Xərçəng xəstəsi müalicə zamanı işləyə bilərmi?

Bəzi xərçəng xəstələri müalicə prosesində adi gündəlik həyatlarına, o cümlədən işə getməyə davam edə bilərlər. Bəziləri isə özlərini daha çox xəstə hiss edib bir qədər daha dincəlməyə ehtiyac duya bilərlər.

Müalicəniz davam edərkən işləyə bilirsinizsə, bu, həmin dövrdə özünüzü daha çox əvvəlki kimi hiss etməyə kömək edəcək. İşiniz həm lazımi gəliri təmin etmək baxımından vacib mənbədir, həm də xərçəng xəstəliyindən başqa həyatınızın da olduğunu xatırladır; dəyərli işçi, əla rəhbər və ya etibarlı əməkdaş olduğunuzu unutmursunuz. Bir tərəfdən də iş yoldaşlarınızla həmişəki ünsiyyətiniz davam edir.

Bəzən xərçəng insanın özünü tənha və təcrid olunmuş hiss etməsinə səbəb ola bilir və digər insanlarla sosial mühitlərdə olmağın rahatlaşdırıcı təsirləri olur.

İşinizdən ayrılmısınızsa və qayıtmağı düşünürsünüzsə, işəgötürəninizlə mümkün imkanlar barədə danışa bilərsiniz. Məsələn, daha çevik iş saatları, bəzən evdən işləmək, iş yükünü bölüşmək kimi. İşə qayıtmağa imkan verən belə seçimlər zehninizi və bədəninizi yormaya bilər.

İşə qayıtmaq asan ola bilər

Bəzi insanlar üçün tam iş gününə qayıtmaq nisbətən asan ola bilər. Atlantada maliyyə xidmətləri şirkətinin yüksək vəzifəli rəhbəri Aubrey Glencamp 2016-cı ilin aprel ayında kişi süd vəzi xərçəngi diaqnozu aldı. Bunu rəhbərinə və iş yoldaşlarına dedi. Əməliyyatdan sonra təxminən 3 həftə işə getmədi. Glencampın iş yoldaşları ona baş çəkməyə getdilər və ya hədiyyə göndərdilər. İş yoldaşları onun xəstəxanadan kənarda vaxt keçirməyə ehtiyacı olduğunu düşünürdülər. Ürəkbulanma, halsızlıq kimi müalicə yan təsirləri yaşadıqda bunlarla mübarizə aparmaq üçün hətta evdən olsa belə işə qayıtmağa ehtiyacı olduğunu başa düşdülər və Glencamp bəzi işləri evdə görməyə başladı. Dərmanlar qısamüddətli yaddaşa və tənqidi düşünmə bacarığına müvəqqəti mənfi təsir göstərə bilər. Bir çox xərçəng xəstəsi buna kemo-beyin deyir. İşləri görmək üçün bir qədər daha çox vaxta ehtiyac duysa da, evdən işləmək Glencampa yaxşı təsir etmişdi. Bunu belə ifadə edir: “Yüngül iş yüküm vardı. Rəhbərim və iş yoldaşlarım mənə çox dəstək oldular. Ehtiyacım qədər evdən işləməyimə və dincəlməyimə dəstək verirdilər. Ofisə getdikdə belə, orada qalıb işləmək əvəzinə istəsəm evə gedib işləyə biləcəyimi deyirdilər.”

İşə qayıtmaq çətin ola bilər

Digər hekayədən fərqli olaraq, Oreqonda marketinq koordinatoru olan Jane Johnsonın 2016-cı ilin noyabr ayında kolon (yoğun bağırsaq) xərçəngi müalicəsindən sonra işə qayıtması o qədər asan olmamışdı. Johnson rəhbərinə xərçəng diaqnozu barədə məlumat verdi və ofisini əsas iş yerinə yaxın bir yerə köçürməyi istədi; bunun sayəsində əvvəlki qədər çox yerimək məcburiyyətində qalmayacaqdı. Lakin şirkət bunun əvəzinə onu qısamüddətli sağlamlıqla bağlı əmək qabiliyyətsizliyi məzuniyyətinə göndərdi. Johnson əvvəlcə bunun yaxşı olduğunu düşünsə də, zaman onun üçün keçməz olmağa başlamışdı. Qısamüddətli məzuniyyəti bitdikdən sonra Johnsona tibbi sığortanı əhatə etməyən uzunmüddətli ödənişsiz məzuniyyət verildi. Dövlətin öz sığortasından yararlana bilirdi, lakin müalicə, bir neçə əməliyyat və kimyaterapiya xərclərinin çoxunu kredit kartları ilə ödəməli olmuşdu. Üstəlik, bu müddətdə iş yoldaşları ilə ünsiyyəti də kəsilmişdi. Johnson hisslərini belə ifadə edir: “Bu dövr həqiqətən çox çətin idi və böyük məyusluq yaşadım. Bu xəstəliyin bütün həyatımı məhv etdiyini hiss edirdim.”

