سندرم Lynch؛ داستان کوتاه پدر ژنتیک سرطان

سندرم Lynch، که می‌تواند سرطان‌های گوناگون ایجاد کند، یک سندرم ارثی است.

شایع‌ترین سرطان مرتبط با Lynch، سرطان کولورکتال، یعنی کولون و رکتوم، است؛ اما فرد را مستعد سرطان روده باریک، معده، مجاری صفراوی، رحم، تخمدان، حالب و لگنچه کلیه نیز می‌کند.

از 4 ژن ترمیم عدم تطابق DNA یا MMR، یعنی MLH1، MSH2، MSH6 یا PMS2، در 1 مورد، یک جهش ژرم‌لاین یا ارثی سبب ایجاد سندرم Lynch می‌شود.

سندرم Lynch اتوزومی غالب است و به‌شکل غالب به ارث می‌رسد؛ یعنی آسیب در کروموزوم‌های غیرجنسی رخ می‌دهد. افراد دارای ژن آسیب‌دیده خطر بالای سرطان دارند، اما همه دارندگان ژن‌های مرتبط با Lynch الزاماً به سرطان مبتلا نمی‌شوند.

در شکل بالا شجره‌نامه نمونه یک فرد دارای Lynch دیده می‌شود. خطر داشتن این سندرم در فرزندان مادر یا پدر مبتلا، % 50 است.

راهنمای شبکه جامع ملی سرطان آمریکا (US-NCCN)، برای همه بیماران سرطان کولورکتال و آندومتر، فارغ از سن تشخیص، غربالگری ژنتیک Lynch را توصیه می‌کند. همچنین پیشنهاد می‌کند در نئوپلاسم سباسه و سرطان روده باریک، معده، پانکراس، مجاری صفراوی، مغز، مثانه، اوروتلیال و قشر فوق‌کلیه، غربالگری تومور برای نقص MMR در نظر گرفته شود.

تاریخچه نام سندرم Lynch

نام سندرم از دکتر Henry T. Lynch گرفته شده است. او در 1928 در Lawrence، Massachusetts آمریکا به دنیا آمد. 

در جنگ جهانی دوم، توپچی نیروی دریایی آمریکا در جنوب اقیانوس آرام بود. پس از بازگشت، دبیرستان را تمام کرد و با نام Hammerin' Hank بوکس حرفه‌ای انجام داد.

سرانجام بوکس را برای ادامه تحصیل کنار گذاشت. کارشناسی را در دانشگاه Oklahoma، کارشناسی ارشد روان‌شناسی بالینی را در Denver و پزشکی را در دانشگاه Texas در Galveston گرفت. 

در 1962، طی دستیاری داخلی دانشگاه Creighton در Omaha، Nebraska، با وضعیتی روبه‌رو شد که بعدها نامش را گرفت.

فهمید خانواده بیماری که برای ترک الکل بستری شده بود سابقه سرطان کولورکتال و آندومتر دارند. در این خانواده دست‌کم 21 عضو با تشخیص سرطان شناسایی کرد.

آن را به اشاره به Nebraska، «خانواده N» نامید. هم‌زمان، دکتر Margery Shaw در Michigan خانواده مشابه M را یافت. آن‌ها در 1966 مقاله هر دو خانواده را منتشر کردند. 

Lynch در 1967 و 1971 یافته‌های خانواده‌های دیگر را منتشر کرد. کارش بر پژوهش قبلی Aldred Scott Warthin استوار بود؛ او در اواخر سال‌های 1800 و اوایل سال‌های 1900 خانواده‌ای با سابقه سرطان را «خانواده G» نامیده بود. 

Lynch ابتدا خانواده را به‌سبب استعداد سرطان، «سندرم خانواده سرطانی» نامید. بعد اصطلاحی را ساخت که همچنان پذیرفته است: «سرطان کولورکتال ارثی غیرپولیپوزی» را به کار برد. 

سپس مبنای ژنتیکی مشخص شد و دکتر C. Richard Boland اصطلاح «سندرم Lynch» را برای خانواده‌های دارای جهش ژرم‌لاین یا ارثی ژن‌های MMR به کار برد.

Lynch دوران کارش را در Creighton گذراند، اما به پزشکی معروف بود که وقت بسیاری را با بیماران و خانواده‌ها در خانه و برنامه‌های اطلاع‌رسانی جامعه می‌گذراند. این مسیر سبب شد «پدر ژنتیک سرطان» نامیده شود. او در 2019 در 91 سالگی درگذشت.