Sorafenib aqressiv qalxanabənzər vəzi xərçənginin müalicəsində yeni dərmandır

Hədəf yönümlü müalicədə istifadə olunan Sorafenib (Nexavar®), müalicəyə davamlı aqressiv qalxanabənzər vəzi xərçəngində yeni ümid yaradıb.

Son illərdə xüsusilə qadınlarda artım göstərən qalxanabənzər vəzi xərçənginə bütün xərçəng növləri arasında təxminən % 1 nisbətində rast gəlinir. Qalxanabənzər vəzi xərçənginin son otuz ildəki artımına nəzər saldıqda; 1973 ilində yüz mində 3.6 olduğu halda, 2000-li illərdən sonra yüz mində 8.7-ə yüksəlib və hələ də artmaqda davam edir.

Qalxanabənzər vəzi xərçəngləri nadir hallarda olsa da, digər xərçəng növləri kimi müxtəlif orqanlara metastaz (yayılma) verə bilər. Qalxanabənzər vəzi xərçəngində müalicə qərarı verilməzdən əvvəl xəstəliyin qalxanabənzər vəzi toxumasında yayılması, xəstənin yaşı, regional limfa düyünlərinə metastazın olub-olmaması və uzaq orqanlara metastaz verib-verməməsi barədə məlumat əldə etmək vacibdir. Buna görə də qalxanabənzər vəzi xərçəngi diaqnozu qoyulduqdan sonra bədən hərtərəfli görüntüləmə müayinələri ilə yoxlanılmalıdır. Qalxanabənzər vəzi xərçənglərində tətbiq olunan əsas müalicə üsulu cərrahi müdaxilədir. Burada məqsəd bütün qalxanabənzər vəzi toxumasını çıxararaq geridə şiş qalmamasını təmin etməkdir. Buna görə də qalxanabənzər vəzi xərçənglərində total tiroidektomiya (qalxanabənzər vəzi toxumasının tam çıxarılması) üstünlük verilən cərrahi müalicə üsuludur. Limfa düyünlərinə metastaz verib-verməməsi müalicənin planlaşdırılmasında nəzərə alınmalı digər mühüm amildir.

- Əlaqəli mövzu: Qalxanabənzər vəzi xərçənginin simptomları, mərhələləri və müalicəsi

Qalxanabənzər vəzi xərçəngi əməliyyatından sonra xəstəliyin təkrarlanmasının qarşısını almaq məqsədilə xəstələrə radioaktiv yod müalicəsi tətbiq olunur. Bu müalicənin məqsədi bədəndə gözlə və ya görüntüləmə müayinələri ilə görə bilmədiyimiz mikroskopik ölçüdə qalan xərçəng hüceyrələrini məhv etmək və xəstəliyin təkrarlanmasının qarşısını almaqdır. Lakin bütün bu cərrahi və radioaktiv müalicələrə baxmayaraq, bəzi qalxanabənzər vəzi xərçəngi olan xəstələrdə təkrarlanma müşahidə edilə bilər. Bu təkrarlanmalar boyun nahiyəsində, eləcə də bədənin ağciyər, qaraciyər və sümük kimi digər orqanlarında müşahidə oluna bilər. Bu xəstələrdə təkrarlanan radioaktiv yod müalicələrinə cavab alınmaya və xəstəlikdə irəliləmə müşahidə oluna bilər.

Məhz qalxanabənzər vəzi xərçənglərinin klassik müalicəyə davamlı olan bu təkrarlanan növlərində qısa müddət əvvələ qədər effektiv müalicə yox idi. Bu xərçəng növündə kimyaterapiyaların da effekt vermədiyi məlum idi. Belə çarəsiz vəziyyətdə qalan qalxanabənzər vəzi xərçəngi xəstələrində yeni dərmanlar ən böyük çatışmazlığımız idi.

Xərçəng sahəsində aparılmış onlarla tədqiqatın nəticələrindən biri yaxın günlərdə ictimaiyyətlə paylaşılmış və residiv vermiş aqressiv qalxanabənzər vəzi xərçənginə qarşı əldə edilən ümidverici nəticələr daha bir qapı açmışdır.

Amerika Tibbi Onkologiya Cəmiyyətinin 2013 illik toplantısında ictimaiyyətlə paylaşılan klinik tədqiqat nəticələri göstərir ki, xərçəng müalicəsində hədəf yönümlü dərman kimi istifadə olunan Sorafenib aqressiv qalxanabənzər vəzi xərçəngində şişin inkişafını gecikdirə bilər.

Tədqiqatçılar xərçəngin inkişafına töhfə verən müəyyən zülalları hədəf alan Sorafenib-i qalxanabənzər vəzi xərçənginin müalicəsində qiymətləndirmək üçün tədqiqat aparıblar. Əməliyyat edilməsi mümkün olmayan qaraciyər xərçəngi və inkişaf etmiş böyrək xərçənginin müalicəsində istifadə olunan Sorafenib-in aqressiv qalxanabənzər vəzi xərçənginə təsiri araşdırılıb. Tədqiqatda metastatik, radioaktiv yod (RAI) müalicəsinə davamlı qalxanabənzər vəzi xərçəngi olan 417 xəstə iştirak edib; xəstələrin bir hissəsi Sorafenib ilə müalicə olunarkən, digərlərinə plasebo (dərman kimi verilən təsirsiz maddə) verilib.

Nəticə etibarilə;

• Əsas xərçəng müalicəsi kimi Nexavar qəbul edən qalxanabənzər vəzi xərçəngi xəstələrinin xəstəliyinin orta hesabla 10.8 ay ərzində irəliləmədiyi müəyyən edilib. Plasebo qəbul edən qrupda isə bu müddət 5.8 ay olub.
• Sorafenib ilə müalicə olunan xəstələrin əksəriyyətində şişin böyüməsi dayandırılıb və %12-də ciddi dərəcədə kiçilmə əldə edildiyi halda, plasebo istifadə edən xəstələrdə şişin kiçilməsi %1-dən azında müşahidə olunub.
• Xəstəliyə nəzarət nisbəti (şişin kiçilməsi və ya xəstəliyin ən azı 6 ay sabit qalması) Sorafenib istifadə edən qrupda %54, plasebo istifadə edən qrupda isə %34 olub.

Mənim fikrimcə, bu nəticələr Sorafenib adlı dərmanın metastatik, müalicəyə davamlı qalxanabənzər vəzi xərçəngində sağqalma müddətini demək olar ki, iki dəfə artırdığını göstərir.

Bu tədqiqatda əldə edilən məlumatlara əsaslanaraq düşünürəm ki, qalxanabənzər vəzi xərçənginin müalicəsi üçün səlahiyyətli qurumlardan təsdiq alarsa, Sorafenib adlı bu yeni dərman qarşıdakı dövrdə xəstələrimizin müalicəsinə ciddi töhfə verəcək.