پولیپ چیست، پولیپ‌های رودهٔ بزرگ چگونه باید درمان شوند؟

یک پولیپ، رشد بافتی از یک سطح بدن است که معمولاً در حفره‌های اندام‌ها ایجاد می‌شود. پولیپ‌ها بیشتر در کولون و رکتوم، بخش‌های رودهٔ بزرگ، مجرای گوش و دهانهٔ رحم یافت می‌شوند.

سرطان‌های رودهٔ بزرگ (کولون و رکتوم)، با بدخیم شدن بخشی از آدنوم‌ها و پولیپ‌های خوش‌خیم با گذر زمان آغاز می‌شوند. هنگامی که پولیپ‌ها بزرگ یا متعدد باشند، خطر سرطانی شدن بیشتر است. مانند کولونوسکوپی، روش‌های غربالگری به کمک آنها می‌توان پولیپ‌ها را زودهنگام شناسایی و شیوع سرطان‌های کولورکتال را کاهش داد.

پولیپ‌های کولورکتال (رودهٔ بزرگ)، تشکیل‌هایی هستند که از مخاط، درونی‌ترین لایهٔ رودهٔ بزرگ، ایجاد می‌شوند، آهسته رشد می‌کنند و خطر سرطانی شدن اندکی دارند ( < % 1 ). با این حال این پولیپ‌ها در جامعه بسیار شایع‌اند و فراوانی‌شان با افزایش سن بیشتر می‌شود. پولیپ‌ها استعداد مهمی برای سرطان‌های کولورکتال ایجاد می‌کنند و به همین دلیل پس از شناسایی باید برداشته و حذف شوند.

علائم و یافته‌های پولیپ‌های رودهٔ بزرگ

رودهٔ بزرگ، کولون و رکتوم از دو بخش به این نام‌ها تشکیل می‌شود. کولون بخش نخست و بلند را با طول حدود 1.5 متر تشکیل می‌دهد و رکتوم بخش 15 cm نزدیک مقعد است.

پولیپ‌های کولون در بیشتر بیماران یافته و علامتی نشان نمی‌دهند. در بیماران علامت‌دار، شایع‌ترین یافته خون‌ریزی از ناحیهٔ رکتوم، یعنی مقعد است. خون‌ریزی‌های طولانی‌مدت ناشی از پولیپ‌های کولون می‌توانند کم‌خونی فقر آهن ایجاد کنند. دیگر یافته‌های پولیپ‌ها، از جمله اسهال و یبوست، معمولاً به شکل کاهش ضخامت مدفوع (نازک شدن مانند مداد) هستند.

• خون مخفی مدفوع ممکن است در بخش کمی از بیماران دارای پولیپ کولون یافت شود.
• پولیپ‌های مقعد (ناحیهٔ رکتوم) را می‌توان با معاینهٔ دستی پزشک شناسایی کرد.
• آدنوم‌های ویلوز رکتوم و بخش‌های انتهایی کولون می‌توانند موجب اسهال شدید همراه با از دست رفتن مایع و الکترولیت شوند.

تشخیص پولیپ

آزمایش خون مخفی مدفوع

مثبت بودن آزمایش خون مخفی مدفوع را می‌توان در پولیپ‌های کولون با قطر بیش از 10 میلی‌متر، در % 20-40 شناسایی کرد. اما این آزمایش در وضعیت‌های دیگرِ موجب خون‌ریزی دستگاه گوارش نیز ممکن است مثبت باشد.

سیگموئیدوسکوپی:

روش بررسی بخش‌های انتهایی رودهٔ بزرگ از مقعد با آندوسکوپ است. ایدئال‌ترین روش برای غربالگری پولیپ در رکتوم و بخش‌های انتهایی کولون است. نیازی به پاک‌سازی شدید روده از شب پیش نیست و می‌توان پیش از فرایند، ناحیهٔ مقعد را با تنقیه تمیز و آن را اجرا کرد. با این حال با این روش نمی‌توان تمام رودهٔ بزرگ را دید.

کولونوسکوپی:

کولونوسکوپی، بهترین روش برای شناسایی پولیپ‌ها، نمونه‌برداری و/یا برداشتن کامل پولیپ است. این فرایند پولیپ‌های بزرگ کولون را با میزان شناسایی درست تا % 90 تشخیص می‌دهد.

درمان پولیپ

پولیپکتومی:

در بیماران دارای پولیپ پایه‌دار (پدانکوله) یا بدون پایه (سسیل)، می‌توان پولیپ‌ها را هنگام کولونوسکوپی کاملاً برداشت.

رزکسیون کولون:

در بیماری پولیپوز آدنوماتوز خانوادگی، پولیپ‌های روده‌ای بسیاری دیده می‌شوند. در این وضعیت، برداشتن تمام رودهٔ بزرگ با جراحی مناسب‌ترین گزینه است.

رزکسیون کولون هم‌زمان به دیسپلازی درجه‌بالا (high-grade) یا ضایعهٔ مرتبط با دیسپلازی و ابتلای طولانی‌مدت به کولیت اولسراتیوبرای بیماران رنج‌برنده از آن توصیه می‌شود.

برداشتن بخشی از رودهٔ بزرگ با جراحی، برای درمان پولیپ‌های بزرگ بدون پایه (سسیل) که با کولونوسکوپی قابل برداشت نیستند یا عود کرده‌اند توصیه می‌شود.

در نتیجه، پولیپ‌های کولورکتال تشکیل‌هایی هستند که هرچند اندک، خطر سرطانی شدن دارند. با روش‌هایی مانند کولونوسکوپی می‌توان این پولیپ‌ها را با دقت بالا شناسایی و هنگام فرایند برداشت. همهٔ افراد پس از 50 سالگی باید دست‌کم 1 بار کولونوسکوپی انجام دهند و این فرایند هر 10 سال تکرار شود. در افراد دارای سابقهٔ خانوادگی پولیپ کولورکتال و سرطان رودهٔ بزرگ، غربالگری با کولونوسکوپی باید در سنین پایین‌تر آغاز شود و با دفعات توصیه‌شده توسط پزشکشان انجام شود.