Halk arasında şeker hastalığı olarak da bilinen diyabet, beslenme ile yakından ilişkili bir metabolik bozukluktur. Şeker içeriği yüksek olan besinler denince akla çikolata, tatlı, ekmek ve diğer şekerli gıdalar gelebilir. Ancak içecekler de en az katı gıdalar kadar kan şekerini yükseltebilmektedir.

Bu nedenle, diyabet hastalarının sadece katı besinlerin değil, içeceklerin de kan şekeri üzerindeki etkisini bilmesi ve kan şekerini yavaş yükselten seçeneklere yönelmesi önemlidir. Diyabet hastalarının tüketebileceği ve uzak durması gereken içecekleri sizler için sıraladık. İlk olarak, diyabet hastaları için tüketimi uygun olan içecekleri inceleyelim;

Diyabet hastaları için uygun içecekler

Su

Konu sıvı alımını artırmak olduğu zaman en iyi seçenek her zaman su tüketimidir. Su, kan şekerini yükseltmediği gibi yüksek kan şekeri sonucunda oluşabilen susuzluğun giderilmesine de yardımcı olmaktadır.

Yeterince su içmek vücudun fazla glikozu idrar yoluyla atmasına yardımcı olabilmektedir. Tıp Enstitüsü (The Institute of Medicine), erkeklerin günde ortalama 3 litre, kadınların ise 2 litre su içmelerini tavsiye etmektedir. Sade su içmekte zorlanıyor ve önerilen tüketim miktarını tamamlayamıyorsanız, bu noktada suyunuzu küçük dokunuşlarla tatlandırmayı deneyebilirsiniz. Su şişenize ekleyeceğiniz birkaç dilim limon, portakal ve çilek gibi kokulu meyveler suyun tadını ve kokusunu güzelleştirecektir. Bununla birlikte, nane, fesleğen, tarçın çubuğu ve karanfil gibi baharatlar da suyun kokusunu değiştirerek içimini kolaylaştıracaktır.

Çay

Çaya şeker eklenmediği takdirde, diyabet hastaları tarafından rahatlıkla içilebilir. Günlük tüketeceğiniz 1-2 fincan bitki çayı hem sıvı alımınızı artıracak hem de kış günlerinde kan şekerinizi yükseltmeden, içinizi ısıtacaktır. Siyah ve yeşil çay gibi kafein içeren çayları sınırlı miktarda tüketmek günlük kafein alımını aşmamak için faydalı olacaktır. (içeceklerin kafein miktarları ve günlük aşılmaması önerilen kafein miktarı için ilgili yazımıza bakınız)

Kahve

Kahve tüketirken de aynı çayda olduğu gibi şekersiz ve kremasız seçenekleri tercih etmeniz faydalı olacaktır. Günlük kafein alımını aşmamak için ise farklı kahvelerin kafein içeriklerini değerlendirdiğimiz yazımıza göz atmanızı tavsiye ederiz

Sebze suyu

Diyabet hastaları için sebze suyu, meyve suyundan çok daha iyi bir alternatiftir. Özellikle maydanoz, kereviz, salatalık gibi yeşil sebzeler ile hazırlanmış sebze suları kan şekerini yükseltmeden, vitamin ve mineral alımının artmasına katkı sağlayacaktır.

Yarım yağlı süt / ayran / kefir

Süt ve süt ürünleri sağlıklı beslenmenin bir parçasıdır. Bu nedenle, günlük beslenmenize şekersiz ve yağ içeriği düşük olan süt ürünü içeceklerini eklemeniz faydalı olacaktır. Yarım yağlı süt, kefir ve ayran gibi süt ürünü içeceklerinin kan şekerini yükseltme hızı düşüktür. Bu nedenle, diyabet hastaları süt ürünü içeceklerini, ara öğünlerde veya ana öğünün yanında rahatlıkla tüketebilir. Hayvansal kaynaklı süt içmeyi sevmeyen kişiler ise badem, hindistan cevizi veya soya sütü gibi şekersiz bitkisel süt kaynaklarından faydalanabilir.

Diyabet hastalarının kaçınması gereken içecekler

Diyabet hastaları yedikleri kadar içtikleri besinlere de özen göstermelidir. Kan şekerini hızlı yükselten içecekler diyabet hastalığının kontrol altında tutulmasını engellemekte ve kan şekerinde dengesizliklere yol açmaktadır. Kan şekerini yükseltmesinin yanı sıra, şeker içeriği yüksek olan içecekler vücutta yağlanmaya dolayısıyla birçok hastalığa davetiye çıkarabilmektedir.

Diyabet hastalarının kaçınması gereken içecekleri gelin birlikte inceleyelim;

Gazoz

Besleyici olmamakla birlikte şeker içeriği de çok yüksek olan gazoz, kan şekerini hızlıca yükseltebilmektedir. Bununla birlikte, fazla gazoz tüketimi diş çürüğü ve obezite gibi sağlık sorunlarına da davetiye çıkarabilmektedir. Tansiyon hastası değilseniz, gazoz tüketmek yerine doğal maden suyu seçeneklerini tercih edebilirsiniz.

