Xərçəng xəstələrinin təcili yardıma müraciətləri yarıya endirilə bilər – Necə?

Xərçəng xəstələrinin müalicə zamanı müxtəlif səbəblərlə təcili yardıma müraciəti çox olur. Yeni araşdırmaya görə 2012-2019-cu illərdə təkcə ABŞ-da xərçəng xəstələri təxminən 36 milyon təcili yardım müraciəti ediblər. Araşdırma daha bir diqqətçəkən məlumat verdi: 18,3 milyon (52%) ziyarətin qarşısı alına bilərdi! Necə?

Təcili yardıma müraciət edən xərçəng xəstələrinin ən çox şikayəti ağrı idi. Tədqiqat həm də illər üzrə müraciət sayının artdığını göstərdi. Xəstəliyin özü və ya müalicə ilə əlaqəli problemlər, xüsusilə ağrı daha yaxşı qiymətləndirilib idarə olunsa, təcili yardıma müraciətlər yarıya endirilə bilər.

Xərçəngdə təcili yardıma müraciətlər

Xərçəng xəstələri ən çox ağrı, ürəkbulanma və qusma, təngnəfəslik, qanama, infeksiya və ya digər xəstəlik əlamətlərinə görə təcili yardıma müraciət edə bilərlər. Lakin dünyada onları təcili yardıma gətirən ən geniş yayılmış səbəb ağrı olaraq qalır.

Ağrı xərçəng xəstələrində ən çox rast gəlinən və ən çox qorxulan şikayətlərdəndir. Onkologiyadakı irəliləyişlərə baxmayaraq, xərçənglə əlaqəli ağrının tezliyi illər ərzində azalmayıb. Xərçəng xəstələrinin təxminən 60%-ında xəstəliyin müəyyən dövründə xərçənglə əlaqəli ağrı olur.

Yeni araşdırmanın məlumatları

19 yanvar 2023-cü ildə JAMA Network Open jurnalında dərc olunan tədqiqatda xəstələrin 35,5 milyon təcili yardım ziyarətindən 18,3 milyonunun (52%) potensial olaraq önlənə biləcəyi müəyyən edildi. Ziyarətlərin təxminən 30%-u planlaşdırılmamış xəstəxanaya yerləşdirmə ilə nəticələndi.

Ağrı potensial olaraq önlənə bilən ziyarətlərin ən çox səbəbi idi və onların 37%-sini təşkil edirdi.

Xərçəng xəstələrində potensial önlənə bilən müraciətlərin mütləq sayı 2012-ci ildə təxminən 1,8 milyondan 2019-cu ildə 3,2 milyona qalxdı. Ağrıya görə müraciət edənlərin sayı iki dəfədən çox artaraq 2012-ci ildə təxminən 1,2 milyondan 2019-cu ildə 2,4 milyona çatdı.

Bu araşdırma illər ərzində müraciət sayının nə üçün artdığına cavab vermir. Mümkün səbəblər daha təsirli müalicələr sayəsində ömür müddətinin uzanması, bəzi xərçənglərin xroniki xəstəlik kimi idarəolunan olması, çoxsaylı yeni nəsil dərmanlardan istifadə və daha erkən diaqnoz kimi amillər ola bilər.

Xərçəng xəstələrində ağrı nə üçün kifayət qədər idarə olunmur?

Bu tədqiqat ağrının nə üçün yetərincə müalicə edilmədiyini göstərmir. Lakin əvvəlki araşdırmalardan bilirik ki, ağrının yetərsiz qiymətləndirilməsi, zəif ünsiyyət və palliativ qulluğun adi müalicəyə birləşdirilməməsi kimi amillər buna səbəb ola bilər. Türkiyə barədə danışsaq, opiofobiya adlanan opioid analgetiklərə (narkotik ağrıkəsicilərə) qorxu və qərəz də ağrının kifayət qədər idarə edilməməsinə səbəb ola bilər.

Son illərdəki texnoloji inkişaflarla xəstəxanadan kənarda ağrının qiymətləndirilməsi üçün mobil tətbiqlər və kompüter proqramları yaranıb. Xərçəng ağrısı asan müalicə olunmayan, çoxlu amilin təsiri altında olan vəziyyətdir və ilk addım xəstənin yetərli qiymətləndirilməsidir.

Nəticə etibarilə bu tədqiqat xərçəng müalicəsində yan təsirləri və xəstəlik əlamətlərini xəstəxanadan kənarda daha yaxşı idarə etmək üçün yaxşı əsas verir.