Salam, sucuq, sosis və vetçina kimi emal edilmiş ət məhsulları yoğun bağırsaq xərçəngi riskini artırır

Çoxlu araşdırma artıq qırmızı və emal edilmiş ətin kolon və düz bağırsaq (yoğun bağırsaq) xərçəngi riskini artıra biləcəyini göstərmişdir. Buna görə geniş məlumatlandırma aparılır. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının Beynəlxalq Xərçəng Araşdırmaları Agentliyinin (IARC) 22 mütəxəssisinin 10 ölkədə araşdırmasının nəticəsi Lancet Oncology-də dərc edilmişdir.

Riski azaltmaq üçün gündəlik qırmızı və emal edilmiş əti 90gr.-dan 70 gr.-a endirmək tövsiyə edilmişdir. Gündə 50 gr. emal edilmiş ətin (təxminən 2 dilim salam və ya vetçina) kolon və düz bağırsaq xərçəngi riskini orta %18 artıra biləcəyi tapılandan sonra yeni hesabat istehlakın azaldılmasını dəstəkləyir.

Qırmızı ət bütün qırmızı ət məhsullarıdır (dana, qoyun, quzu, keçi və s.). Uzun saxlamaq və dad vermək üçün duzlama, hisəvermə, fermentasiya və bənzər proseslərlə dəyişmiş ət emal edilmiş məhsul (salam, sucuq, sosis, vetçina və s.) adlanır. Bunlar həm dana-qoyun kimi qırmızı ətdən, həm içalat və ət qalıqlarından hazırlanır.

Son məlumatlara görə artıq emal edilmiş ətin dünyada ildə 34.000 ölümə səbəb ola biləcəyinə diqqət çəkilir.

IARC 800-dən çox işi qiymətləndirib qırmızı və emal edilmiş ətin müxtəlif xərçənglərlə əlaqəsini araşdırmışdır. Çox emal edilmiş ətin insanlarda xərçəng yarada biləcəyinə dair yetərli sübutəldə edilmişdir. Yəni artıq istehlakın kolon və düz bağırsaq xərçəngi yaratdığına güclü sübut var.

Klassik üsulla bişmiş qırmızı ətin xərçənglə əlaqəsinə sübut yetərli olmasa da, mütəxəssislər artıq istehlakın dünyada ildə təxminən 50.000 ölümə səbəb ola biləcəyini bildirir. Daha nadir olaraq mədəaltı vəzi və prostat xərçəngi riskini də artıra bilər.

Emal edilmiş ət miqdarının artması kolon və düz bağırsaq xərçəngi riskində mühüm rol oynayır. Çox insanın yeməsi qlobal xərçəng nisbətlərinə təsir edir və ictimai sağlamlıq üçün vacibdir.

Mütəxəssislər azaltmağı tövsiyə etsələr də, qida dəyərini nəzərə alırlar. Buna görə araşdırmalar risk və faydanı qiymətləndirib istehlakı tarazlamağın, buna uyğun qidalanmağın daha düzgün olduğunu vurğulayır.