آیا بیماران مبتلا به سرطان می‌توانند داروی جدید کوویدِ تأییدشده FDA، یعنی COViNAViR را مصرف کنند؟

سویه جدید کووید که از آفریقای جنوبی آغاز شد، یعنی اُمیکرون، در کمتر از 6 هفته به بسیاری از نقاط جهان گسترش یافت. با ورود به ژانویه، میزان کووید در بیمارستان‌های ما دوباره به‌سرعت رو به افزایش گذاشت. بااین‌حال، برخلاف گذشته، به‌دلیل اثر واکسن‌ها بسیاری از بیماران کووید را خفیف‌تر می‌گذرانند. بااین‌حال، بیمارانی داریم که به‌دلیل واکسینه نبودن یا بیماری‌های همراه، کووید را به‌شدت تجربه می‌کنند. درست در همین دوره، FDA (سازمان غذا و داروی آمریکا) به 2 قرص درمانی کووید، Paxlovid و Covinavir، مجوز داد. اما تاکنون این داروها در کشور ما در دسترس نبودند. اکنون یکی از آن‌ها در کشور ماست: قرص شرکت زیست‌فناوری Merck با ماده فعال مولنوپیراویر و با نام Covinavir. این داروها برای بیماران مبتلا به سرطان چه معنایی دارند؟

• موضوع مرتبط: نخستین داروهای قرصی درمان کووید مجوز FDA گرفتند: Paxlovid و Covinavir

در آمریکا مطالعه‌ای برای ارزیابی مصرف این داروها (آنتی‌بادی مونوکلونال سوتروویمب و قرص‌های ضدویروسی Paxlovid و Covinavir) در افراد دچار سرکوب ایمنی، مانند بیماران مبتلا به سرطان، انجام شد.

در اواخر دسامبر، مؤسسه‌های ملی سلامت آمریکا (US-NIH) معیارهای جامعی منتشر کردند تا پزشکان بتوانند بیمارانی را که بیشترین بهره را از این داروها می‌برند در اولویت قرار دهند. بیماران مبتلا به سرطان، به‌ویژه سرطان‌های هماتولوژیک (با منشأ خون و مغز استخوان) و دریافت‌کنندگان درمان‌های انکولوژی آسیب‌زننده به دستگاه ایمنی، در رأس فهرست همه قرار داشتند. یعنی بیماران مبتلا به سرطان باید این داروهای درمانی کووید را مصرف کنند و در اولویت هم باشند.

Covinavir در کدام بیماران و با چه دوزی باید مصرف شود؟

Covinavir که برای درمان COVID-19 به کار می‌رود، از تاریخ 17 فوریه 2022 در بسیاری از بیمارستان‌ها قابل تهیه است.

مصرف دارو بدون توجه به وضعیت واکسیناسیون، در بیمارانی توصیه می‌شود که تشخیصشان با PCR تأیید شده، بیماری خفیف تا متوسط دارند، در 5 روز نخست علائم هستند، خطر بالای پیشرفت به COVID-19 شدید دارند و در گروه‌های زیر قرار می‌گیرند: بزرگسالان (18 ساله و بالاتر) مبتلا به COVID-19. داشتن دست‌کم 1 مورد از شرایط زیر کافی است:

• بیماران 65 ساله و بالاتر
• نقص‌های ایمنی اولیه
• بیماران سرطان جامد یا هماتولوژیک که در 1 سال گذشته شیمی‌درمانی گرفته‌اند
• افرادی که در 6 ماه گذشته پرتودرمانی گرفته‌اند
• دریافت‌کنندگان پیوند عضو جامد
• دریافت‌کنندگان پیوند مغز استخوان
• AIDS
• افرادی که در 1 سال گذشته ریتوکسیمب دریافت کرده‌اند و درمانشان همچنان ادامه دارد

دوز مصرف و مدت آن 2x800 mg/روز به‌مدت 5 روز است.

در چه کسانی نباید مصرف شود؟

• Covinavir در زنان باردار و کودکان
• در سن کمتر از 18 سال
• برای درمان بیمارانی که به‌علت COVID-19 شدید در بیمارستان بستری شده‌اند
• با هدف پیشگیری پیش یا پس از تماس برای جلوگیری از COVID-19 نباید مصرف شود.
• در مادران شیرده، در تمام مدت مصرف Covinavir و تا 4 روز پس از آخرین دوز باید شیردهی متوقف شود.

یادداشت: Covinavir برای بیماران سرپایی توسط گروه‌های ردیابی تماس توزیع خواهد شد.

روند رساندن داروهای جدید کووید به بیماران پرخطر در آمریکا

به‌طور کلی، عرضه محدود داروهای COVID-19 به این معناست که حتی در آمریکا نیز همه بیماران واجد شرایط درمان به این داروها دسترسی نخواهند داشت.

برای مثال، نمایی از 2 هفته اخیر در آمریکا نشان می‌دهد که توزیع دو قرص ضدویروسی Paxlovid و Covinavir و آنتی‌بادی مونوکلونال سوتروویمب اندکی بیش از 600.000 دوز بوده، درحالی‌که تعداد عفونت‌های جدید به نزدیک 4,3 میلیون رسیده است.

موضوع دیگر این است که حتی در افراد دچار سرکوب ایمنی نیز هر مورد مثبت COVID-19 الزاماً به این درمان‌ها نیاز ندارد. برای مثال، در فرد مبتلا به سرطانی که 4 یا 5 نوبت واکسن گرفته و عفونت خفیف COVID-19 دارد، ممکن است پزشکان این داروها را ضروری ندانند.

بالاترین اولویت برای داروهای جدید کووید باید به بیماران دارای سرطان‌های هماتولوژیک، دریافت‌کنندگان شیمی‌درمانی یا کسانی که به‌تازگی آن را تمام کرده‌اند و نیز افرادی که به‌دلیل پیوند عضو دچار سرکوب ایمنی‌اند داده شود؛ همه در این باره توافق دارند. عوامل خطر دیگر کووید شدید، مانند دیابت، چاقی و سن بالا، رتبه‌های پس از این بیماران را تعیین می‌کنند.

برای بهبود بیشتر فهرست‌های اولویت، مؤسسه سرطان Levine آمریکا طرح «بیمارستان در خانه» با محوریت سرطان را راه‌اندازی کرد. در این برنامه، همه بیماران مبتلا به سرطان با آزمایش مثبت COVID-19 براساس علائم، شکایت‌ها و عوامل خطر به‌طور منظم غربالگری و امتیازدهی می‌شوند؛ 40 پرستار انکولوژی این کار را انجام می‌دهند. این پایش نزدیک برای درمان‌های وابسته به زمان مانند Paxlovid و Covinavir، دسترسی بیماران کووید به قرص‌ها را در 5 روز نخست پس از آغاز علائم ممکن می‌کند.

در نتیجه، بیماران مبتلا به سرطان در معرض خطر ابتلای شدید به عفونت کووید هستند و پژوهش‌های انجام‌شده تا آن زمان و نظر متخصصان نشان می‌دهد که برای مصرف داروهای جدید تأییدشده کووید در اولویت قرار دارند.