Xərçəng xəstəsində xroniki yorğunluğu azaltmaq üçün qidalanma tərzinin əhəmiyyəti

Xroniki yorğunluq insanların kifayət qədər dincəlməsinə baxmayaraq davamlı yorğun hiss etməsi, iş səmərəliliyinin azalması, istəksizlik, sosial həyatdan uzaqlaşma və bədbəxtlik kimi əlamətlərlə özünü göstərən problemdir.

Xərçənglə əlaqəli xroniki yorğunluq irəli mərhələdə xərçəng xəstələrinin 75-100%-ində bildirilmişdir. Bununla yanaşı, xərçəngdən sağ çıxanların təxminən 20% ilə 30-unun müalicədən sonra 5 ilə 10 il boyunca xroniki yorğunluq yaşadığı müəyyən edilmişdir.

Nutrition and Cancer adlı jurnalda 8 fevral 2023-cü ildə dərc edilmiş elmi araşdırma xərçəng müalicəsindən sonra xroniki yorğunluqla mübarizədə qidalanma müdaxilələrinin əhəmiyyətinə və onların tətbiq oluna bilməsinə yönəlmişdir.

Xərçəng müalicəsindən sonra ən mühüm problem

Bu araşdırmada xərçəng müalicəsindən sonra xroniki yorğunluğun ən geniş yayılmış problem olduğu və həyat keyfiyyətini pozan depressiya, təşviş kimi psixoloji problemlərə səbəb olduğu müəyyən edildi. Xərçənglə əlaqəli xroniki yorğunluğun müalicəsi üçün fiziki aktivlik, koqnitiv davranış terapiyası və yoqa kimi zehin–bədən təcrübələri daxil olmaqla dərmansız yollar vardır. Lakin bu yolların tətbiqində fiziki və xəstəliklə bağlı məhdudiyyətlər, psixoterapiyanın xərci, səyahət və vaxt kimi maneələr mövcuddur.

İrəli mərhələdə ağciyər xərçəngi olan kişilərlə aparılmış əvvəlki araşdırmada yorğunluğun gündəlik həyat fəaliyyətlərinə hətta ağrıdan daha çox təsir edən mühüm şikayət olduğu bildirilmişdir.

Araşdırmalar qidalanma müdaxilələrinin yorğunluğu azaltmağa, qidalanma keyfiyyətini yaxşılaşdırmağa və xərçəngdən sağ çıxanlar üçün ümumilikdə daha yaxşı həyat keyfiyyətinə gətirməyə kömək edə bildiyini aşkar etmişdir.

Xərçəng və xərçəng müalicəsindən qaynaqlanan iltihabi proseslərin xroniki olaraq pozulması yalnız yorğunluğu ağırlaşdırmır, həm də həyat keyfiyyətinə təsir edən xərçəng müalicəsi ilə əlaqəli digər yan təsirləri pisləşdirir. İltihabla əlaqəsi səbəbindən iltihab göstəricilərini azaldan pəhriz müdaxilələri ümidverici strategiyalardır.

Qidalanma müdaxiləsinin xroniki yorğunluğa və həyat keyfiyyətinə təsirini müəyyən etmək üçün bu araşdırma 3 ay ərzində limfoma müalicəsi tamamlanmış xəstələr üzərində aparıldı. Qidalanma planları hər xəstənin yemək seçimlərinə və bişirmə bacarığına uyğun fərdiləşdirildi və bununla xəstələrdə həyat tərzi dəyişiklikləri formalaşdırıldı. İştirakçıların qidalanmasına tam taxıllar, meyvələr, tərəvəzlər və yağlı balıqlar kimi qidalardan əldə olunan bir çox faydalı qida maddəsi daxil edildi.

Araşdırmanın sonunda qidalanma tərzi dəyişdirilmiş iştirakçıların 78% daha az yorğunluq hiss etdiyi aşkar edildi.

Zick və həmkarlarının apardığı başqa bir pilot randomizə edilmiş nəzarətli araşdırmada da süd vəzi xərçəngindən sağ çıxmış 30 nəfərdə meyvə, tərəvəz, tam taxıl və omega-3 çoxdoymamış yağ ehtiva edən qidaların yorğunluğu və yuxunu əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdırdığı görüldü.

Davam etdirilə bilən qidalanma modeli kimi tövsiyə olunan pəhriz modeli Aralıq dənizi tipli qidalanmadır. Tərəvəzlər, meyvələr, tam taxıllar və paxlalılar istehlak edilməlidir. Qırmızı ət, əlavə şəkər və yüksək dərəcədə emal olunmuş qidalar mümkün qədər azaldılmalıdır.

Əlaqəli mövzu: Aralıq dənizi pəhrizi nədir? Niyə ən yaxşı pəhrizdir? Necə tətbiq edilir?