واریانت دلتای کروناویروس چیست؟ همه آنچه می‌خواهید بدانید

واریانت دلتا چیست و از کجا آمده است؟

B1617.2 نام دیگر واریانت بسیار واگیردارِ SARS-CoV-2، یعنی دلتاست که نخستین بار در دسامبر 2020 در هند یافت شد. اکنون هم در هند و هم در بریتانیا غالب شده است.

SARS- CoV-2 یک ویروس RNA است. جهش هنگام تکثیر ویروس فرایندی طبیعی است. از آغاز همه‌گیری، هزاران جهش در SARS-CoV-2 دیده شده است. اکثریت قریب‌به‌اتفاق این جهش‌ها هیچ اثری ندارند. برای مثال، در پروتئین اسپایک SARS-CoV-2 تاکنون بیش از 4000 جهش شناسایی شده است.

جهش به تغییر در توالی DNA یا RNA گفته می‌شود که می‌تواند پیامد خفیف یا شدید داشته باشد. جهش‌های DNA دائمی‌اند، اما به دلیل ساختار شکننده RNA، جهش‌های آن ممکن است موقتی باشند.

نکته: واریانت به جهش‌هایی گفته می‌شود که هویت کلی ویروس را تغییر نمی‌دهند. سویه به جهش‌هایی گفته می‌شود که هویتی دیگر به ویروس می‌دهند؛ یعنی اگر چنین شود، همه‌چیز از نو آغاز می‌شود. هر تغییر نوکلئوتیدی به معنای متفاوت شدن ویروس نیست. شکل پدیدآمده بر اثر تغییرات ژنتیکی SARS-CoV-2 با نام B1617.2 را برخی هم واریانت و هم سویه می‌نامند، اما در ادامه این نوشته از واریانت استفاده کرده‌ایم.

آیا واریانت دلتا واگیردارتر است؟

واریانت دلتا تا ژوئن 2021 به 74 کشور رسیده است. گذشت 6 ماه از نخستین شناسایی و گسترش به این همه کشور، نشانه انتشار سریع ویروس است.

واریانت آلفای بریتانیا، B.1.1.7، که پاییز گذشته باعث افزایش موارد شد، مدت‌هاست پشت سر گذاشته شده است. تصور می‌شد این واریانت %43-90 از واریانت‌های دیگر واگیردارتر باشد. متخصصان معتقدند دلتا نسبت به آلفا %30-100 واگیردارتر است. برخی پژوهشگران واگیرداری آن را %60 بیشتر از آلفا می‌دانند؛ اما وزیر بهداشت بریتانیا Matt Honcock گفت این میزان ممکن است %40 باشد. او همچنین گفت تصور می‌شود این واریانت تازه مسئول %91 موارد بریتانیاست. البته ممکن است این رقم تا %96 برسد.

از 2 ژوئن، شمار موارد تأییدشده دلتا در بریتانیا از 29.892 به 42.323 رسیده است. بسته به منطقه، واریانت دلتا افزایش روزانه 4,5 تا 11,5 برابری نشان می‌دهد.

واریانت دلتای کووید-19 در کشورهای دیگر و کشور ما

مقام‌های سلامت عمومی آلمان گفتند انتظار دارند دلتا حداکثر تا پاییز آلمان را دربرگیرد. Lothar Wieler، رئیس مؤسسه بیماری‌های عفونی روبرت کخ، گفت: "پرسش این نیست که آیا دلتا در آلمان غالب می‌شود؛ پرسش این است که چه زمانی غالب خواهد شد".

اسرائیل پیش‌تر واکسیناسیون کودکان را به انتخاب والدین واگذار کرده بود، اما در 21 ژوئن توصیه کرد کودکان 12 – 15 ساله نیز در برابر دلتا واکسینه شوند.

