Uşaqlar hansı mayeləri nə qədər qəbul etməlidir?

Su və maye qəbulu uşaqların fiziki və zehni sağlamlığı üçün əhəmiyyətlidir. Uşaqlar susuzluqlarını yatırmaq üçün su əvəzinə şəkərli içkilərə yönələ bilirlər. Lakin şəkərli mayelər uşaqlarda piylənmənin əsas səbəblərindən biridir. Maye ehtiyacını su və sağlam içkilərlə qarşılamaq vərdişi digər davranışlar kimi uşaqlıq dövründə qazanılmalıdır. Uşaqlar ən çox valideynlərini nümunə götürürlər. Buna görə su içmək vərdişinin aşılanmasında ailələrin mühüm rolu var.

Su qəbulu niyə əhəmiyyətlidir?

Su insan bədəni üçün həyati əhəmiyyət daşıyır. Su qəbulunun orqanizmdəki əsas funksiyalarını qısaca ümumiləşdirsək:

•  Qidaların həzmində iştirak edir,
• Orqanizmi toksinlərdən təmizləyir,
• Hüceyrələrə mineral, vitamin, qlükoza və oksigen kimi əsas ehtiyaclarını daşıyır, 
• Bədən temperaturunu tarazlayır,
• Orqanları qoruyur və funksiyalarını yerinə yetirmələrini dəstəkləyir,
• Göz, burun və ağızdakı toxumaları nəmləndirir,
• Çəkiyə nəzarət etməyə kömək edir.

Bəs uşaqlar nə qədər su içməlidir?

Uşaqların bədənləri kiçik olsa da su ehtiyacları yüksəkdir. Bunun səbəbi inkişaf dövründə olmaları və sürətlə işləyən maddələr mübadiləsidir. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatına görə: 

• Uşaqlar üçün gündəlik su qəbulu ən azı 2 litr (L) olmalıdır.

Su qəbulu və metabolik sindromun əlaqəsi

Kifayət qədər su qəbulu uşaqlıq dövründə piylənmənin və metabolik sindromun qarşısının alınmasına töhfə verə bilər. 2016-cı ildə İspaniyada aparılan tədqiqat 9-11 yaş aralığındakı 366 uşaqla həyata keçirildi. Bu tədqiqatda su qəbulu ilə piylənmə, bədən tərkibi və kardiometabolik risk amilləri arasındakı əlaqə araşdırıldı. Daha çox su qəbul edən uşaqların

•  bədən kütlə indeksinin, bədən yağ nisbətinin, bel çevrəsinin, qandakı insulin və LDL xolesterin səviyyəsinin daha AŞAĞI,
• HDL xolesterin səviyyəsinin isə daha YÜKSƏK olduğu nəticəsinə gəlindi.

Uşaqlarda su qəbulunu artırmaq üçün 5 məsləhət!

1. Uşağınıza su içirmək üçün susamasını gözləməyin! Gün ərzində uşağınıza su içməli olduğunu xatırladın.
2. Uşaqlar valideynlərini nümunə götürürlər. Sizin müntəzəm su içməyiniz onu həvəsləndirəcək!
3. Uşağınız susadıqda təklif edəcəyiniz ilk seçim həmişə su olmalıdır! Şəkərli və qazlı içkilər deyil!
4. Onun bəyəndiyi su şüşəsini alıb hədiyyə edin! Beləcə, su şüşəsini yanında daşımasını təmin edə bilərsiniz.
5. Adi su içməyi sevmirsə, rəng qatın! Su şüşəsinə nanə, darçın, çiyələk və ya portağal, limon, ananas dilimləri əlavə edərək suyu canlandıra və görünüşünü daha cəlbedici edə bilərsiniz.

Marketdən alınan hazır içkilərdəki qorxuducu şəkər nisbəti!

American Heart Association (AHA) 2-18 yaşlı uşaqlar üçün əlavə şəkər qəbulunun gündə 25 qramdan (6 çay qaşığı) aşağı tutulmasını tövsiyə edir. Uşaqlar şəkəri adətən şokolad, dondurma, vafli, peçenye və sair qablaşdırılmış qidalardan alırlar. Lakin bu qidalardan əlavə marketdən alınan qablaşdırılmış içkilərin də çoxlu əlavə şəkər ehtiva etdiyini xatırlatmaq faydalıdır. Məsələn:

• 1 qutu (330 ml) hazır meyvə şirəsində 30-35 qram,
• 1 qutu (330 ml) qazlı içkidə isə 37 qram,
• 1 kiçik qutu (200 ml) kakaolu/meyvəli süddə isə 10 qram şəkər var.

