Tamamlayıcı və ya alternativ tibb (TAT) – 1796

Bu gün bir çox insan "müasir" və ya "klassik" tibb dediyimizin bir hissəsi sayılmayan tibbi tətbiqləri əhatə edən tamamlayıcı və alternativ təbabətə (TAT) müraciət edir. Tamamlayıcı termini bu cür müalicələrin müasir tibblə birlikdə istifadə edildiyi hallara, alternativ termini isə müalicələrin müasir tibbin əvəzinə istifadə edildiyi hallara aid edilir.

Akupunktur, Ayurveda təbabəti, xiropraktika, ənənəvi Çin təbabəti, meditasiya, yoqa, hipnoz, banka qoyma, hicamə və homeopatiya da daxil olmaqla alternativ təbabətə bir çox nümunə göstərmək olar. Məsələn, xiropraktorlar çox vaxt "sinir funksiyası pozuntularını" yüngülləşdirmək üçün onurğaya manipulyasiya tətbiq edirlər; homeopatlar isə bir maddənin yüksək dozalarının müəyyən əlamət və şikayətlərə səbəb olduğu halda çox aşağı dozaların bu əlamətləri yüngülləşdirə biləcəyinə inanır və bu təcrübəni tətbiq edirlər.

Alternativ və ya tamamlayıcı təbabət anlayışının əsasları alman həkim Samuel Hahnemannın homeopatiya anlayışını irəli sürdüyü 1796-cı ilə gedib çıxır. Xiropraktika amerikalı Daniel Palmer tərəfindən 1895-ci ildə yaradıldı. Alternativ təbabətin və ya dərmanların faydalarının plasebo təsirindən qaynaqlandığı düşünülə bilər, lakin tibbi müalicənin tarixi də əsas etibarilə plasebo təsirindən bəhrələnən və bu gün bizə qəribə gələn bir çox köhnə müalicəni əhatə edir. Bununla belə, müasir müalicələr plasebo təsirindən açıq şəkildə daha uğurlu olduqda təsdiqlənib inkişaf edib.

Bəzi insanlar cərrahiyyədən və ya dərmanların mümkün yan təsirlərindən qorxduqları üçün alternativ müalicəni seçə bilərlər. Müntəzəm şəkildə sınaqdan keçirilməməsi və bəzi insanların daha təsirli əsas müalicələri rədd etməsinə səbəb ola bilməsi alternativ təbabətin mənfi tərəfləri sayıla bilər.

Həkim Allan Rosenfield: "Dünyanın bir çox yerində dərmanlar asan tapılmadığı və ya əlçatan olmadığı üçün insanlar öz mədəniyyətlərində ənənəvi istifadə edilən dərmanlara üstünlük verməyə davam edirlər. Eyni zamanda sənayeləşmiş dünyanın varlı istehlakçıları öz pullarını alternativ təbabətə xərcləyirlər və bunun payı güman edildiyindən xeyli böyükdür."

Yazıdakı şəklin izahı: Moksibustiya qurudulmuş yovşanın yandırılmasını əhatə edən ənənəvi Çin təbabəti üsuludur. Bəzən konusşəkilli moksa dəriyə yerləşdirilərək yandırılır və ya qızdırılmış moksa çubuğundan istifadə oluna bilər. Jenşen əsrlərdir tibbi məqsədlərlə istifadə olunur.

Yazıda adı çəkilən tarixi şəxslər: Christian Friedrich Samuel Hahnemann (1755–1843), Daniel David Palmer (1845–1913)

• Əvvəlki mövzu: Psixi xəstələri zəncirlərindən azad etmək 1793 – Cəzalandırılmamalı, müalicə edilməlidir
• Sonrakı mövzu: Frenologiya 1796 – Nevrologiyanın yaranması