Baş-Boyun Kanserinde Bir İlk: Cerrahi Öncesi ve Sonrası Pembrolizumab FDA Onayı Aldı
12 Haziran 2025’te ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), tümörlerinde PD-L1 ekspresyonu [Kombine Pozitif Skor (CPS) ≥1] bulunan, ameliyatla çıkarılabilir lokal ileri evre yassı hücreli baş ve boyun kanseri (YH-BBK) olan yetişkin hastalar için pembrolizumabı (Keytruda, Merck) onayladı. Bu onay; ameliyat öncesinde tek ajan olarak neoadjuvan kullanımını, cerrahi sonrasında ise sisplatinli veya sisplatinsiz radyoterapi (RT) ile birlikte adjuvan kullanımını ve sonrasında idame tedavi olarak tek ajan şeklinde devamını kapsamaktadır.
Baş-Boyun Kanserlerinde Uzun Süredir Beklenen Gelişme
Yassı hücreli baş-boyun kanseri (YH-BBK), cerrahi, radyoterapi ve kemoterapi kombinasyonuna rağmen, lokal ileri evrede tanı alan hastalar için yüksek nüks (tekrarlama) ve ilerleme riski taşımaktadır. Bu zorlu hasta grubunda bağışıklık sistemini hedef alan immünoterapilerin tedaviye entegre edilmesi uzun süredir araştırılıyordu.
2025 Nisan ayında AACR Kongresi'nde sunulan KEYNOTE-689 çalışmasının dikkat çekici sonuçlarının ardından, beklenen FDA onayı nihayet geldi. Bu gelişme ile pembrolizumab, lokal ileri ve rezeke edilebilir baş-boyun kanserlerinde hem neoadjuvan (ameliyat öncesi) hem de adjuvan (ameliyat sonrası) dönemde kullanım onayı aldı.
FDA Onayının Detayları
📌 Onay Tarihi: 12 Haziran 2025
📌 Onaylayan Kurum: ABD Gıda ve İlaç İdaresi (FDA)
📌 Endikasyon:
PD-L1 ekspresyonu olan (CPS ≥1) rezeke edilebilir lokal ileri yassı hücreli baş-boyun kanserli (YH-BBK) erişkin hastalarda:
- Neoadjuvan dönemde tek ajan pembrolizumab
- Adjuvan dönemde cerrahi sonrası radyoterapi ± sisplatin ile kombinasyon
- Sonrasında tek ajan olarak idame pembrolizumab
Bu, baş-boyun kanseri alanında 6 yıl aradan sonra verilen ilk FDA onayı olma özelliğini taşımaktadır. Ayrıca bu, perioperatif dönemde onay alan ilk tedavi rejimidir.
Çalışma Tasarımı ve Bulgular: KEYNOTE-689
📋 Katılımcılar: 714 hasta
📋 Evre: Lokal ileri, rezektabl (Evre III–IVA, AJCC 8. baskı)
📋 PD-L1 CPS ≥1 olan hasta sayısı: 682
Tedavi Kolları:
- Deneysel Kol:
- Neoadjuvan: Pembrolizumab 200 mg, 3 haftada bir, 2 kür
- Cerrahi sonrası:
- Adjuvan: Pembrolizumab + RT ± sisplatin (3 kür)
- Sonra: Tek ajan pembrolizumab (12 kür)
- Kontrol Kol:
- Neoadjuvan tedavi yok
- Cerrahi sonrası: RT ± sisplatin
Birincil Sonlanım Noktası:
📈 Olaydan Bağımsız Sağkalım (EFS):
- Pembrolizumab Kolu: Ortanca EFS = 59,7 ay (GA: 37,9 – Erişilemedi)
- Kontrol Kolu: Ortanca EFS = 29,6 ay (GA: 19,5 – 41,9)
➡️ Risk azalması: %30
➡️ HR: 0.70 (95% CI: 0.55–0.89)
➡️ p-değeri: 0.0014
Bu sonuçlar, pembrolizumabın hastalığın nüks etmesini ya da ilerlemesini geciktirme konusunda belirgin bir üstünlük sağladığını göstermektedir.
Güvenlik ve Tolerabilite
💉 Cerrahiye engel olan advers olaylar: Her iki kolda da %1,4 oranında görüldü.
⚠️ Uyarılar:
- İmmün aracılı advers reaksiyonlar (hipotiroidi, pnömonit vb.)
- İnfüzyon ilişkili reaksiyonlar
- Gebelikte fetal toksisite
🧪 Dozlama:
- 200 mg/3 haftada bir ya da 400 mg/6 haftada bir
- Not: Aynı gün kemoterapi ile birlikte uygulanacaksa pembrolizumab önce verilmelidir.
