افزودن سورافنیب به TAKE بقا را در سرطان کبد طولانی می‌کند

سرطان کبد، از شایع‌ترین و مرگ‌بارترین سرطان‌های جهان است. رایج‌ترین شکل آن کارسینوم هپاتوسلولار (HCC= HepatoCellular Carcinoma) نام دارد.

HCC به‌ویژه می‌تواند در پی عفونت مزمن هپاتیت B و C پدید آید. موارد پیشرفته معمولاً مقاوم به درمان‌اند و درمان هدفمند و ایمنی‌درمانی از شیمی‌درمانی مؤثرتر هستند. افزون بر درمان سیستمیک، روش‌هایی مانند TAKE و TARE با همکاری رادیولوژی مداخله‌ای و پزشکی هسته‌ای وجود دارند.

کمومبولیزاسیون از راه شریان (TAKE)، درمانی موضعی برای کند کردن پیشرفت سرطان کبد است که در منتشرنشدن سرطان به بیرون کبد ترجیح داده می‌شود. اما TAKE تنها ممکن است، به‌ویژه در HCC عودکرده مرحله میانی، اثر محدودی داشته باشد.

یکی از داروهای سیستمیک مؤثر شناخته‌شده در HCC پیشرفته، سورافنیب، گیرنده عامل رشد اندوتلیال عروقی و عامل رشد مشتق از پلاکت را هدف می‌گیرد. ویژگی‌های ضد‌رگ‌زایی سورافنیب با اثر موضعی TAKE هم‌افزایی دارد، مسیر تغذیه بافت سرطانی را قطع می‌کند و ممکن است پیشرفت بیماری را مؤثرتر مهار کند.

HCC مرحله میانی، مرحله‌ای پیشرفته اما همچنان قابل‌درمان موضعی است. معمولاً بر پایه گستره و محل انتشار کبدی تعیین می‌شود و معیارهایی مانند چند تومور بدون گسترش عمده به عروق اصلی کبد دارد. این مرحله اغلب فرصتی برای مداخله جهت کند کردن پیشرفت و افزایش کیفیت زندگی فراهم می‌کند.

TAKE + سورافنیب: مطالعه چینی

در 20 ژوئن 2024، مجله JAMA Oncology مطالعه‌ای منتشر کرد که پژوهشگران جویای رویکرد تازه HCC عودکرده مرحله میانی، سود بقای TAKE تنها را «نامطلوب» مشاهده کردند. ازاین‌رو احتمال اثربخشی بیشتر ترکیب سورافنیب و TAKE مطرح شد.

برای آزمودن فرضیه، مطالعه تصادفی در پنج مرکز چین از اکتبر 2019 تا دسامبر 2021 انجام شد. تعداد 162 بیمار با میانه سن 55 و 93% مرد بررسی شدند.

روش مطالعه

هدف کارآزمایی بالینی تصادفی چندمرکزی بازِ فاز 3، بررسی اثر بقای TAKE و سورافنیب (SOR-TAKE) در HCC عودکرده مرحله میانی با تهاجم ریزعروقی (MVI) مثبت پس از هپاتکتومی R0 بود.

هپاتکتومی R0، یعنی برداشت کامل تومور بدون باقی‌ماندن بافت سرطانی. نمونه دقیق بررسی می‌شود تا نبود سلول سرطان در حاشیه برش حتی زیر میکروسکوپ تأیید شود.

تهاجم ریزعروقی (MVI)، یعنی گسترش سلول سرطان به عروق کوچک. این وضعیت نشانه تومور تهاجمی‌تر و خطر عود بالاتر است.

افراد با نسبت 1:1 به SOR-TAKE یا TAKE تنها تخصیص تصادفی یافتند و 24 ماه پیگیری شدند. تحلیل داده بین ژوئن 2023 و سپتامبر 2023 انجام شد.

بازوهای مطالعه

• گروه TAKE:
  • در TAKE متعارف، 50 mg دوکسوروبیسین با لیپیودول و ذرات اسفنج ژلاتینی به قطر 150-350 μm مخلوط شد.
  • همچنین TAKE با دانه آزادکننده دارو استفاده شد؛ 75 mg دوکسوروبیسین با ذرات آزادکننده به قطر 100-300 μm یا 300-500 μm مخلوط شد.
• گروه SOR-TAKE:
  • بیماران روزانه دو بار 400 mg سورافنیب گرفتند.
  • در صورت نیاز TAKE متعارف نیز اجرا شد: 50 mg دوکسوروبیسین با لیپیودول و ذرات اسفنج ژلاتینی به قطر 150-350 μm مخلوط شد.
  • همچنین TAKE با دانه آزادکننده دارو اجرا شد؛ 75 mg دوکسوروبیسین با ذرات آزادکننده به قطر 100-300 μm یا 300-500 μm مخلوط شد.

پیامد اصلی مطالعه، بقای کلی بود.

نتایج

• سن و جنس: میانه سن 55 سال (28-75) و 93,2% افراد مرد بودند.
• بقای کلی: میانه بقای کلی SOR-TAKE به‌طور معنی‌داری از TAKE تنها طولانی‌تر بود (22,2 ماه در برابر 15,1 ماه؛ نسبت خطر [HR]، 0.55؛ P < 0,001).
• بقای بدون پیشرفت: SOR-TAKE بقای بدون پیشرفت را نیز طولانی کرد (16,2 ماه در برابر 11,8 ماه؛ HR، 0.54؛ P < 0,001).
• نرخ پاسخ: نرخ پاسخ عینی SOR-TAKE از TAKE بیشتر بود (SOR-TAKE 80,2% در برابر TAKE 58%؛ P = 0,002).
• عوارض: عوارض هر درجه در SOR-TAKE بیشتر بود، اما همه عوارض به درمان خوب پاسخ دادند.
• ایمنی: عارضه غیرمنتظره یا مرگ مرتبط با درمان دیده نشد.

دیدگاه

نتایج نشان می‌دهند ترکیب سورافنیب و TAKE در HCC عودکرده مرحله میانی با MVI مثبت پس از هپاتکتومی R0 باید در نظر گرفته شود. اما طراحی باز می‌تواند سوگیری ایجاد کند. افزون بر این، بیشتر بیماران از منطقه‌ای با شیوع هپاتیت B مزمن بودند و تعمیم یافته‌ها به جمعیت‌هایی با علل دیگر HCC ممکن است محدود باشد.