آیا می‌توان با عرق‌کردن سموم را از بدن دفع کرد؟

بسیاری فکر می‌کنند با عرق‌کردن سموم (مواد زیان‌آور) از بدن خارج می‌شوند؛ با ورزش، کار جسمی یا سونا می‌توانیم زیاد عرق کنیم. اما آیا واقعاً می‌توان سموم را از راه تعریق دفع کرد؟

چرا تصور می‌شود تعریق بهترین راه دفع سموم است؟

طبق نظر مدعیان، جیوه، کادمیوم و آرسنیک فراوانی در محیط وجود دارد و مواد مختل‌کننده غدد درون‌ریز مانند فتالات یا بیسفنول A ممکن است در خون و ادرارمان یافت شوند.

ادعاها

1. تصور می‌شود عرق‌کردن به دفع فتالات‌ها کمک می‌کند
   فتالات‌ها در ساخت اسباب‌بازی پلاستیکی، وسایل آشپزخانه، عطر، لاک، محصولات آرایشی و رنگ استفاده می‌شوند. پژوهشگران کانادایی در بررسی خون، ادرار و عرق 20 نفر نتیجه گرفتند مقدار این مواد در عرق تقریباً دو برابر ادرار است و این تصور ایجاد شد که عرق برای دفع این سموم شیمیایی بهتر است.
2. عرق‌کردن ممکن است به حذف BPA کمک کند
   بیسفنول A به‌طور گسترده در پلاستیک شفاف، رسید دستگاه کارت‌خوان، لوله آب، وسایل الکترونیکی و عدسی عینک استفاده می‌شود. سال‌ها تصور شده این ترکیب ویژگی‌هایی شبیه هورمون استروژن دارد و مواجهه با آن باعث چاقی، بلوغ زودرس، اختلال جنسی و سقط می‌شود. در پژوهشی با وجود BPA در عرق %80 شرکت‌کنندگان، هیچ BPA در خون و ادرار یافت نشد؛ این امر تصور دفع BPA با عرق را ایجاد کرد.
3. عرق‌کردن ممکن است به دفع فلزات سنگین کمک کند
   آرسنیک، کادمیوم، جیوه و سرب فلزاتی شناخته‌شده به‌عنوان سرطان‌زا هستند و به هر شکل برای بدن زیان‌آورند. می‌دانیم به قلب، مغز، کلیه و دستگاه ایمنی آسیب می‌زنند. فلزات سنگین در آب، غذا، سیگار و انتشار صنعتی وجود دارند. طبق این ادعا، عرق نسبت به خون می‌تواند آرسنیک را 10 برابر، کادمیوم را 25 برابر، سرب را 300 برابر و جیوه را بسیار غلیظ‌تر دفع کند.

حمام‌های رومی و ترکی، کلبه‌های تعریق بومیان و سوناهای اسکاندیناوی برای درمان استفاده می‌شدند. اخیراً سوناهای فروسرخ راه افتاده‌اند که از سونای سنتی خنک‌ترند و باور بر این است که با نفوذ بیشتر به پوست، تعریق و دفع سموم را بهتر تحریک می‌کنند.

زندگی سالم حاصل تعادل دریافت و دفع سموم است. بنابراین علاوه بر شناخت منابع سموم، باید درباره فرایندهای کمک‌کننده به دفع آن‌ها نیز آگاه بود.

واقعیت‌ها

اما این گفته‌ها چقدر درست‌اند و نتایج مطالعات کوچک بالا تا چه حد قابل تعمیم‌اند؟ جدا از این، آیا نقش و هدف فیزیولوژیک تعریق، دفع سموم است؟

خیر، تعریق ابزاری برای خنک‌شدن است. البته عرق‌کردن، به‌ویژه همراه فعالیت جسمی، آرامش ایجاد می‌کند؛ اما علت آن را باید جایی غیر از دفع مشکوک سموم جست. فعالیت جسمی باعث ترشح هورمون‌های شادی مانند اندورفین می‌شود و شما را خوشحال می‌کند. ممکن است احساس خوبی کنید، اما این به معنای دفع سموم نیست.

اگر عرق از سموم ساخته نشده، از چیست؟

عرق‌کردن مانند تهویه مطبوع بدن است. هدف اصلی تنظیم دمای بدن است. وقتی دمای داخلی بالا می‌رود، بدن با تعریق آن را کم می‌کند و با تبخیر عرق، سطح پوست خنک می‌شود.

عرق به میزان %99 از کربوهیدرات، نمک، پروتئین و اوره تشکیل شده است. از سموم تشکیل نشده است. برعکس، بالابردن دمای بدن بدون نوشیدن آب یا مایعات کافی، به‌جای دفع آب و سموم موجب نگهداری آن‌ها می‌شود. این منافذ پوست نیستند، بلکه کبد و کلیه‌ها مسئول پاک‌کردن بدن از سموم‌اند.

طبق پژوهش‌ها مواد زیان‌آور عمدتاً از ادرار و مدفوع دفع می‌شوند و کمتر از %1 از راه عرق خارج می‌شود.

به بیان دیگر، در توالت بیش از باشگاه یا سونا سم‌زدایی می‌کنید. پس گرچه ورزش یا سونا فوایدی دارند، سم‌زدایی به معنای دفع سموم یکی از آن‌ها نیست! این وعده فقط برای بازاریابی داده می‌شود و سوناها نیز چنین وعده‌ای می‌دهند.

سهم عرق در دفع سموم بدن تقریباً ناچیز است. سموم دفع‌شده با تعریق نزدیک به هیچ‌اند و هدف اصلی تعریق، تنظیم دمای بدن است.

مصرف مایعات فراوان، تغذیه سالم و فعالیت جسمی، با پشتیبانی به‌ویژه از گردش خون، کلیه، کبد و روده، دفع بهتر سموم را از ادرار و مدفوع ممکن می‌کند.

*

- مصرف درست مایعات در ورزش