آیا عصر واکسن سلول دندریتیک در سرطان پستان HER2-مثبت فرا رسیده است؟

در 5 دسامبر 2024 در JAMA Oncology مطالعه‌ای منتشر شد که بر اساس آن، تزریق درون‌توموری سلول‌های دندریتیک (cDC1) در سرطان پستان مرحلهٔ اولیهٔ ERBB2 (نام پیشین HER2)-مثبت، با تقویت پاسخ ایمنی روشی ایمن و مؤثر برای تشویق کوچک شدن تومور پیش از شیمی‌درمانی به شمار می‌رود.

سرطان پستان ERBB2-مثبت با وجود پیشرفت مهم در موفقیت درمان، همچنان حوزهٔ پژوهشی جدی است. آنتی‌بادی‌های ضد ERBB2 مانند تراستوزوماب و پرتوزوماب بقا را افزایش می‌دهند، اما نیاز به شیمی‌درمانی برای پاسخ کامل پاتولوژیک، خطر عوارض مهمی برای بیماران ایجاد می‌کند. ایمنی‌درمانی‌های نسل جدید، با هدف افزایش اثربخشی و کاهش عوارض بررسی می‌شوند. در این مطالعهٔ بالینی فاز 1 در مرکز سرطان Moffitt در تامپا، فلوریدا، ایمنی، ایمنی‌زایی و اثر ضدتوموری تزریق‌های درون‌توموری (IT) cDC1 ارزیابی شد.

طراحی مطالعه

این مطالعهٔ بالینی فاز 1 غیرتصادفی‌سازی‌شده، در سال‌های 2021-2022 روی 12 بیمار انجام شد. شرکت‌کنندگان تشخیص سرطان پستان مرحلهٔ اولیهٔ ERBB2-مثبت داشتند و اندازهٔ تومورشان 1 cm یا بیشتر بود.

واکسن سلول دندریتیک، نوعی ایمنی‌درمانی برای افزایش کارایی دستگاه ایمنی علیه بیماری‌هایی مانند سرطان است که در آن سلول‌های دندریتیک با آنتی‌ژن‌های توموری گرفته‌شده از بیمار بارگذاری و دوباره وارد بدن می‌شوند. این واکسن پس از جمع‌آوری پیش‌سازهای سلول دندریتیک از خون بیمار، ترکیب با آنتی‌ژن مناسب و فعال‌سازی در آزمایشگاه آماده می‌شود.

پروتکل درمان:

• تجویز سلول دندریتیک: تزریق هفتگی درون‌توموری cDC1 به مدت 6 هفته. دو سطح دوز متفاوت (50 میلیون سلول - سطح دوز 1، 100 میلیون سلول - سطح دوز 2) آزموده شد.
• درمان آنتی‌بادی: تراستوزوماب و پرتوزوماب از روز نخست، هر 3 هفته یک بار به‌صورت وریدی تجویز شدند.
• شیمی‌درمانی و جراحی: پس از درمان 12 هفته‌ای پاکلیتاکسل، همهٔ بیماران لامپکتومی یا ماستکتومی شدند.

پیامدهای اصلی:

• اهداف اولیه: ایمنی و پاسخ ایمنی.
• اهداف ثانویه: پاسخ تومور (تصویربرداری MR پستان) و بار سرطان باقیمانده پس از جراحی.

یافته‌ها

ایمنی و عوارض جانبی:

• تجویز واکسن سلول دندریتیک درون تومور عموماً خوب تحمل شد. عارضهٔ جانبی وابسته به دوز مشاهده نشد.
• عوارض جانبی گزارش‌شدهٔ شایع:
• لرز درجهٔ 1-2 (50 درصد)
• خستگی (41,7 درصد)
• سردرد (33 درصد)
• واکنش محل تزریق (33 درصد)

اثر ایمنی‌شناختی:

• سطح دوز 2:
• در ریزمحیط تومور (TME)، علاوه بر سلول‌های ایمنی تطبیقی (سلول‌های T از نوع CD3، CD4، CD8 و سلول‌های B)، تجمع بیشتر سلول‌های T گاما دلتا و سلول‌های T کشندهٔ طبیعی (NK) دیده شد.

پاسخ تومور:

• بر اساس تصویربرداری MR پستان:
• 9 پاسخ عینی (6 پاسخ نسبی، 3 پاسخ کامل)
• 3 بیماری پایدار
• پس از جراحی، در 7 نفر از 12 بیمار (58 درصد)، پاسخ کامل پاتولوژیک به دست آمد.
• همهٔ بیماران گیرندهٔ هورمونی منفی (3 بیمار) پاسخ کامل داشتند.
• در 4 بیمار گیرندهٔ هورمونی مثبت پاسخ کامل حاصل شد.

میزان پاسخ کامل پاتولوژیک 58% چه معنایی دارد؟

در بیماران سرطان پستان HER2-مثبت، درمان نئوادجوانت با میزان پاسخ کامل پاتولوژیک (pTY) 58%، با توجه به داده‌های تاریخی و رویکردهای درمانی کنونی، موفقیتی قابل توجه است. در متون پژوهشی گزارش شده است که pTY در درمان‌های نئوادجوانت با تراستوزوماب و شیمی‌درمانی معمولاً بین 30% و 50% متغیر است. برای مثال افزودن تراستوزوماب به رژیم‌های شیمی‌درمانی مبتنی بر تاکسان و آنتراسیکلین، این میزان را به 40-50% رسانده است. همچنین نوآوری‌ها، از طریق درمان دوگانهٔ هدفمند HER2 مانند ترکیب تراستوزوماب و پرتوزوماب، pTY را به بیش از 50% رسانده‌اند.

نتایج و معنای بالینی

نتایج مطالعه نشان می‌دهد تزریق درون‌توموری cDC1 در ترکیب با آنتی‌بادی‌های ضد ERBB2، گزینه‌ای درمانی ایمن و مؤثر ارائه می‌دهد. به‌ویژه با دوز بالا (100 میلیون سلول)، نفوذ نیرومند سلول‌های ایمنی به ریزمحیط تومور و پسرفت معنادار تومور پیش از شیمی‌درمانی مشاهده شد.

در نتیجه، این رویکرد به‌عنوان ایمنی‌درمانی‌ای که ممکن است نیاز به شیمی‌درمانی و عوارض جانبی را کاهش دهد امیدبخش است. در مرحلهٔ فاز 2 مطالعه، ارزیابی اثربخشی و ایمنی با گروه بزرگ‌تری (41 بیمار) ادامه خواهد یافت.