Günəş kremi haqqında yanlış bilinənlər və doğruları

Günəş kremləri barədə ağızdan-ağıza yayılan çoxlu mif və yanlış məlumat var. Günəş kremi alarkən nələrə diqqət edilməlidir? Günəşdən niyə qorunmaq lazımdır? Günəş kremi hansı tezliklə və necə tətbiq edilməlidir? Bahalı kremlər daha çox qoruyurmu?..

UVA və UVB şüaları nədir?

Günəşdən qoruyucu kremləri anlamaq üçün UVA və UVB şüaları barədə bir qədər məlumat lazımdır. Hər ikisi ultrabənövşəyi (UV) şüadır və dəriyə zərər verir.

• UVA şüası dərinin qalın təbəqəsi olan alt dəriyə (dermis və hipodermisə) uzun dalğalarla çatıb nüfuz edir. UVA dərinin erkən yaşlanmasının, günəş ləkələrinin və dəri xərçənglərinin səbəbidir.
• UVB şüaları daha qısa dalğalıdır, günəş yanıqlarının əsas səbəbidir və dəri xərçənginin yaranmasında da mühüm rol oynayır.

Günəş kremi barədə bilinən 12 mif / yanlış fikir

1- Günəş kremi bədənin D vitamini almasına mane olur

D vitamini sağlamlıq üçün mühümdür və günəşlə bu ehtiyac birbaşa qarşılana bilər. Bəli, günəşdən qoruyucu krem dəridə D vitamini istehsalına mane ola bilər. Bununla belə, bədənimiz krem təsiri keçdikdə və ya geyimin məsamələrindən gələn günəş işığı ilə kifayət qədər D vitamini alır. Yayda tam örtülü geyim adətən seçilmədiyi və günəş kremi ilk 5 ilə 30 dəqiqədə təsir göstərmədiyi üçün D vitamini sorulması kifayət edir.

2- Günəş kremi sağlamlıq problemləri yaradır

Digər yanlış məlumat əksər günəş kremlərindəki oxybenzone ilə bağlıdır. Siçan təcrübələrində bəzi yan təsirlər görülmüşdür. Lakin son tədqiqatlara görə müntəzəm və tez-tez günəş kremi istifadə edən insanlarda mənfi/toksik təsir tapılmamışdır.

3- Tünd dərili şəxslərin günəş kreminə ehtiyacı yoxdur

Tünd dərili şəxslər də günəş kremi istifadə etməlidir. Onlar da həm UVB şüalarından, həm günəş yanıqlarından mənfi təsirlənir. UVA şüaları tünd dərini də yaşlandırır və cizgilər yaradır.

4- Qaraldıcı günəş məhsulları dərini qoruyur

Bu məhsullar UVA şüalarının təsiri ilə sürətli qaralma yaratdığı halda, UVB şüaları dəri yanıqlarına yol açır. Qaraldıcılar günəşin zərərli şüalarından qorumur.

5- Makiyaj üzü qorumaq üçün kifayətdir

Makiyaj günəşdən qoruyucu kremin üstünə tətbiq edilməlidir. Günəş kremini əvəz etmir.

6- Günəş kremi geyimdən daha yaxşı qoruyur

Geyim və papaqlar bütün günəş kremlərindən daha yaxşı qoruyur. Günəşin birbaşa zərərli şüalarından qorunmaq üçün mümkün qədər nazik, pambıq və örtülü geyim, papaq və günəş kremi birlikdə istifadə edilməlidir.

7- Günəş kremi ilə qaralmaq mümkün deyil

Günəş kremləri UVA və UVB şüalarından qorunmağa kömək etsə də, bütün bədəni tam qoruya bilmir. Qoruyucu ilə də bir qədər qaralmaq mümkündür. Tam qorunmaq üçün əvvəlki bənddə deyildiyi kimi geyim və papaq mühümdür.

8- Bütün günəş kremləri eynidir

Bütün günəş kremlərinin məqsədi eynidir: günəşdən qorumaq. Lakin müxtəlif səviyyəli şüalara qarşı fərqli tərkibli kremlər vardır və düzgünü seçilməlidir. Məsələn, titanium dioxide, zinc oxide və ecamsule kimi aktiv maddələr UVA və UVB şüalarına qarşı əlavə qoruma verir. Bunlardan başqa avobenzone kimi bəzi kimyəvi qoruyucular da vardır. Hər maddə fərqli şəkildə qoruyur.

Günəşdən qorunma faktoru (Sun Protection Factor – SPF) da mühümdür. SPF 15-30 arası idealdır. 30 faktordan yuxarı istifadə olunan kimyəvi qoruyucu miqdarı artdığına görə 30 faktordan yüksək günəş kremi tövsiyə etmirik.

9- Günəş kremini bir dəfə çəkmək bütün günə kifayətdir

Səhər çəkilən günəş kreminin bütün gün qoruyacağını düşünənlər yanılır. 2-4 saatdan bir yenilənməlidir.

10- Günəş kremləri su keçirmir

Günəş kreminin üzərində xüsusi “su keçirməz” yazılıbsa, bəlkə suda da effektiv ola bilər. Lakin digər kremlərin çoxunda belə xüsusiyyət yoxdur. Hər üzmədən və ya tərləmədən sonra su keçirməyən kremlər də daxil olmaqla yenilənməlidir. Üzmədən ən azı 10 - 15 dəqiqə əvvəl də krem çəkmək lazımdır.

11- Günəş kremlərinin son istifadə tarixi yoxdur

Günəş kremlərinin son istifadə tarixi vardır. Tarix keçərsə, günəşin zərərli şüalarına qarşı qoruma təmin edə bilməz.

12- Günəş kremi nə qədər bahadırsa, o qədər qoruyucudur

Bu da yanlış məlumatlardan biridir. Bir çox yüksək faktorlu və bahalı kremin xüsusilə suya davamlılığı standart kremlərdən üstün olmadığı üçün gözlənilən əlavə qorumanı vermədiyi görülmüşdür. Həmçinin üz üçün ayrı günəş kremi almağa ehtiyac yoxdur.

Nəticə etibarilə bütün günəş kremlərinin tək məqsədi vardır: günəşin zərərli ultrabənövşəyi şüalarından qorumaq! 15-30 faktorlu standart krem müntəzəm istifadə edildikdə bu işi çox yaxşı görür.

*

- Günəş kremləri dəri xərçəngi riskini azaldır, lakin təhlükəli məhsullara diqqət