Klinik ve Bilimsel Yorum
KEYNOTE-689 çalışması, perioperatif dönemde immünoterapinin baş-boyun kanseri yönetiminde yeni bir standart haline gelme potansiyelini ortaya koydu. EFS’de iki katına yakın iyileşme, özellikle PD-L1 CPS ≥1 olan hastalarda bu yaklaşımın gücünü göstermektedir.
⏳ Genel sağkalım (OS) verileri henüz olgunlaşmamış olsa da, aleyhte bir eğilim saptanmamıştır.
Sonuç: Onkolojide Yeni Bir Dönem Başlıyor
Pembrolizumabın bu onayı ile baş-boyun kanserli hastalar için umut verici yeni bir tedavi paradigması klinik uygulamaya girmiştir. Artık hedefimiz, bu stratejiyi en uygun hasta grubuna, doğru zamanlamayla ve multidisipliner ekiplerle entegre etmektir.
📍 Multidisipliner tümör konseylerinde bu yeni onayın, cerrahi planlamadan önce dikkate alınması önerilmektedir.
Ameliyat Öncesi-Sonrası mı, Yoksa Sadece Ameliyat Sonrası mı?
KEYNOTE-689 ile pembrolizumab’a verilen FDA onayı, yakın zamanda ASCO 2025’te sunulan nivolumab (NIVOPOSTOP) çalışması ile benzer durumdaki hastaları ilgilendirmekte. Bununla birlikte amaç, zamanlama, hasta seçimi ve kullanım stratejileri bakımından belirgin farklılıklar göstermektedir.
İşte iki çalışmanın ve onayların temel farklarını özetleyen karşılaştırmalı tablo ve açıklamalar:
📊 Karşılaştırmalı Özet Tablosu
| 🧪 Özellik | 📌 KEYNOTE-689 | 📌 NIVOPOSTOP |
|---|---|---|
| 💉 İmmünoterapi İlacı | Pembrolizumab (anti–PD-1) | Nivolumab (anti–PD-1) |
| 🗓️ FDA Onayı | ✅ 12 Haziran 2025 Perioperatif kullanım (neoadjuvan + adjuvan) |
❌ Henüz onay yok (ASCO 2025’te sunum) |
| 🕒 Tedavi Zamanlaması | Neoadjuvan + Adjuvan | Sadece Adjuvan |
| 👥 Hasta Profili | PD-L1 CPS ≥1 Lokal ileri, rezeke edilebilir |
PD-L1 bağımsız Yüksek riskli, rezeke edilmiş |
| 🔄 RT + Sisplatin Kullanımı | Risk durumuna göre adjuvan dönemde |
Tüm hastalara adjuvan dönemde |
| 🎯 Birincil Sonlanım Noktası | Event-Free Survival (EFS) | Disease-Free Survival (DFS) |
| 📈 Sağkalım Verileri | EFS: 59.7 ay vs 29.6 ay HR: 0.70 (p=0.0014) |
3 yıllık DFS: %63.1 vs %52.5 HR: 0.76 (p=0.034) |
| 🧬 PD-L1 Bağımlılığı | Yalnızca CPS ≥1 hastalar | Tüm hastalar dahil |
| ⚖️ Klinik Etki | Yeni standart (perioperatif bağlamda) |
Mevcut adjuvan tedaviye katkı |
| ⚠️ Güvenlik Profili | %44.6 ciddi advers olay (kontrol: %42.9) |
%13.1 ciddi advers olay (kontrol: %5.6) |
✅ Sonuç: İki Tedavi, İki Farklı Kırılma Noktası
| 📌 | KEYNOTE-689 ile perioperatif pembrolizumab, baş-boyun kanserinde tedaviyi baştan sona değiştirecek kapsamlı bir paradigmayı temsil ediyor. |
|---|---|
| 📌 | NIVOPOSTOP ise mevcut cerrahi sonrası tedaviye anlamlı bir katkı yaparak, yüksek riskli hastalarda hastalıksız yaşam süresini uzatacak güçlü bir alternatif sunuyor. |
Her iki çalışma da baş-boyun kanseri tedavisinde yeni bir döneme işaret ediyor. Gelecekteki kılavuzlar bu veriler doğrultusunda yeniden şekillenecek gibi görünüyor.
FDA approves neoadjuvant and adjuvant pembrolizumab for resectable locally advanced head and neck squamous cell carcinoma. 12 June 2025. https://www.fda.gov/drugs/resources-information-approved-drugs/fda-approves-neoadjuvant-and-adjuvant-pembrolizumab-resectable-locally-advanced-head-and-neck
