نیکوتین سیگار و سیگار الکترونیکی چه مدت در بدن باقی می‌ماند؟

نیکوتین ماده‌ای اعتیادآور است که می‌تواند در سیگار، سیگار الکترونیکی و فرآورده‌های مختلف دخانی وجود داشته باشد. پس از مصرف فرآورده‌های دخانی، بخشی از نیکوتین در بدن ما باقی می‌ماند. برخی آزمایش‌های پزشکی می‌توانند نیکوتین را در ادرار، خون، بزاق، مو و ناخن افراد شناسایی کنند.

هنگام سیگار کشیدن، بدن 90 درصد نیکوتین را جذب می‌کند. به همین دلیل حتی اگر مصرف‌کنندگان نیکوتین را احساس نکنند، اثرات آن برای مدتی ادامه خواهد داشت.

نیکوتین چه مدت در بدن می‌ماند؟

دو ساعت پس از دریافت نیکوتین، بدن ما حدود نیمی از آن را دفع می‌کند. این یعنی نیکوتین نیمه‌عمری در حدود 2 ساعت دارد. نیمه‌عمر کوتاه دوساعته به این معناست که اثرات آنی نیکوتین به‌سرعت از بین می‌روند و همین موضوع باعث احساس نیاز افراد به دریافت دوباره نیکوتین می‌شود.

وقتی نیکوتین وارد بدن می‌شود، به بیش از 20 ماده، از جمله کوتینین، آنابازین و نورنیکوتین، تجزیه می‌شود.

این مواد تجزیه‌شده از راه ادرار دفع می‌شوند. سطح نیکوتین و مواد حاصل از تجزیه آن را می‌توان با نمونه‌های زیر آزمایش کرد:

• ادرار
• خون
• بزاق
• مو 
• ناخن

بر اساس انجمن شیمی بالینی آمریکا، رسیدن سطح کوتینین خون فرد مصرف‌کننده دخانیات به سطح فرد غیرمصرف‌کننده ممکن است بیش از 2 هفته طول بکشد. بسیار پایین آمدن سطح آن در ادرار چند هفته زمان می‌برد. همچنین در خون و ادرار، کوتینین اندازه‌گیری قابل اعتماد‌تری فراهم می‌کند؛ کوتینین محصول نهایی نیکوتین است، زیرا مدت بیشتری در بدن می‌ماند. نیمه‌عمر نیکوتین 2 ساعت است، اما نیمه‌عمر کوتینین حدود 16 ساعت است.

نیکوتین می‌تواند مدت طولانی‌تری در مو باقی بماند، اما این آزمایش به‌ندرت درخواست می‌شود مگر آنکه افراد در کارآزمایی‌های بالینی شرکت کنند.

مدت باقی ماندن نیکوتین در بدن میان افراد متفاوت است:

• نیکوتین می‌تواند در بدن بزرگسالان بالاتر از 65 سال مدت بیشتری بماند.
• زنان، به‌ویژه در صورت مصرف قرص جلوگیری از بارداری، نیکوتین را سریع‌تر از مردان دفع می‌کنند.
• نیکوتین در بدن افرادی که تعداد بیشتر و دفعات بیشتری سیگار مصرف می‌کنند، مدت طولانی‌تری می‌ماند.

علائم ترک نیکوتین چه مدت طول می‌کشند؟

شدت و زمان علائم جسمی ترک با توجه به میزان سیگار کشیدن فرد متفاوت خواهد بود. علائم ترک نیکوتین چند هفته پس از سیگار کشیدن پدید می‌آیند. هفته نخست معمولاً دشوارترین است و علائم و شکایت‌ها طی چند هفته به‌تدریج کاهش می‌یابند.

اثرات جسمی و روانی ترک نیکوتین عبارت‌اند از:

• اضطراب یا استرس 
• تحریک‌پذیری
• مشکلات خواب
• افسردگی
• بی‌قراری
• حواس‌پرتی
• افزایش اشتها

این اثرات ممکن است در دوره‌های استرس نیز شدیدتر تجربه شوند.

