سورافنیب، داروی جدید در درمان سرطان تهاجمی تیروئید

سورافنیب (Nexavar®) که در درمان هدفمند استفاده می‌شود، در سرطان تهاجمی تیروئید مقاوم به درمان، امید تازه‌ای ایجاد کرده است.

سرطان تیروئید که در سال‌های اخیر، به‌ویژه در زنان، افزایش یافته است، در میان تمام انواع سرطان با شیوع تقریبی % 1 مشاهده می‌شود. اگر میزان افزایش سرطان تیروئید در سی سال گذشته را بررسی کنیم، در سال 1973 از 3.6 مورد در هر صد هزار نفر، پس از سال‌های 2000 به 8.7 مورد در هر صد هزار نفر افزایش یافته و همچنان نیز رو به افزایش است.

سرطان‌های تیروئید، هرچند به‌ندرت، مانند سایر انواع سرطان می‌توانند به اندام‌های مختلف متاستاز (گسترش) پیدا کنند. پیش از تصمیم‌گیری درباره درمان سرطان تیروئید، دانستن میزان گسترش بیماری در بافت تیروئید، سن بیمار، وجود یا عدم وجود متاستاز به غدد لنفاوی ناحیه‌ای و گسترش بیماری به اندام‌های دوردست اهمیت دارد. به همین دلیل، پس از تشخیص سرطان تیروئید، باید بدن با آزمایش‌های تصویربرداری جامع بررسی شود. روش اصلی درمان در سرطان‌های تیروئید، مداخله جراحی است. هدف در اینجا، خارج کردن تمام بافت تیروئید و اطمینان از باقی نماندن تومور است. بنابراین، تیروئیدکتومی کامل (خارج کردن کامل بافت تیروئید) روش جراحی ترجیحی در سرطان‌های تیروئید است. وجود یا عدم وجود متاستاز به غدد لنفاوی نیز عامل دیگری است که باید در برنامه‌ریزی درمان مورد توجه قرار گیرد.

- موضوع مرتبط: علائم، مراحل و درمان سرطان تیروئید

پس از جراحی سرطان تیروئید، برای جلوگیری از عود بیماری، درمان با ید رادیواکتیو برای بیماران انجام می‌شود. هدف از این درمان، از بین بردن سلول‌های سرطانی باقی‌مانده در ابعاد میکروسکوپی است که با چشم یا آزمایش‌های تصویربرداری نمی‌توانیم آن‌ها را در بدن ببینیم و جلوگیری از عود بیماری است. با این حال، با وجود تمام این درمان‌های جراحی و رادیواکتیو، ممکن است در برخی بیماران مبتلا به سرطان تیروئید عود بیماری مشاهده شود. این عودها ممکن است در ناحیه گردن یا در اندام‌های دیگر بدن مانند ریه، کبد و استخوان مشاهده شوند. در این بیماران ممکن است به درمان‌های مکرر با ید رادیواکتیو پاسخ داده نشود و پیشرفت بیماری مشاهده شود.

در این نوع سرطان‌های تیروئید عودکرده که به درمان‌های متداول مقاوم هستند، تا مدت کوتاهی پیش درمان مؤثری وجود نداشت. همچنین مشخص بود که شیمی‌درمانی‌ها نیز در این نوع سرطان مؤثر نیستند. در بیماران مبتلا به سرطان تیروئید که به چنین وضعیت ناامیدکننده‌ای دچار شده بودند، داروهای جدید مهم‌ترین کمبود ما بودند.

یکی از نتایج ده‌ها پژوهشی که در زمینه سرطان انجام شده است، چندی پیش با افکار عمومی در میان گذاشته شد و نتایج امیدبخش به‌دست‌آمده در برابر سرطان تهاجمی عودکرده تیروئید، راه دیگری را گشود.

انجمن آمریکایی انکولوژی بالینی نتایج پژوهش بالینی که در نشست سالانه 2013 این انجمن با افکار عمومی در میان گذاشته شد، نشان می‌دهد سورافنیب که به‌عنوان دارویی هدفمند در درمان سرطان استفاده می‌شود، در سرطان تهاجمی تیروئید می‌تواند رشد تومور را به تأخیر بیندازد.

پژوهشگران برای بررسی سورافنیب، که برخی پروتئین‌های مؤثر در رشد سرطان را هدف قرار می‌دهد، در درمان سرطان تیروئید مطالعه‌ای انجام دادند. اثر سورافنیب، که در درمان سرطان کبد غیرقابل جراحی و سرطان پیشرفته کلیه استفاده می‌شود، بر سرطان تهاجمی تیروئید بررسی شد. 417 بیمار مبتلا به سرطان تیروئید متاستاتیک و مقاوم به درمان با ید رادیواکتیو (RAI) در این مطالعه شرکت کردند؛ بخشی از بیماران با سورافنیب درمان شدند و به سایرین دارونما (ماده‌ای بدون عملکرد که مانند دارو تجویز می‌شود) داده شد.

در نتیجه؛

• مشخص شد بیماری بیماران مبتلا به سرطان تیروئید که نکساوار را به‌عنوان درمان اصلی سرطان دریافت کرده بودند، به‌طور متوسط طی 10.8 ماه پیشرفت نکرده است. در گروه دریافت‌کننده دارونما، این مدت 5.8 ماه تعیین شد.
• در بیشتر بیمارانی که با سورافنیب درمان شدند، رشد تومور متوقف شد و در %12 آنان نیز کاهش چشمگیر اندازه تومور حاصل شد؛ در حالی که کاهش اندازه تومور در بیماران دریافت‌کننده دارونما در کمتر از %1 بیماران مشاهده شد.
• میزان کنترل بیماری (کاهش اندازه تومور یا ثابت نگه داشتن بیماری برای دست‌کم 6 ماه) در گروه دریافت‌کننده سورافنیب %54 و در گروه دریافت‌کننده دارونما %34 بود.

به نظر من، این نتایج نشان می‌دهند که داروی سورافنیب در سرطان تیروئید متاستاتیک و مقاوم به درمان، مدت بقا را تقریباً دو برابر کرده است.

بر اساس داده‌های به‌دست‌آمده از این پژوهش، اگر این داروی جدید به نام سورافنیب برای درمان سرطان تیروئید از سازمان‌های ذی‌صلاح تأییدیه دریافت کند، معتقدم در آینده کمک قابل‌توجهی به درمان بیماران ما خواهد کرد.