پژوهشی تازه درباره شیرین‌کننده‌های مصنوعی و خطر سرطان

یافته‌های Nutri-Sante، مطالعه مشاهده‌ایِ جمعیت‌محور در فرانسه، نشان می‌دهد افرادی که شیرین‌کننده‌هایی به‌ویژه آسپارتام و آسه‌سولفام را بیش از حد میانگین مصرف می‌کنند، نسبت به غیرمصرف‌کنندگان، طی 8 سال %13 بیشتر خطر کلی سرطان داشتند. در نشریه PLOS Medicine' پژوهشی منتشر شد که مصرف زیاد آسپارتام را در مقایسه با عدم مصرف، با %22 خطر کلی سرطان بیشتر و %15 خطر بیشتر سرطان‌های مرتبط با چاقی همراه دانست.

Charlotte Debras و همکارانش از مؤسسه ملی سلامت و تحقیقات پزشکی فرانسه و دانشگاه Sorbonne Paris Nord نوشتند: «یافته‌های ما از کاربرد شیرین‌کننده مصنوعی به‌عنوان جایگزین ایمن قند در غذا یا نوشیدنی حمایت نمی‌کند و برای بررسی بحث آثار نامطلوب احتمالی سلامت، اطلاعات مهم و تازه‌ای می‌دهد. هماهنگ با مطالعات گوناگون in vivo/in vitro، نتایج هم‌گروه NutriNet-Sante حاکی از همراهی شیرین‌کننده‌های مصنوعیِ موجود در بسیاری از برندهای خوراک و نوشیدنی جهان با افزایش خطر سرطان است.»

Duane Mellor، متخصص تغذیه و مدرس دانشکده پزشکی Aston، در اظهارنظر برای مرکز رسانه علمی بریتانیا گفت: «این مطالعه ثابت یا توصیه نمی‌کند که شیرین‌کننده مصنوعی یا نوشیدنی رژیمی را کنار بگذاریم و به مصرف قند برگردیم.» اما مطالعه مطرح می‌کند که این مواد آن‌قدر هم جایگزین عالی قند نیستند و مانند آن، خطرهای احتمالی خود را دارند. شاید پاسخ ایدئال دوری از هر دو باشد، ولی برای بیشتر علاقه‌مندان به کمی شیرینی جذاب نیست. پس هنگام جست‌وجوی جایگزین برای آب یا مایعات، رو آوردن به نوشابه رژیمی شاید راه سالمی نباشد.

تحلیلی مهم، نیازمند ارزیابی دقیق

متخصص دیگر، استادیار John L. Sievepiper از بخش‌های علوم تغذیه و پزشکی دانشگاه Toronto در Ontario کانادا، گفت: «به نظرم تحلیل مهمی است، ولی نتیجه باید محتاطانه ارزیابی شود. مطالعات مشاهده‌ای بزرگی که مواجهه با شیرین‌کننده کم‌کالری یا بی‌کالری را در بیماری‌های مزمن مرتبط با چاقی بررسی می‌کنند، در معرض علیت معکوس‌اند؛ هشداری شناخته‌شده برای پژوهشگران. چون بیشتر مصرف‌کنندگان این مواد، که آسپارتام و آسه‌سولفام-K رایج‌ترین‌اند، آن‌ها را راهبرد کاهش وزن می‌دانند، علیت معکوس ممکن است. افرادِ از پیش دارای اضافه‌وزن غالباً آن‌ها را انتخاب می‌کنند؛ شاید خود اضافه‌وزن و چاقی عامل افزایش خطر سرطان باشد.»

به گفته Sievenpiper، نکته حساس آن است که جدا کردن اثر شیرین‌کننده کم‌کالری و بی‌کالری از خود چاقی و نیز نشانه‌های مربوط به قند و کالری در این تحلیل دشوار است. زیرتحلیل‌ها برای رسیدگی به بخشی از این نگرانی‌ها مفید خواهند بود.

نتایج متناقض

Debras و همکاران نوشتند مطالعات اخیر همه‌گیرشناختی و حیوانی درباره ارتباط احتمالی شیرین‌کننده مصنوعی و سرطان متناقض‌اند و درباره انواع مشخص و مصرف خوراک و نوشیدنی شیرین‌شده اطلاعاتی نیست. هدفشان بررسی ارتباط دریافت کل و رایج‌ترین انواع، آسپارتام، آسه‌سولفام-K و سوکرالوز، با خطر کلی سرطان و انواع شایعِ پستان، پروستات و مرتبط با چاقی، در مطالعه جاری NutriNet-Sante بود.

«طبق تعریف صندوق جهانی پژوهش سرطان، سرطان‌های مرتبط با چاقی، مستقل از BMI شرکت‌کننده، سرطان‌هایی‌اند که چاقی یکی از عوامل خطر یا محافظ آن‌هاست: کولورکتال، معده، کبد، دهان، حنجره، حلق، مری، پستان با روابط متضاد پیش و پس از یائسگی، تخمدان، رحم و پروستات.»

Sievenpiper درباره این مطالعه گفت: «چاقی خطر سرطان پستان را پس از یائسگی بالا می‌برد، اما برعکس، پیش از یائسگی ظاهراً اثر محافظ دارد»؛ این توضیح او بود.

جزئیات مطالعه NutriNet-Sante

مطالعه جاری NutriNet-Sante در 2009 برای بررسی رابطه تغذیه و سلامت مردم فرانسه آغاز شد. در 2009-2011 تعداد 102.865 نفر ثبت‌نام کردند. مصرف شیرین‌کننده با ثبت‌های تکراری تغذیه 24 ساعته، شامل نام برند، تعیین شد. %79 زن بودند؛ میانگین سن 42 و میانه BMI برابر 24 kg/m2 بود.

بیشتر افراد مصرف نداشتند (%63)؛ بقیه در گروه کم‌مصرف (%18,5) و پرمصرف (%18,5) بودند. طی میانگین پیگیری 7,7 سال، 3.358 نفر تشخیص سرطان گرفتند: 982 پستان، 403 پروستات و 2023 مرتبط با چاقی. میانه سن هنگام تشخیص 60 بود.

پس از تعدیل سن، جنس، تحصیلات، فعالیت جسمی، سیگار، BMI، قد، افزایش وزن در پیگیری، دیابت، سابقه خانوادگی سرطان، تعداد ثبت‌های تغذیه 24 ساعته، کالری پایه و دریافت الکل، سدیم، اسید چرب اشباع، فیبر، قند، میوه و سبزی، غله کامل و محصولات روزانه، پرمصرف‌کنندگان در برابر غیرمصرف‌کنندگان خطر کلی بیشتری داشتند. پس از تعدیل همه متغیرها، مصرف زیاد آسپارتام و آسه‌سولفام-K با خطر کلی بیشتر همراه بود؛ مصرف زیاد آسپارتام نیز نسبت به عدم مصرف، با خطر بیشتر سرطان پستان و سرطان‌های مرتبط با چاقی همراه بود.