Enerji içecekleri

Enerji içeceği yüksek şeker oranından dolayı diyabet hastaları için uygun bir içecek değildir. Yüksek şeker içeriğine ek olarak, kafein içerikleri de oldukça yüksektir. Bu nedenle, enerji içeceği tüketmek günlük kafein limitinin aşılmasına neden olabilir. Kafein limitinin aşılması ise mide bulantısı, yüksek tansiyon ve insomnia (uykuya dalamama) gibi sağlık problemlerine sebebiyet verebilmektedir.

Meyve suyu

Meyveler vitamin, mineral ve flavanoid içeriği sayesinde antioksidan etki göstermekte ve sağlıklı beslenmenin önemli bir parçası olarak kabul edilmektedir. Ancak, meyvenin kendisini tüketmek yerine suyunu içtiğimiz zaman, içerisindeki lifi tüketmemiş sadece doğal şeker içeriği yüksek olan sıvı kısmını tüketmiş oluyoruz. Bu nedenle, meyve suyu tüketmek yerine meyvenin kendisini tüketmek çok daha sağlıklı bir yaklaşım olacaktır.

Meyve suyu tüketeceğiniz zaman ise porsiyon kontrolünü sağlayarak tüketmek faydalı olacaktır. Bunun nedeni ise 1 su bardağı meyve suyu için 3-4 porsiyon meyve kullanılıyor olmasıdır. Örnek verecek olursak; 1 su bardağı portakal suyu için 2-3 adet portakala ihtiyaç duyulmaktadır. Bu nedenle, diyabet hastaları meyve suyu tüketecekleri zaman, porsiyonu yarım bardak (100 ml) ile sınırlı tutmaları faydalı olacaktır. Bununla birlikte, diyabet hastalarının paketli meyve suyu tüketiminden kaçınmaları gerekmektedir. Paketli meyve sularında, taze sıkım meyve sularındaki doğal şekere ek olarak sofra şekeri de eklenmektedir. Bu durum ise paketli meyve sularının kan şekerini çok daha hızlı yükseltmesine sebebiyet vermektedir.

Tatlandırıcı içeren içecekler

Diyabet hastalarının en sık yaptığı yanlışlardan bir tanesi de şeker tüketemedikleri için diyet kola gibi şeker yerine tatlandırıcı içeren içecekleri çok fazla tüketiyor olmalarıdır. Arada bir tüketilen tatlandırıcılı içecekler elbette ki ciddi zararlar vermeyecektir. Ancak, her gün alışkanlık haline getirilen ve porsiyon miktarı sınırlandırılmadan tüketilen tatlandırıcılı içecekler, hem diyabet hastalığını hem de genel sağlığı olumsuz yönde etkileyecektir. Yapılan bilimsel çalışmalar, tatlandırıcılı içeceklerin fazla tüketilmesi durumunda bağırsak bakterilerinin düzeninin bozulduğunu, dolayısıyla kan şekerini düşürmek için görev alan insülin hormonuna olan direnci yükseltebildiğini göstermektedir.

Alkollü içecekler

Diyabet hastalığından dolayı yüksek tansiyon veya sinir hasarı geliştiren kişilerde, alkol kullanımı bu durumu olumsuz yönde etkileyebilmektedir.  Bu nedenle, alkol tüketiminin sizin için uygun olup olmadığını mutlaka doktorunuza danışmanızı tavsiye ederiz. Ayrıca, alkol tüketiminden sonraki birkaç saat içerisinde kan şekeri hızlıca düşebilmektedir. Bu durum, özellikle insülin veya diğer diyabet ilaçlarını kullanan kişiler için oldukça sakıncalıdır. Bununla birlikte, bazı alkol çeşitleri şeker içeriği yüksek içecekler ile karıştırılarak servis edilmektedir.

2012 yılında “Diabetic Medicine” dergisinde yayınlanan bir çalışma, alkol tüketiminin tip 2 diyabet ve prediyabet üzerindeki etkisini araştırmak amacıyla yürütüldü. Çalışma, 5.239 katılımcı ile yürütüldü. Katılımcıların alkol tüketimleri kendi doldurdukları formlar sayesinde kayıt altında tutuldu. 8-10 yıl süren gözlem süreci sonunda;

  • Yüksek alkol tüketiminin tip 2 diyabet ve prediyabet riskini artırdığı gözlemlendi. Düşük alkol tüketiminin veya alkol tüketmemenin ise riski azalttığı sonucuna varıldı.  

Sonuç

Diyabet hastalığı beslenme ile yakından ilişkili bir hastalıktır. Diyabet hastalarında, beslenme alışkanlığını değiştirmeden sadece ilaç tedavisini uygulamak, hastalığı kontrol altında tutmayı zorlaştıracaktır. Bu nedenle, diyabet teşhisi almış kişilerin mutlaka bir beslenme uzmanından yardım almalarını tavsiye ederiz. Ayrıca, diyabet hastalığınızın olması karbonhidrat içeren ve tadı tatlı olan tüm besinlerden uzak duracağınız anlamına gelmemektedir. Buradaki hedef, hangi besinin kan şekerinizi hangi hızda yükselttiğini ve tolere edebileceğiniz porsiyon miktarlarını öğrenmek olacaktır.