در آمریکا، دلتا به‌ویژه در غرب میانه و جنوب‌شرق رو به افزایش است؛ وضعیتی که مراکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های آمریکا نگران‌کننده اعلام کردند. بررسی ژنوتیپ نشان داد سهم آلفا در پایان آوریل %70 بود و تا نیمه ژوئن به %42 کاهش یافت، اما هم‌زمان دلتا افزایش پیدا کرد. Jeremy Kamil، ویروس‌شناس بخش سلامت دانشگاه ایالتی لوئیزیانا، گفت دلتا سرانجام در آمریکا غالب خواهد شد، اما واکسن می‌تواند تا حدی از شدت آن بکاهد.

دانشمندان همچنین می‌گویند دلتا برای کشورهایی با دسترسی محدود به واکسن یا واکسیناسیون هنوز ناکافی، به‌ویژه کشورهای آفریقایی با پوشش کمتر از %5 جمعیت، خطر بزرگی است. Tom Wenseleers، زیست‌شناس و زیست‌آمارگر دانشگاه کاتولیک لوون در بلژیک، گفت: "واکسن‌ها هرگز به‌موقع نخواهند رسید و همین، این واریانت‌های تازه را بسیار ویرانگر می‌کند.".

در جمهوری دموکراتیک کنگو دلتا گزارش شده و در مالاوی، اوگاندا و آفریقای جنوبی نیز واریانت تازه کروناویروس شناسایی شده است.

به گفته وزیر بهداشت ترکیه، دکتر فخرالدین کوجا، تاکنون دلتا در 134 نفر در ترکیه دیده شده است. 

چرا واریانت دلتا سریع‌تر منتقل می‌شود؟

تصور می‌شود تغییرات پروتئین دلتا، ورود آن به سلول انسان را آسان‌تر می‌کنند. مطالعه دیگری مطرح کرده که جهش دلتا پس از اتصال ویروس به سلول انسان، سازگاری بهتری ایجاد می‌کند. بنابراین می‌تواند آسان‌تر با سلول‌ها تعامل کند، به سلول‌های بیشتری برسد و بر دستگاه ایمنی غلبه کند.

واریانت دلتای کووید-19 بیشتر جوانان را درگیر می‌کند

پژوهش‌های بریتانیا نشان می‌دهند جوانان و بزرگسالان زیر 50 سال، 2,5 برابر بیشتر احتمال ابتلا دارند. نکته جالب اینکه پزشکی از چین می‌گوید افراد دارای دلتا، بیمارانی هستند که در آغاز همه‌گیری درمان شده بودند.

دلتا باعث نشانه‌های شدیدتر می‌شود

اگر فرد تشخیص کروناویروس گرفته و ویروس او دلتا باشد، احتمال بستری شدنش بیشتر است. مطالعاتی نشان می‌دهند در مقایسه با آلفا، خطر بستری در دارندگان این واریانت تقریباً دو برابر افزایش یافته است.

در بریتانیا، برنامه‌ای که نشانه‌ها را پیگیری می‌کند، مهم‌ترین علائم گزارش‌شده برای واریانت تازه را چنین آورده است:

نشانه‌های واریانت دلتا

• سردرد
• گلودرد
• خون‌ریزی بینی
• تب

سرفه کمتر از پیش شایع شده و از دست رفتن بویایی دیگر در میان 10 علامت نخست نیست.

ازاین‌رو پژوهشگران به‌شدت نگران‌اند که مردم دلتا را با سرماخوردگی شدید اشتباه بگیرند و نخواهند قرنطینه شوند و باعث گسترش این واریانت شوند.

آیا واکسن BioNTech در برابر دلتا محافظت می‌کند؟

متخصصان همچنان بر اهمیت دریافت دو دوز واکسن کروناویروس در برابر دلتا، که بسیار واگیردار دانسته می‌شود، تأکید می‌کنند.

• موضوع مرتبط: پرسش‌های رایج درباره واکسن‌های کووید-19 و پاسخ آن‌ها

واکسن BioNTech بر اساس گزارش‌های منتشرشده، دو دوز آن در برابر دلتا %79 محافظت ایجاد می‌کند و در صورت ابتلا، در برابر نشانه‌ها %88 مؤثر است؛ این نتیجه‌ای است که این گزارش‌ها مطرح می‌کنند.

