Xərçəng xəstələri dənizə girə bilərmi — kimyaterapiya və sonrakı dövrdə?

Yay aylarında "xərçəng xəstəsi dənizə girə bilərmi” sualı ilə tez-tez qarşılaşırıq. Aktiv kimyaterapiya almayan və ümumi vəziyyəti yaxşı olan xəstənin yanında yaxını olmaq şərti ilə təmiz olduğunu bildiyi dənizə girməsində maneə olmadığını deyə bilərik. Hətta dənizə girmək və üzmək ümumi bədən sağlamlığı üçün faydalıdır və çox yaxşı məşqdir. Kimyaterapiya alan xəstələrin hansı şərtlərdə dənizə girə biləcəyini yazımızın davamında tapa bilərsiniz.

Bununla belə, açıq və qapalı hovuzlarda, termal sularda və göllərdə üzmək xüsusilə kimyaterapiya alan xəstələrdə infeksiya riskini artıra bilər. Kimyaterapiya immun sisteminizi zəiflədə bilər və bu da sizi sudan mikrob yoluxmasına daha həssas edir.

Kimyaterapiya

Xərçəng müalicəsinin bir növü olan kimyaterapiya, əksərən venalarınızdan verilən müxtəlif dərmanlardan ibarətdir. Kimyaterapiya dərmanlarının təsir mexanizmləri fərqli olsa da, ümumilikdə xərçəng hüceyrələrini öldürür, şişləri kiçildir, həmçinin xərçəng hüceyrələrinin orqanizminizə yayılmasını və ya metastazını əngəlləyir. Bununla belə, kimyaterapiya dərmanları yalnız xərçəng hüceyrələrini öldürməklə kifayətlənmir, eyni zamanda sağlam hüceyrələrə də zərər verə bilər; bu da bu gün asan idarə olunan kimyaterapiya yan təsirlərinə səbəb olur.

İnfeksiya

İnfeksiya mikrob (patogen virus, bakteriya və ya göbələk) orqanizminizə daxil olub çoxaldıqda yaranır. Qan və sümük iliyi xərçəngləri olan leykoz və limfoma kimi xəstəliklərin müalicəsində immun sistemi daha güclü basqılandığı üçün müalicə yan təsiri kimi infeksiyalar daha geniş görülür. Buna görə hematoloji xərçəngli xəstələrdə müalicə zamanı infeksiyalardan qorunmaq üçün xüsusi tədbirlər görülür. Orqan xərçənglərinin müalicəsində isə immun sistemi əksərən intensiv basqılanmır.

Orqanizmimiz infeksiya yaradacaq mikrobların daxil olmasına qarşı müxtəlif müdafiə sistemlərinə malikdir: məsələn, dərimiz və selikli qişalarımız maneə rolunu oynayaraq mikrobların orqanizminizə daxil olmasını əngəlləyir. Limfa vəzilərimiz infeksiya ilə mübarizə aparan ağ qan hüceyrələrinin toplandığı kiçik gözətçi orqanlarımızdır.

Xərçəng müalicələrinə bağlı ağ qan hüceyrələrinin sayı çox azaldıqda infeksiyaya tutulma ehtimalınız daha yüksəkdir. Bu vəziyyət leykopeniya və neytropeniya adlanır. Həmçinin kimyaterapiya və radioterapiya dərimizin mikroblara qarşı müdafiə gücünü azalda bilər.

Kurativ (uzunmüddətli, təxminən 1 aylıq) radioterapiya alan xəstələr bu dövrdə və 1 ay sonrasınadək dənizə, hamama, saunaya və hovuza girməməlidir.

Xərçəng xəstələri üçün təhlükəsiz üzmə tövsiyələri

• Üzmək üçün təmiz olduğunu bildiyiniz dəniz ilk seçim olmalıdır.
• Mütləq yaxınınız sizi müşayiət etməlidir.
• Ağ qan hüceyrələrinin sayının çox azaldığı neytropeniya, leykopeniya və laxtalanmaya cavabdeh hüceyrələrin qandakı səviyyəsinin azaldığı trombositopeniya hallarında qan göstəriciləri normallaşanadək dənizə girməməlisiniz.
• Günəşdən qorunma tədbirlərinizi görməlisiniz. Səhər erkən və axşam saatlarına üstünlük verməli və günəş kremini müntəzəm istifadə etməlisiniz.
• Dənizdə çox uzağa getməməli (qıcolma və huşunu itirmə ehtimalına qarşı) və sahilə paralel üzməlisiniz.
• Həm ağızdan qəbul edilən, həm venadaxili tətbiq olunan bəzi kimyaterapiya dərmanları dərinizi günəşə daha həssas edir. Bu dərmanların orqanizmdən xaricolma müddətlərini onkoloqunuzla danışıb dəniz planı qurmalısınız.
• İstər qumlu, istər daşlı sahil olsun, ayaqları kəsik və yanıqdan qorumaq üçün başmaq və ya sahil ayaqqabılarına üstünlük verməlisiniz (neyropatiyası olan xəstələr qumun istiliyini və ya kəsikləri fərq etməyə bilər).