Qeyd: 4 qram şəkər 1 ağzına qədər doldurulmadan düzləndirilmiş desert qaşığı şəkərə bərabərdir.

Uşaqlarda həddindən artıq şəkər qəbulu diş çürüməsi, diabet, piylənmə və qaraciyər piylənməsi kimi xəstəliklərin riskini artıra bilər. Şəkər qəbulunu mümkün qədər azaltmaq, hətta qida rasionundan tam çıxarmaq olduqca faydalı olacaq. Şəkərli içkilərə alternativ olan və maye qəbulunu artıra bilən içkilərə birlikdə nəzər salaq.

Şəkərli içkilərə alternativ sağlam içkilər

Kokos suyu

Kalorili içki olsa da, marketdən alınan qablaşdırılmış içkilərlə müqayisədə daha sağlam seçimdir. Kokos suyundakı maqnezium, kalium, kalsium və natrium sayəsində oyun zamanı tərləmiş uşaqların maye və mineral itkilərini əvəz etmək üçün yaxşı alternativdir.

Qeyd: Marketlərdəki qablaşdırılmış kokos suyu alınacaqsa, əlavə şəkərsiz olmasına diqqət edilməlidir.

Evdə hazırlanan smuzilər

Hazır smuzilərə şəkər əlavə edildiyi halda, evdə hazırlanan smuzilər şəkərsiz və sağlamdır. Uşaqlar zaman-zaman qidalara münasibətdə seçici ola bilirlər. Hazırladığınız smuzilərə uşağınızın yemək istəmədiyi tərəvəzləri qarışdıra bilərsiniz. Beləcə, fərqinə belə varmadan onları qəbul edəcək. Uşaqlara sevmədikləri tərəvəzləri belə sevdirə biləcək smuzi reseptlərinə birlikdə baxaq:

Yaşıl smuzi

Uşağınız ispanaq və ya brokoli yeməkdə çətinlik çəkirsə, bu resept tam sizə görədir!

İspanaq və ya brokoli, banan, badam və südü blenderdən keçirin.

Qırmızı smuzi

Çuğundur sevməyən uşaqlar üçün ideal resept! Çuğundur, çiyələk, qatıq və südü blenderdən keçirin.

Sarı smuzi

Uşaqların ən az sevdiyi tərəvəzlərdən olan gül kələmini belə hiss etdirmədən sevdirən resept!

Gül kələmi, ananas, şaftalı, zəncəfil və badam südünü blenderdən keçirin.

Qeyd: Bu reseptlərə zövqə görə kakao və ya darçın əlavə edə, başqa çərəz seçimləri ilə dadını zənginləşdirə bilərsiniz. Süd əvəzinə kefir istifadə edə və ya digər bitki mənşəli südlərdən yararlana bilərsiniz.

Bitki çayları

Qara və yaşıl çay uşaqlar üçün uyğun seçim olmasa da, bitki çayları kofeinsiz olduğundan şəkərli içkilərə yaxşı alternativdir. Bitki çayları bağırsaq problemi və ya yüksək təşviş səviyyəsi olan uşaqların rahatlamasına kömək edə bilər. Məsələn:

• Çobanyastığı çayı yüksək təşviş səviyyəsi, ürəkbulanma, qaz, ishal və həzmsizlik kimi bağırsaq simptomlarına yaxşı təsir edir.

Qeyd: Bir çox bitki çayı uşaqlar üçün təhlükəsiz hesab edilir. Lakin bitki çayının çoxsaylı növləri olduğuna görə uşağınıza içirməzdən əvvəl həkiminizlə məsləhətləşməyiniz faydalı olacaq.

Şərh / Xülasə

Uşaqların maye ehtiyacı qarşılanarkən ilk seçim həmişə su olmalıdır. Su maddələr mübadiləsini sürətləndirərək çəkiyə nəzarətə kömək edir. Gələcəkdə su içmək vərdişinin uşaqlıq yaşlarında qazanıldığını unutmamalıyıq. Sudan əlavə maye qəbulunu qablaşdırılmış içkilərlə deyil, təqdim etdiyimiz reseptlərdəki kimi evdə hazırlanan içkilərlə artıra bilərsiniz. Beləcə həm çəkiyə nəzarəti təmin edəcək, həm də diş çürüməsi, piylənmə, diabet və qaraciyər piylənməsi kimi xəstəliklərdən qorunmağa töhfə verəcəksiniz. 

- Əlaqədar mövzu: Su zəhərlənməsi nədir? Suyun nə qədər çoxu zərərlidir?