Xərçənglə mübarizədə Birləşmiş Krallıq hansı yolu izləyir?

2016-cı ildə nəticələri dərc olunan hesabata görə, xərçəng 12 Avropa ölkəsində ürək-damar xəstəliklərini geridə qoyaraq əsas ölüm səbəbi olmuşdur. Dünyada bir çox ölkə xərçəngə qarşı effektiv proqramlar həyata keçirir və xərçəng tədqiqat mərkəzləri yaradır. Birləşmiş Krallıq, xərçəng tədqiqatlarını və təhsil proqramlarını ən yaxşı tətbiq edən ölkələrdən biridir. Gəlin Birləşmiş Krallıqda xərçənglə bağlı maarifləndirmə üçün nələr edildiyini araşdıraq.

Birləşmiş Krallıq dörd dövlətdən ibarətdir: Uels, İngiltərə, Şotlandiya və Şimali İrlandiya. Statistikaya görə, Birləşmiş Krallıqda 2014-cü ildə 357.000 yeni xərçəng halı qeydə alınmışdır. Xərçəng hallarının yüzdə 50-dən çoxunu süd vəzi, prostat, ağciyər və kolon xərçəngi təşkil edir. Birləşmiş Krallıqda yaşayan insanların yüzdə 50-dən çoxu 70 və daha sonrakı yaşlarda xərçəngə tutulur. Birləşmiş Krallıqda və bir çox digər ölkədə xərçəng hallarının artmasının iki mühüm səbəbi var: ən mühümü orta ömür müddətinin artmasıdır. Xərçəng də əsasən yaşlılıq xəstəliyi olduğu üçün gözlənilən ömür müddətinin artmasına paralel olaraq xərçəng hallarının sayı artır. İkincisi isə əhali artımıdır. Artan xərçəng hallarının qarşısının alınması və effektiv xərçəng müalicələrinin hazırlanması üçün Birləşmiş Krallıqda çoxsaylı xərçəng tədqiqat və dəstək mərkəzləri fəaliyyət göstərir. Bunlar;

1. Dünyanın aparıcı xərçəng təşkilatlarından biri: Cancer Research UK

2002-ci ildə İmperiya Xərçəng Tədqiqat Fondunun və Xərçəng Tədqiqat Təşkilatının birləşdirilməsi ilə yaradılmışdır. Dünyanın ən böyük və müstəqil tədqiqat fondudur. Yaradılmasının məqsədi xərçəngdən qaynaqlanan ölümləri azaltmaqdır. Cancer Research UK-nin büdcəsinin demək olar ki, hamısı xalqın dəstəyi ilə təmin olunur. Birləşmiş Krallıq üzrə universitetlərdə və xəstəxanalarda xərçəng tədqiqatları aparır. Eyni zamanda, xərçəng barədə əhalini düzgün məlumatlandıran kampaniyalar təşkil etmək və xərçənglə bağlı məlumatlılığı artırmaq kimi vəzifələri də var. Dünyanın ən böyük biotibbi tədqiqat mərkəzi olan Francis Crick İnstitutuna sahibdir. Birləşmiş Krallıq üzrə müxtəlif tədqiqat mərkəzlərində təxminən 4000 həkim, tibb bacısı və tədqiqatçını dəstəkləyir. İndiyədək 200-dən çox klinik tədqiqatı dəstəkləmişdir. Prostat xərçəngi dərmanı olan Abiraterone (Zytiga), fondun sahib olduğu tədqiqat mərkəzlərində kəşf edilmişdir. Eyni zamanda, 2015-ci ildə DNT zədələrinin bərpası üzrə tədqiqatları ilə Nobel mükafatını türk alimi Aziz Sancar ilə bölüşən Thomas Lindahl da Cancer Research UK tədqiqatçısıdır.

Fondun fəal çalışan 40.000-dən çox könüllüsü var. Könüllülər bir neçə kampaniyada (ianə toplamaq, xərçəng xəstələrinə dəstək vermək, məlumatlandırmaq kimi) iştirak edirlər. Fondun son illərdə həyata keçirdiyi kampaniyalar bunlardır:

• Time Hero (Zaman qəhrəmanı): Könüllülük kampaniyasıdır. Məqsədi xərçəng kampaniyalarında könüllülərin sayını artırmaqdır. Könüllülər Cancer Research UK mağazalarında işləyir və ya kampaniyalarda, tədbirlərdə iştirak edirlər.
• The Race For Life (Həyat üçün yarış): Birləşmiş Krallıqda idmanı dəstəkləmək, piylənmənin qarşısını almaq və aktiv həyatı artırmaq üçün keçirilən tədbirlərdən biridir. Birləşmiş Krallıqda müəyyən günlərdə qaçış yarışları təşkil olunaraq insanlar idmana təşviq edilir.

Son vaxtlar Cancer Research UK beynəlxalq tədqiqat qruplarını da dəstəkləməyə başlamışdır. Məsələn, xərçəng hüceyrəsinin 3 ölçülü xəritələrini çıxarmağı hədəfləyən layihə 6 il üçün 20 milyon funt dəstək almışdır. Bununla yanaşı, effektiv və məzmun baxımından zəngin veb-saytı var. Hər yaş qrupuna uyğun xərçəngi izah edən videolar və məqalələr mövcuddur. . .

2. McMillan Cancer Support

1902-ci ildə atasını xərçəngdən itirən Douglas McMillan tərəfindən yaradılmışdır. Məqsədi xərçəng xəstələrinə tibbi, psixoloji və maliyyə dəstəyi göstərməkdir. Tamamilə ianələrlə dəstəklənir. Birləşmiş Krallıqda sosial fəaliyyətlər təşkil edərək xərçəng xəstələrinə mənəvi dəstək verir və onlar üçün maliyyə dəstəyi də toplayır.

Piylənmənin xərçəng riskini əhəmiyyətli dərəcədə artırdığını bilirik. Birləşmiş Krallıqda piylənmə böyük problemə çevrilir. Əsasən yağlı hazır yeməklərin və şəkərli içkilərin çox istehlak olunduğu ölkədə piylənmə halları artır. Buna yönəlmiş işlər çərçivəsində Aralıq dənizi pəhrizi, Birləşmiş Krallıqda əhəmiyyət qazanmağa başlamışdır. Eyni zamanda, Birləşmiş Krallıqda satışı qanuni olan elektron siqaretlər də böyük problem yaradır. Son statistika xüsusilə gənclər arasında istifadəsinin artdığını göstərir. Birləşmiş Krallığın milli statistika məlumatlarına görə, 2.2 milyon insan elektron siqaretdən istifadə edir. Siqaretin sağlam alternativi kimi göstərilən elektron siqaretin kanserogen (yüksək dərəcədə xərçəng yaratmaq potensialına malik maddə) ehtiva etdiyinə dair çox ciddi tədqiqatlar mövcuddur.

Müxtəlif ölkələrdə xərçənglə mübarizə modellərinin araşdırılması ölkəmizdə də effektiv tətbiqlərin hazırlanmasına imkan verəcək. Beləliklə, xərçəng barədə məlumatlı, şüurlu cəmiyyət yarada bilərik.