarı bu mətnə əsaslanaraq verilə bilməz.
Mənbələr
- MyPathologyReport.ca. Lymphovascular Invasion (LVI): Definition. mypathologyreport.ca
- ICCR. Lymphovascular invasion in primary breast carcinoma (Core and Non-core). iccr-cancer.org
- Li K, Zhao F, et al. Interaction analysis of high-risk pathological features on adjuvant chemotherapy survival benefit in stage II colon cancer patients: a multi-center, retrospective study. BMC Cancer. 2023;23:797. bmccancer.biomedcentral.com
- Peters EEM, et al. Defining Substantial Lymphovascular Space Invasion in Endometrial Cancer. Int J Gynecol Pathol. 2021. themednet.org
- Gilks CB, Bosse T, et al. Practical guidance for assessing and reporting lymphovascular space invasion (LVSI) in endometrial carcinoma. 2024. researchexchange.ocrahope.org
- Cao L, Wen H, Feng Z, et al. Role of adjuvant therapy after radical hysterectomy in intermediate-risk, early-stage cervical cancer. Int J Gynecol Cancer. ijgc.bmj.com
- Wang J, Su X, Zhang X, et al. Postoperative radiotherapy to the neck for pN1 status HNSCC patients after neck dissection. Sci Rep. 2022;12:13696. pmc.ncbi.nlm.nih.gov
- Significance and mechanisms of perineural invasion in malignant tumors. Front Oncol. 2025;15. frontiersin.org
- The Role of Perineural Invasion in Prostate Cancer and Its Prognostic Significance. Cancers. 2022. pmc.ncbi.nlm.nih.gov
- Vosough Z, Hosseini A, et al. D2-40 A Helpful Marker in Assessment of Lymphatic Vessel Invasion in Carcinoma of Breast. Iran J Pathol. 2020;16(2):96–102. pmc.ncbi.nlm.nih.gov
- Breast cancer vascular and lymphatic invasion and recurrence (retrospective, 263 xəstə). Anticancer Res. 2014;34(3):1255. ar.iiarjournals.org
Bu məqalə sizə faydalı oldu?
Rəyiniz məzmunumuzu yaxşılaşdırmağa kömək edir.
