Yeni immunogenetik terapiya ilə 4-cü mərhələ süd vəzi xərçənginin müalicə edilməsi xəbərinin təfərrüatları

İmmun sistemin nəzarət nöqtəsi inhibitorları və adaptiv T-hüceyrə müalicələri xüsusilə somatik mutasiyaların tez-tez görüldüyü dəri xərçəngi, siqaretlə əlaqəli ağciyər xərçəngi və sidik kisəsi xərçəngində effektivdir. Lakin aşağı mutasiya yükünəmalik süd vəzi, yumurtalıq və qastrointestinal (mədə-bağırsaq) xərçənglərində faydaları məhduddur. İyun 2018-ci ildə Naturejurnalında dərc edilən və bütün dünyada əks-səda doğuran tədqiqatda hazırlanmış yeni nəsil immunoterapiya yanaşması ilə digər müalicələrə cavab verməyən metastatik süd vəzi xərçəngi xəstəsində tam sağalma əldə edilib.

Amerika Milli Xərçəng Araşdırmaları Mərkəzinin tədqiqatçıları hazırda davam edən faza 2 klinik tədqiqatda müəyyən mutasiyaları hədəfləməsi təmin olunan şişi infiltrasiya (zəbt) edən limfositləringeniş yayılmış epitel xərçənglərində effektiv olub-olmadığını araşdırırlar. Bu klinik tədqiqata qatılmış xəstələrdən birində ümidverici nəticələr alınıb.

49 yaşlı, hormon müsbət və HER2 mənfi metastatik süd vəzi xərçəngi xəstəsində əvvəlki kimyaterapiyalara davamlılıq yaranmışdı.

Müalicənin mərhələləri:

1. Əvvəlcə xəstənin şiş nümunəsində DNT və RNT sekvensləməsi aparıldı.
2. Xəstənin şişində 62 mutasiya müəyyən edildi, sonra əlavə analizlərlə bu say 4-ə endirildi.
3. Xəstənin şişindən şişi infiltrasiya edən limfositlər ayrıldı və laboratoriya şəraitində xəstədə müəyyən edilmiş 4 mutasiyanı tanımaları təmin olundu.
4. Müəyyən müddət çoxaldılan limfositlər xəstəyə yenidən geri verildi.
5. Ümumilikdə 90 milyard limfositlə birlikdə interleykin-2 və immun sistemin nəzarət nöqtəsi inhibitoru pembrolizumab (keytruda) verildi. İnterleykin 2 T hüceyrələrinin çoxalmasını stimullaşdırır və immun sistemin aktivliyini artırır. Pembrolizumab isə verilən T limfositlərinin şişin mikromühitində qeyri-aktiv hala gəlməsinin qarşısını alır.

Müalicədən sonra xəstənin bütün metastatik şişləri yox oldu və 22 ay ərzində heç bir xərçəng yaranması müşahidə edilmədi.

Bəs bu tədqiqat bizə nə ifadə edir?

• Xərçəngdə effektiv immunoterapiya üsulu kəşf edildi. Üsul həm immun sistemin aktivləşdirilməsi, həm də genetik mutasiyalara qarşı dəyişdirilməsi üzərində qurulduğu üçün immunogenetik müalicə adlandırıla bilər. Bu üsulla xərçəngə xas mutasiyalar immunoterapiyalarla hədəflənə bilər. Bu üsul adoptiv T hüceyrə müalicəsi də adlandırılır.
• Xərçəngdəki mutasiyalar xərçəngin Axilles vətəri kimidir. Genetik mutasiyalar xərçəngləşməyə səbəb olur. Eyni zamanda bu mutasiyalar xərçəng hüceyrəsini immun sistemlə məhv etmək üçün istifadə oluna bilər.
• Hazırlanmış bu immunoterapiyanın klinik tədqiqatda yer alan qaraciyər və kolorektal (kolon və düz bağırsaq) kimi digər xərçəng növlərində də effektiv olduğu göstərilib.
• Bu üsulun ən mühüm üstünlüklərindən biri xərçəngin növünə deyil, genetik quruluşuna görə hazırlanmasıdır. Buna görə müxtəlif xərçəng növlərində istifadə oluna bilər.

Xüsusilə vurğulamaq lazımdır ki, hazırlanmış bu üsul tək bir xəstədə effektiv olub. Daha çox xəstənin daxil edildiyi klinik tədqiqatlarla bu vəziyyətin təsdiqlənməsi lazımdır.