Xəstə maarifləndirilməsi keyfiyyətli xərçəng müalicəsinin ayrılmaz hissəsinə çevrilib

Xərçəng müalicəsi alan və həyatına davam edən əhalinin getdikcə artması, əvvəllər müalicə edilə bilməyən bəzi xərçənglərin uzun təqib-müalicə prosesi tələb edən xroniki xəstəliyə çevrilməsi və xərçəng müalicələrinin getdikcə şaxələnməsi xərçəng prosesində daha çox məlumatlandırmanı qaçılmaz ehtiyaca çevirib.

Bu ilki ASCO 2018 Konqresinindiqqət çəkən mövzularından biri də xərçəng xəstəsinin və yaxınının maarifləndirilməsi idi. Lazımi məlumatların verilməsi xəstəyə və ailəsinə göstərilən hörməti də ifadə etməklə yanaşı, xəstələrin öz sual və problemlərini müəyyən etməsinə və düzgün qərarların qəbuluna kömək edir.

Bəs səhiyyə komandasının xəstəyə “özünüzü maarifləndirin”, “ümidinizi və cəsarətinizi itirməyin”, “dəstək alın” kimi sözlərinin məqsədi nədir? Bilik və maarifləndirmə xəstənin və ailəsinin çətin vaxtlara hazır olmasına kömək edir və müalicə seçiminə daha məlumatlı şəkildə töhfə vermələrini təmin edir. Xəstə maarifləndirilməsi xəstələrin öz qulluqlarında fəal iştirakçı olduqlarını hiss etməsinə kömək edir.

Yaxşı ünsiyyət keyfiyyət standartına çevrilib, bəs xəstə maarifləndirilməsi?

Tədqiqatlar yaxşı ünsiyyətin daha yaxşı sağlamlıq nəticələrinə gətirdiyini və çətinliklərlə mübarizəni dəstəklədiyini göstərir. Ümumilikdə xərçəng araşdırma və müalicə mərkəzləri xəstə-səhiyyə mütəxəssisi ünsiyyətində uzun yol keçib, lakin xəstə maarifləndirilməsinin dəyəri və rolu barədə çox az şey bilirlər. Hər ikisi keyfiyyətli xərçəng qulluğunun ölçüsüdür və ölçülə bilən nəticələrin vasitəsi kimi qiymətləndirilə bilər.

Amerika Klinik Onkologiya Konsensus Təlimatına görə açıq ünsiyyətin məqsədlərindən birinin kifayət qədər məlumat çatdırmaq olduğu dərc edilib. Bu təlimatdakı ünsiyyət forması xüsusilə xəstəyə hörmət göstərməyin əhəmiyyətinə toxunur və bunu bilmək hüququ adlandırır. Bu, yalnız insanın diaqnozunu bilmək hüququ deyil, eyni zamanda müalicəsi barədə məlumatlı qərar vermək hüququ deməkdir. Məlumat verməyin məqsədi xəstəyə və ailəsinə xərçəng müalicəsi zamanı qarşılaşacaqları çətinliklərə və ehtiyaclara hazır olmaqda kömək etməkdir.

- Əlaqəli mövzu: Xəstə, xəstənin yaxını və həkim arasında ünsiyyət necə olmalıdır?

2012-ci ildən fəaliyyət göstərən internet saytımızın məqsədlərindən biri də xərçəng xəstələrinin və yaxınlarının xərçəngə dair hər mövzuda məlumat əldə edə biləcəyi etibarlı onlayn informasiya mənbələri təqdim etməkdir. Daha sonra məzmunumuzu xərçənglə oxşar səbəblərə malik ürək-damar xəstəliklərindən, diabetdən və demensiyadan qorunmaq üçün sağlam həyat yazıları ilə zənginləşdirdik. Onlayn təhsil çərçivəsində qiymətləndirilə biləcək bu səylərimizin ölkəmizdə sağlamlıq savadlılığınıninkişafına töhfə verdiyini də görürük.

Tədqiqatlar təşkilatlanmamış və səmərəsiz klinikaların xəstələrin həkimlərə etibar etməsini çətinləşdirdiyini göstərir. Mühüm məlumatların xəstəyə çatdırılması hörməti ifadə edir, xəstəyə və ailəyə öz sual və narahatlıqlarını müəyyənləşdirməyə kömək edir və mühüm qərarların verilməsini təmin edir.

Məlumatlandırılmış müalicə və müalicədən sonrakı proses həm xəstənin, həm xəstə yaxınının, həm də səhiyyə işçisinin uyğunlaşmasını artırır.

Xəstələr qəbul zamanı danışa biləcəkləri qiymətli və məhdud vaxtın fərqindədirlər. Xəstələr həkimlərin izah etdiyi anlayışlar barədə əsas biliklərə malik olduqda daha düzgün ünsiyyət qura bilir və hər iki tərəf üçün daha səmərəli dialoq yaranır. Əslində yaxşı məlumatlandırılmış xəstələr həm xəstə, həm də həkim üçün daha çox məmnuniyyət və məhsuldar tərəfdaşlıq təmin edir.

Xəstə maarifləndirilməsini inkişaf etdirmək üçün praktik tövsiyələr

Məlumatlandırılmış xəstələrlə həkimlər daha yaxşı ünsiyyət və münasibət qurur.

Bunun üçün həkimlər və müəssisələr aşağıdakı məsləhətləri tətbiq etməyi düşünə bilərlər:

• Lazımi mühüm məlumatları (kimyaterapiya rejimləri, yan təsirləri, dərman-dərman və dərman-qida qarşılıqlı təsirləri kimi) xəstəyə izah etmək.
• Tibbi qəbullarda rutin istifadə olunan tibbi terminləri izah etməyə kömək etmək.
• Xəstələri qeyd aparmağa həvəsləndirmək. Bu, xəstəyə və onkologiya komandasına narahatlıqları və simptomları izləməyə kömək edə bilər.
• Yalnız xəstənin deyil, ailə üzvlərinin də məlumatlandırıldığına əmin olmaq. Eyni ailənin üzvləri arasında elmi savadlılıq səviyyəsində mühüm fərqlər ola bilər.
• Müalicə variantlarını nəzərdən keçirərkən məlumatları yazılı təqdim etmək.
• Etibar etdiyiniz informasiya mənbələrini xəstələrə təqdim etmək; xəstələrin həyat tərzi, sağlam qidalanma, məşq və həyat keyfiyyəti kimi mühüm suallarına cavab tapa biləcəkləri yerlər göstərmək.
• Həkimin qəbul zamanı xəstələrə asanlıqla verə biləcəyi və ya rəqəmsal mühitdə elektron göndərə biləcəyi mənbə faylı yaratmaq üçün xəstə maarifləndirilməsinə marağı olan komanda üzvünü müəyyən edib vəzifələndirmək.

Yuxarıda sadalanan xəstə maarifləndirilməsi xidmətlərinin demək olar ki, hamısı onlayn modullarla və ya onlayn modulların dəstəyi ilə həyata keçirilə bilər.

Nəticə olaraqbu gün xərçəng qulluğunun ayrılmaz hissəsinə çevrilən xəstələrin və yaxınlarının maarifləndirilməsi həm prosesi, həm də müalicədən sonrakı dövrü olduqca müsbət təsirləndirir.

Əlaqəli mövzu:

- Xərçəng xəstələrinə qulluq edənlər unudulmamalıdır – müşayiətçilərə dəstək göstərməyin 4 yolu