آیا مصرف سیگار و سیگار الکترونیکی از نظر میزان دریافت نیکوتین تفاوت دارد؟

آزمایش‌های نیکوتین در مصرف سیگار الکترونیکی نیز مقدار نیکوتین بدن را شناسایی می‌کنند. اگرچه پژوهش درباره اثرات کوتاه‌مدت و بلندمدت سیگار الکترونیکی از طریق نیکوتین و دیگر مواد شیمیایی آن ادامه دارد، هنوز مشخص نیست آیا بدن نیکوتین دریافتی از سیگار الکترونیکی را مشابه نیکوتین سیگار معمولی پردازش می‌کند یا خیر.

همچنین گفتن اینکه افراد چه مقدار نیکوتین از سیگار الکترونیکی می‌گیرند آسان نیست؛ هم محلول دستگاه‌ها مقادیر متفاوت نیکوتین دارند و هم ممکن است بین مقدار درج‌شده روی برچسب و مقدار واقعی دریافتی تفاوت مهمی وجود داشته باشد. درباره بیشتر سیگارهای الکترونیکی نگرانی از مواجهه کنترل‌نشده و بیش از حد با نیکوتین وجود دارد. برای تعیین بهتر نیکوتین دریافتی از سیگار الکترونیکی، پژوهش در موضوعات زیر لازم است؛

• مقدار نیکوتین در محلول تبخیرشده سیگار الکترونیکی
• میزان تحویل نیکوتین توسط دستگاه‌های سیگار الکترونیکی
• تفاوت‌های مربوط به دفعات و مدت مصرف کاربران

آیا می‌توان نیکوتین را کاملاً از بدن خارج کرد؟

چون افزون بر دریافت خارجی، در بدن نیز نیکوتین وجود دارد، انتظار نمی‌رود بدن کاملاً از نیکوتین پاک شود. اما مقدار نیکوتین دریافتی از بیرون بسیار بیشتر از مقداری است که بدن ما تولید می‌کند.

برای دریافت نتیجه درست آزمایش نیکوتین، باید از 10 روز پیش از آزمایش نیکوتین دریافت نشود، زیرا آزمایش خون می‌تواند کوتینین را تا 10 روز شناسایی کند.

راه قطعی برای پاک کردن سریع نیکوتین از بدن وجود ندارد، اما افراد باید برای داشتن زندگی سالم تلاش کنند.

برای کمک به پاک شدن نیکوتین از بدن می‌توان نوشیدن آب فراوان را پیشنهاد کرد. این کار به دفع مواد زائد از کلیه و کبد کمک خواهد کرد. همچنین ورزش یا تمرین بدنی سودمند است. برقرار کردن یا تسریع گردش خون به دفع مواد زائد از راه تعریق کمک خواهد کرد.

به‌طور خلاصه، سرعت دفع نیکوتین از بدن؛

• مقدار و دفعات مصرف نیکوتین توسط فرد،
• مدت استفاده فرد از فرآورده دخانی،
• و معیارهایی مانند سلامت عمومی و سن فرد، آن را تغییر می‌دهند.

مدت دفع نیکوتین در روش‌های دیگر دریافت آن مانند سیگار الکترونیکی، در مقایسه با نیکوتین دریافتی از سیگار معمولی، هنوز به‌روشنی مشخص نیست.

در پایان، ضمن تأکید بر اینکه همواره مخالف مصرف فرآورده‌های دخانی هستیم، باید به این نکته توجه کنیم؛ برخی محصولات تجاری و داروهای گیاهی با این ادعا که توانایی بدن برای دفع نیکوتین را افزایش می‌دهند بازاریابی می‌شوند، اما این ادعاها اثبات نشده‌اند.

*

- تمام اخبار سیگار الکترونیکی