Süd vəzi xərçənginin müalicəsindən sonra qoltuqaltı əməliyyat lazımdırmı?
Bu məqalədə
Süd vəzi xərçənginin müalicəsində qoltuqaltı limfa düyünlərinin disseksiyası (ALND, Axillary Lymph Node Dissection) uzun illər standart yanaşma olsa da bu əməliyyat xəstələrdə qol ödemi, ağrı və hərəkət məhdudluğu kimi həyat keyfiyyətinə mənfi təsir edən problemlər yarada bilər. Məqsəd şişə nəzarətdən güzəştə getmədən lazımsız əməliyyatları azaltmaqdır. Niderland Xərçəng İnstitutunun apardığı və nəticələri 28 avqust 2025-ci ildə JAMA Oncology jurnalında yayımlanan geniş tədqiqat MARI protokolu ilə bir çox xəstədə qoltuqaltı limfa düyünü disseksiyasından (ALND) təhlükəsiz imtina edilə biləcəyini göstərdi. Bu nəticə bütün dünyada süd vəzi xərçənginin müalicə strategiyalarında mühüm paradiqma dəyişikliyinə işarə edir.
🔍 MARI protokolu nədir?
- MARI ingiliscə "Marking the Axillary lymph node with Radioactive Iodine seed" ifadəsinin qısaltmasıdır. Azərbaycanca: "Qoltuqaltı limfa düyününün radioaktiv yod toxumu ilə işarələnməsi".
- Klinik müsbət qoltuqaltı limfa düyünü neoadjuvant müalicə başlamazdan dərhal əvvəl radioaktiv yod-125 tərkibli kiçik metal toxumla işarələnir. Bu toxum müalicəvi deyil, yalnız yerini müəyyənləşdirmək üçündür.
- Yod toxumu çox aşağı dozada şüalanma yayır, yerində sabit qalır və bədənə yayılmır. Cərrah bu toxum vasitəsilə müalicədən sonra eyni düyünü asan tapa bilər.
- Neoadjuvant (əməliyyatdan əvvəl) sistemli müalicə (kimyoterapiya və ya hədəfə yönəlmiş müalicə) tamamlandıqdan sonra işarələnmiş limfa düyünü çıxarılır.
- Çıxarılan düyünün patoloji qiymətləndirilməsi müalicəyə cavabı göstərir və əməliyyat planı bu nəticəyə görə formalaşır.
📊 Tədqiqatın diqqətəlayiq rəqəmləri
- Xəstə sayı: 350 klinik qoltuqaltı düyünü müsbət süd vəzi xərçəngi xəstəsi.
- Patoloji tam cavab göstəricisi: Xəstələrin %39-da(n=135) işarələnmiş limfa düyünündə patoloji tam cavab aşkarlanıb.
- ALND edilməyən qruplarda təkrarlanma: Yalnız %0.7 qoltuqaltı təkrarlanma.
- 5 illik ümumi sağqalım: %98.
- Limfa düyünündə qalıq xəstəliyi olanlarda: Radioterapiyadan sonra qoltuqaltı təkrarlanma göstəricisi %2.3; bu xəstələrin hamısında eyni vaxtda uzaq metastaz olub.
Bu məlumatlar xüsusilə məhdud sayda limfa düyünü tutulması olan xəstələrdə ALND-nin sağqalım üstünlüyü vermədiyini və MARI protokolunun təhlükəsiz tətbiq edilə biləcəyini güclü dəstəkləyir.
🗣️ Şərh
Bu tədqiqat qoltuqaltı disseksiyanın bir çox xəstədə lazımsız ola biləcəyini güclü göstərir.
Müalicədən əvvəl qiymətləndirmədə qoltuqaltı şiş yükü məhdud olan xəstələrdə ALND-nin onkoloji faydasının yaratdığı cərrahi morbidlik və ağırlaşma riskini qarşılamadığı aydın göstərilib.
Klinik nəticələr
- MARI protokoluqoltuqaltı əməliyyatı fərdiləşdirərək lazımsız ALND göstəricisini əhəmiyyətli azaldır.
- ALND-nin qəti göstərişləri: Klinik yüksək qoltuqaltı şiş yükü, çoxsaylı (>3) makrometastaz, paketləşmiş qoltuqaltı limfa düyünləri, müalicəyə baxmayaraq qalan düyün kütlələri və ya PET-KT-də aydın limfa düyünü xəstəliyi.
- Diqqət tələb edən qruplar: Üçlü-mənfi və HER2-müsbət biologiyalı, aqressiv gedişli şişlər.
- Şüalanma təhlükəsizliyi: İstifadə olunan yod toxumunun radioaktivliyi aşağı olsa da protokol zamanı təhlükəsizlik tədbirləri görülməlidir.
- Təlimatlara təsiri: Bu yanaşma Niderlandda 2022-ci ildən milli təlimatlarda yer alır və klinik təcrübəni köklü dəyişib.
Qısaca, bu tədqiqat süd vəzi xərçənginin müalicəsində “daha az, amma daha ağıllı cərrahiyyə” yanaşmasının nə qədər etibarlı olduğunu göstərir. Yeni nəsil hədəfli qoltuqaltı müalicə protokolları sayəsində xəstələrin həyat keyfiyyəti artır və onkoloji təhlükəsizlikdən güzəştə gedilmir.
Mənbələr
Bu məqalə sizə faydalı oldu?
Rəyiniz məzmunumuzu yaxşılaşdırmağa kömək edir.
Oxucu şərhləri
Şərhinizi paylaşın
Adınız və şərhiniz yalnız administrator təsdiqindən sonra dərc olunur. E-poçt ünvanınız ziyarətçilərə heç vaxt göstərilmir.
İlk şərhi siz yazın.