مطالعه دیگری در بریتانیا نشان داد یک دوز حدود %33 محافظت ایجاد می‌کند. همان مطالعه محافظت دو دوز را %88 گزارش کرد.

AstraZeneca نیز با دو دوز، %92 علیه بستری ناشی از دلتا مؤثر گزارش شد و در میان دریافت‌کنندگان واکسن مرگی گزارش نشد.

Connor Bamfor، ویروس‌شناس دانشگاه کوئینز بلفاست، گفت این واریانت می‌تواند بر دوز نخست غلبه کند؛ بنابراین تا حد امکان افراد بیشتری باید دو دوز بگیرند و حتی باید کاهش فاصله میان دوز نخست و دوم را بررسی کرد.

Emma Wall، متخصص بیماری‌های عفونی مؤسسه فرانسیس کریک در لندن، گفت: "این ویروس احتمالاً مدتی دیگر اثرگذار خواهد بود؛ پس باید فعال و هشیار بمانیم. مهم‌ترین کار این است که محافظت واکسن به‌اندازه‌ای بالا بماند که تا حد امکان افراد بیشتری را از بیمارستان دور نگه دارد. نتایج ما نشان می‌دهد بهترین راه، تزریق سریع دوزهای دوم است.". گروه وال آنتی‌بادی افراد دریافت‌کننده دوز نخست BioNTech کووید-19 را در سنین 33-52 سال، طی 3 ماه پس از واکسیناسیون تحلیل کرد. در مطالعه پنج واریانت، غلظت آنتی‌بادی خنثی‌کننده مقایسه شد. نتایج چنین بود: دریافت‌کنندگان دو دوز BioNTech، در برابر آلفا 2,6 برابر و در برابر دلتا 6 برابر آنتی‌بادی کمتری داشتند. در دریافت‌کنندگان فقط یک دوز، مقدار آنتی‌بادی بسیار کمتر بود. گروه قصد دارد همین بررسی را برای AstraZeneca ادامه دهد.

رئیس هیئت‌مدیره BioNTech، اوغور شاهین، گفت برای به‌روزرسانی واکسن‌ها و آمادگی در صورت نیاز به دوز سوم، داده‌های تازه واریانت‌های کروناویروس از جمله دلتا پیگیری و اثربخشی واکسن پیوسته تحلیل می‌شود. شاهین گفت: "تصور می‌کنم دوز سوم می‌تواند برای نوسازی ایمنی ارزش بالایی داشته باشد. اما هنوز نمی‌دانیم دوز تقویتی چه زمانی و با چه فاصله‌ای لازم خواهد شد.". 

BioNTech که امسال همراه Pfizer تولید 3 میلیارد دوز را برنامه‌ریزی کرده، گفت قصد دارد نیمی از واکسن‌ها را خودش تولید کند. 

شاهین در توضیح اثربخشی BioNTech علیه دلتا تأکید کرد این واریانت در دوره کاهش ایمنی پس از واکسیناسیون پدیدار شد.

مطالعات شامل دو دوز Moderna یا تک‌دوز Johnson&Johnson نمی‌شدند.

در نتیجه، در حالی که کشورها برای حفاظت در برابر دلتا یا عبور از آن تلاش می‌کنند، پژوهشگران می‌گویند باید به تهدیدهای بزرگ‌تر نیز توجه کرد. Mads Albertsen، زیست‌اطلاعات‌دان دانشگاه آلبورگ دانمارک، می‌گوید: "آنچه بیشتر مردم را نگران می‌کند واریانت‌های بعدی است؛ آیا واریانت‌هایی خواهیم دید که واقعاً واکسن‌ها را به چالش بکشند؟".

*

موضوعات مرتبط

• آمار به‌روز کووید-19 در جهان و ترکیه
• آخرین خبرها و پیشرفت‌های علمی درباره کروناویروس

برای مشاهده محتوای خارجی، تنظیمات را مدیریت کنید

برای مشاهده محتوای خارجی، تنظیمات را مدیریت کنید