Sonradan Johnson həkiminin ona sağlam olduğunu deməsindən sonra işləməyə qayıtdı. Əslində işə qayıtmaq istəməmişdi, amma qayıtmışdı. Çünki pul qazanmalı idi. Lakin kemo-beyin dedikləri qısamüddətli yaddaş itkisi və koqnitiv funksiya ilə bağlı çətinliklər yaşayırdı. Bir neçə həftə sonra yeni iş taparaq bədbəxt olduğu köhnə işindən ayrıldı. Digər iş yerində yeni başlanğıc etməyi ümid edirdi. Amma Johnson yeni işində də xatırlamaqla bağlı çətinliklər yaşadı. Yeni şeylər öyrənməli olduğu uyğunlaşma prosesində problemlərlə qarşılaşdı və 6 həftə sonra işdən çıxarıldı. İndi pərakəndə satış edən, tibbi sığortasını təmin edən bir mağazada kassir işləyir.

Mütəxəssislərdən tövsiyələr

Xərçəng müalicəsi prosesində işə qayıtmaq hər kəs üçün fərqli ola bilər. İşə münasibətiniz, sağlamlığınız və iş mühitiniz kimi amillər də buna təsir edir. İşlə bağlı olanlar da daxil olmaqla bir çox amil nəzarətinizdə olmaya bilər. Lakin vaxtınızı və işinizi daha yaxşı idarə etməyə kömək edə biləcək bəzi yollar var:

• Kimyaterapiya saatlarınızı günün sonuna və ya həftəsonundan dərhal əvvələ planlaşdırın. Beləliklə, özünüzü bir qədər toparlamaq üçün vaxtınız olacaq. 
• Mümkünsə, bəzi günlər evdən işləmək üçün imkan yaradın. Fiziki hərəkəti azaltmaqla daha az yorularsınız.
• İş yerində daha enerjili olmaq üçün ev işlərində bir qədər dəstək alın. Bu, ailədən biri, dost və ya köməkçi ola bilər.
• Vəziyyətinizi iş yoldaşlarınızla bölüşün. Onlar sizə dəstək ola və işlərinizdə kömək edə bilərlər.
• Vəziyyətinizdəki dəyişikliklər barədə rəhbərinizə məlumat verin, planlarınızı yeniləyin.
• İşdənkənar işlərinizi unutmamaq və daha rahat yerinə yetirmək üçün müntəzəm qeydlər aparın, siyahı hazırlayın.

Qanuni hüquqlarınız var

Xəstəliyiniz müddətində sizi işçi kimi qoruyan qanuni hüquqlarınız var. Bunlar qurumlara görə dəyişə bilər. Bəzi qurumlarda müalicə xərclərinizin hamısı qarşılandığı halda, başqa qurumda ödənişli məzuniyyətə çıxmaq kimi hüquqlarınız ola bilər. Bunları yaxşı öyrənmək faydalıdır. Bunun üçün insan resursları şöbəsi və ya birbaşa işəgötürəniniz olan şəxslə danışmalısınız.

Təcrübələrdən və biliklərdən yararlanın

Yazımızda iki xarici xəstəni nümunə göstərsək də, xərçəng xəstəliyi coğrafiya və mədəniyyətdən asılı olmayaraq hamımıza oxşar şəkildə təsir edir. Ətrafınızdakı və ya müalicə zamanı qarşılaşdığınız oxşar vəziyyətləri bölüşən çoxsaylı xəstələrin təcrübələrini öyrənmək faydalı olacaq. Xərçəng zamanı işə qayıtmaq üçün çox tələsmədən, sakit hərəkət etmək faydalıdır. Özünüzü həqiqətən çox pis hiss edirsinizsə, dərhal işləməyə başlamayın, özünüzü məcbur etməyin və əvvəlcə özünüzə yaxşı baxın. Bununla yanaşı, zehninizi məşğul edən yüngül tempdə işlərlə və ya hobbilərlə məşğul olmaq müalicə prosesini daha yaxşı keçirməyə kömək edə bilər.

Əlaqəli mövzu:

- Onlayn zehin məşqləri xərçəng xəstələrinin kemo-beyin şikayətlərini azaltmağa kömək edir